YENİ GEÇİT ÜCRETLERİ

1 Temmuz itibarıyla köprü ve tünel geçiş ücretleri yeni kur ayarı ile birlikte şöyle olacak:

• Osmangazi Köprüsü: 1,808 TL
• Çanakkale Köprüsü: 740 TL
• Avrasya Tüneli: 213 TL
• Yavuz Sultan Selim Köprüsü: 180 TL
• Yavuzyılmaz, bu geçiş ücretlerinin yanı sıra, geçiş yapan her araç için fark ödemesinin şu şekilde olacağını belirtti:
  • Osmangazi Köprüsü: 1,409 TL
  • Çanakkale Köprüsü: 321 TL
  • Yavuz Sultan Selim Köprüsü: 131 TL
  • Avrasya Tüneli: 101 TL

Merkezi yönetim bütçe verileri de fahiş yol, köprü ve tünel geçiş ücretleri nedeniyle elde edilen büyük geliri gözler önüne serdi. Yol, köprü ve tünellerden 2024 yılının ocak ayında elde edilen gelir, 2023 yılının ocak ayına oranla yüzde 157 arttı.

GELİRDE ÇARPICI ARTIŞ

Merkezi yönetim bütçe verilerine göre, 2024 yılının ocak ayında yol, köprü ve tünel ücret gelirleri kayıtlara, 36 milyon 520 bin TL olarak geçti. Ocak 2024 yılında yol, köprü ve tünel ücretlerinden toplanan para, Ocak 2023’te toplanan 14 milyon 244 bin TL’yi ikiye katladı. Yol, köprü ve tünel ücretlerinden 2024 yılının ocak ayında elde edilen gelirde 2022’nin ocak ayına göre yaşanan artış ise yüzde 2 bin 507 oldu.

2024 yılı itibarıyla uygulanan zamlar ile ocak ayında 36,5 milyon TL’ye kadar fırlayan yol, köprü ve tünel gelirlerinde 2023 yılında da rekor üstüne rekor kırıldı. Merkezi bütçeye yol, köprü ve tünel ücretlerinden toplanan para, bazı aylara göre şöyle sıralandı:

• Ocak: 14,2 milyon TL

• Mart: 38,2 milyon TL

• Mayıs: 16,6 milyon TL

• Temmuz: 29,7 milyon TL

• Eylül: 24 milyon TL

• Kasım: 82,8 milyon TL

• Aralık: 115 milyon TL

∗∗∗

FAHİŞ ÜCRETLER

2024 yılı itibarıyla bazı yol ve köprülerde otomobiller için uygulanan tarife şöyle kaydedildi:

• Osmangazi Köprüsü: 290 TL

• Avrasya Tüneli: 80 TL

• 1915 Çanakkale Köprüsü: 295 TL

• Gebze-Orhangazi-İzmir: 710 TL

• Ankara-Niğde Otoyolu: 210 TL

• Malkara-Çanakkale Otoyolu: 410 TL

Bakanlıktan yapılan açıklamada, “15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprülerinde uygulanan tek yönlü ücretlendirme, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren köprü geçiş ücretleri iki eşit parçaya bölünerek iki yönlü olarak değiştirilmiştir. Boğaz Köprülerinde tek yön otomobil geçiş ücreti 8,25 TL olarak belirlenmiştir” denildi.

Geçtiğimiz yılbaşında 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri geçiş ücreti tarifeleri yüzde 26 zamlanmış ve otomobillerin geçiş ücreti 10.5 liradan 13.25 liraya yükseltilmişti.

2022 yılı itibariyle, geçiş ücreti tek yön yerine çift yönlü olacak ve araç sahipleri toplam 16.50 lira ödeyecek.

AVRASYA TÜNELİ ÜCRETLERİ

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada ayrıca, ”Avrasya Tüneli’nde ise otomobil geçiş ücreti 05:00 24:00 saatleri arasında tek yönde 53 TL, 00:00 – 05:00 saatleri arasında yüzde 50 indirimli olarak 26,50 TL olarak belirlenmiştir” denildi.

Geçtiğimiz yılbaşında 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri geçiş ücreti tarifeleri yüzde 26 zamlanmış ve otomobillerin geçiş ücreti 10.5 liradan 13.25 liraya yükseltilmişti.

BAYRAMDA OSMANGAZİ KÖPRÜSÜ ÜCRETSİZ Mİ 2021?

Bayram tatili 9 gün oldu bu kapsamda “Pazartesi günkü yarım günü idari tatil olarak belirleme karararı aldık. Fiili olarak 16 Temmuz-26 Temmuz’a kadar tatil etmiş oluyorlar. 16’sında mesai olacak.

Ankara-Niğde Otoyolu’nda sürücülerimiz artık otomobilleri ile yüzde 20, minibüs, yolcu otobüsü, kamyon ve tırlarıyla yüzde 40 indirimli seyahat edebilecek.” açıklamalarına yer verildi.

BAYRAMDA HANGİ YOLLAR ÜCRETSİZ?

Karayolları Genel Müdürlüğümüzün işletmesindeki otoyollar ve köprülerde bayram vesilesiyle uygulanacak ücretsiz geçişler cuma gece yarısı başlayacaktır.

Erdoğan açıklamasında, “Karayolları Genel Müdürlüğümüzün işletmesindeki otoyollar ve köprülerde bayram vesilesiyle uygulanacak ücretsiz geçişler cuma gece yarısı başlayacaktır” ifadelerini kullandı.

Bazı otoyolların geçiş ücretlerinde indirime gidildiğini de kaydeden Erdoğan, “Ankara-Niğde Otoyolu’nda da sürücülerimiz artık otomobilleri ile yüzde 20, minibüs, yolcu otobüsü, kamyon ve tırlarıyla yüzde 40 indirimli seyahat edebilecek” dedi.

HANGİ KÖPRÜLER ÜCRETSİZ?

Buna göre bayram boyunca Yavuz Sultan Selim ve Osmangazi gibi “yap işlet devret” kapsamındaki köprüler ve otoyollar hariç, diğer köprü ve otoyollar ise ücretsiz olacak.

Ücretsiz olacak 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri’nde 1.sınıf araçlar için 13.25 TL geçiş ücreti uygulanıyor.

Ücretli olarak hizmet vermeye devam edecek olan Yavuz Sultan Selim Köprüsü’ndeki 1.sınıf araçlar için geçiş ücreti 27.50 TL ve Osmangazi Köprüsü’nde de 1.sınıf araçlar için geçiş ücreti de 147.50 TL olarak uygulanıyor.

BAŞKENTRAY VE MARMARAY DA ÜCRETSİZ

Aynı karar kapsamında 20 Temmuz Salı saat 00.00’dan (pazartesi gününü salı gününe bağlayan gece) itibaren 23 Temmuz Cuma saat 24.00’e kadar Başkentray ve Marmaray seferleri ile belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşıma hizmetleri ücretsiz olacak.

15 TEMMUZ’DA DA ÜCRETSİZ

Öte yandan, 15 Temmuz 2016’da gerçekleştirilen FETÖ’nün hain darbe girişiminin bertaraf edilmesinin 5’inci yılı nedeniyle düzenlenecek anma etkinlikleri kapsamında, bu gece saat 00.00’dan başlayarak 24.00’e kadar Başkentray ve Marmaray seferlerinden ücretsiz yararlanılabilecek.

6 AYLIK DÖNEM

2020’nin ilk 6 ayı için Osmangazi Köprüsü ve Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu için garanti bedeli kapsamında işletici firmaya 1 milyar 750 milyon TL ödeme yapılmıştı. Geçen yılın ikinci yarısı için “garanti” kapsamında yapılacak ödemeye ilişkin tutar da büyük ölçüde netleşti.

İşletmeci Otoyol Yatırım A.Ş.’ye 2020 yılı 1 Temmuz-31 Aralık döneminde araç geçişlerinin garanti sınırının altında kalması nedeniyle 1.5-1.6 milyar lira düzeyinde bir ödeme yapılacak. Ödemenin, en geç bu ay sonunda yapılması öngörülüyor.

Şirkete yakın kaynaklar, ödemeyle ilgili çalışmaların sürdüğünü, tutarın ise büyük ölçüde kesinleştiğini ifade etti.

2019’DA 2 MİLYAR TL

CHP Kocaeli Milletvekilli Haydar Akar’ın verdiği bilgiye göre, 2019’da Osmangazi’den sadece 8 milyon 486 bin araç geçtiği için Hazine garantisi kapsamında 2 milyar 35 milyon TL ödeme yapıldı. Akar, yıllık 14 milyon 600 bin araç geçiş garantisi verilen Osmangazi Köprüsü’nden otomobil geçiş ücretinin 117 TL olduğunu açıklamıştı.

3 KÖPRÜNÜN VATANDAŞA FATURASI 3 MİLYAR LİRA

Türkiye, yap-işlet-devret (YİD) modeliyle özel sektör eliyle “mega” olarak nitelendirilen büyük alt yapı projelerini gerçekleştirdi. Osmangazi Köprüsü ve Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu bu çerçevede yapılan garanti ödemeleri ile sık sık gündeme geliyor. Araç geçiş sayılarının yetersiz olması nedeniyle 2019’da Avrasya Tüneli, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Osmangazi Köprüsü için ödenen tutar 3 milyar TL’ye yaklaştı. Garanti bedelleri kapsamında Osmangazi Köprüsü’nün işleticisi Otoyol Yatırım A.Ş.’ye yaklaşık 1.5 milyar lira ödenmesi bekleniyor.

AKP Milletvekili Ahmet Kılıç imzasını taşıyan Kanun Teklifi, geçen yıl Ulaştırma Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün herkese açmadan ‘davet’ usulüyle gerçekleştirdiği otoyol ve tren yolu ihalelerini alan şirketlerin yurt dışından buldukları borcun Hazine tarafından üstlenilmesini öngörüyor. YİD projelerini yapan şirketlerin döviz kredilerine Hazine ‘garanti’ veriyor olmasına rağmen şirketler garantiyi yeterli bulmayıp borcun direkt Hazine tarafından üstlenilmesini de istiyor.

İTİRAF GİBİ GEREKÇE

Yasa teklifinin gerekçesinde, geçen yıl yapılan ihaleleri kazanan firmaların yurt dışından kredi arayışına gittikleri, ancak yabancı kreditörlerin ‘geri alamayız’ endişesiyle firmalara borç para vermediği bir anlamda itiraf edilirken, güvensizlik pandemiye yüklenmeye çalışıldı.

50 MİLYAR TL’Yİ AŞIYOR

Hazine’ye yeni yük getirecek düzenlemeden, toplamda 44 milyar lirayı aşan Rönesans’ın iki, Kalyon ve ERG İnşaat’ın birer projesinin yararlandırılacağı, diğer projelerle birlikte tutarın 50 milyar lirayı geçebileceği belirtiliyor. Geçen yıl yapılan ihalelerle Rönesans Kuzey Marmara Otoyolu’nun “Nakkaş-Başakşehir” kesimini 8.4 milyar lirayla; Mersin -Adana- Osmaniye- Gaziantep Yüksek Standartlı Demiryolu İnşaatı ihalesini de 6.8 milyar lirayla kazanmıştı. ERG İnşaat 2.2 milyar Euro’yla (yaklaşık 20 milyar TL) Ankara-İzmir Hızlı Tren, Kalyon da 9.5 milyar lirayla Bandırma- Bursa- Yenişehir- Osmaneli Demiryolu Hattı ihalesini kazanmıştı.

Yüzde 26’lık fiyat artışıyla otomobiller için Avrasya Tüneli tek yön geçiş ücreti 46 lira, minibüsler için ise 69 lira oldu. Her gün tüneli kullanan bir araç sahibi gidiş – dönüş için ayda 2 bin 852 lira ödeyecek. Asgari ücretin 2 bin 825 lira olduğu dikkate alındığında, sadece geçiş için ödenecek rakam bir çalışanın net maliyetine denk geliyor.

YÜZDE 8 KDV EKLENİYOR

Sözleşmeye göre, her yıl iki kez hesaplanan Avrasya Tüneli geçiş ücretine, araç başı 4 dolar araç geçiş ücretinin yanı sıra, ABD enflasyon artışı (Birikimli 10 yıllık enflasyon yüzde 23 dolayında hesaplanıyor) ve yüzde 8 KDV ilave ediliyor.

Toplam 1.2 milyar dolara mal olan Avrasya Tüneli, 20 yıl süreyle daha Türk-Güney Kore ortaklı ATAŞ şirketince işletilecek. Toplam 14.6 kilometre olan tünelin 5.4 kilometrelik bölümü deniz tabanına yapıldı. Tünelin en derin bölümü deniz seviyesinden 106 metre aşağıda bulunuyor.

Avrasya Tüneli’nde 2018 yılında geçiş yapan araç sayısı 17 bin 556 iken, 2019 yılında yapılan zam sonrası 17 milyon 271 bin araç geçişi sağlandı. Zam sonrası geçiş miktarı yüzde 1.62 azaldı. 2020 yılında pandemi sebebi ile bu sayı 12.8 milyon araç sayısına indi.

DEVLET 3 YILDA 479 MİLYON TL ÖDEDİ

Avrasya Tüneli sözleşmesine göre, işletmeci şirket ATAŞ A.Ş’ye her yıl binde 5 artırmak kaydı ile başlangıç yılı olarak yıllık 25 milyon 125 bin adet araç geçiş garantisi verildi.

Tünelin hizmete girdiği Aralık 2016 ‘dan itibaren, Devletten 3 yıl için (2017/18/19) şirkete 479 milyon TL araç geçiş garantisi karşılığı ödeme yapıldı.

Başkent Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı ve Devlet Planlama Teşkilatı eski Planlama Uzmanı Prof. Dr. Uğur Emek, bu ek ödemenin sadece 3 proje için 632.7 milyon TL olduğunu hesapladı. Gebze-İzmir Otoyolu, Avrasya Tüneli ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü için yılın ilk 6 ayında yapılan ödemenin 4 milyar TL olduğunu belirten Emek, artışla ikinci yarıda ödemenin 4.7 milyar TL’yi bulacağını yazdı. Prof. Emek, bloğunda şöyle dedi:

275 BİN ASGARİ ÜCRET

“Otoyolların sözleşmelerinde revizyon yapıldı. Eskiden dolar üzerinden belirlenen geçiş ücretleri sene başında TL’ye çevrilmekteydi. Kurlardaki hızlı yükseliş nedeniyle müteahhitler ücretlerin yılda iki defa güncellenmesini talep etti. Bu revizyonlarla sadece Gebze-İzmir Otoyolu, Avrasya Tüneli ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nde müteahhitlere yılın ikinci yarısında ekstra 632.7 milyon TL ödeme yapılacak. Bu parayı geçerlerse kullanıcılar, geçmezlerse vergi mükellefleri ödeyecek.”

Prof. Emek, sadece adı geçen üç projede müteahhitlere 275 bin net asgari ücret ödemesi kadar ödeme yapılacağına dikkat çekti.

MEVZUAT ASKIDA

KÖİ sözleşmelerinin Türkiye’de de sıklıkla revize edildiğini belirten Prof. Emek, Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığı’nın Özel İhtisas Komisyonu Raporu’nda projelere firmaların “Nasıl olsa ihaleyi aldıktan sonra çözeriz” mantığıyla teklif verdiğinin belirtildiğini vurguladı. Emek yazısında, “Yani ihaleleri sözleşmelerde değişiklik yaptıracaklarına inanan firmalar kazanıyor. Örneğin, şehir hastanelerinde mevzuata göre kullanım bedelinin 3 ayda bir ödenmesi gerek. Ancak uygulamada ödemeler aylık yapılıyor” dedi.

KAMU ÖZEL İŞBİRLİĞİNDE DÜNYA BİRİNCİSİYİZ

Prof. Dr. Uğur Emek, yazısında Dünya Bankası verilerine göre Türkiye’nin kamu özel işbirliği (KÖİ) projeleri açısından gelişen ülkeler içerisinde dünya birincisi olduğunu belirtti. Emek, yazısında “Esasen sözleşme sayısına göre yedinci ve sözleşme büyüklüğüne göre de dördüncüdür. Sözleşme büyüklüğünü, sayısına bölerseniz ortalama sözleşme büyüklüğünü elde edersiniz. Bu veriye göre Türkiye birincidir” ifadelerine yer verdi.