ARAZİLER DEĞERLENDİRİLİYOR

Atıl durumda bulunan kırsal alandaki belediyeye ait arsalarda gerçekleştirilen ekim işleminde tohumları Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın ve Körfez Belediye Başkanı Şener Söğüt birlikte atmışlardı. Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından yürütülen proje kapsamında ekilen alanlarda dün buğday hasadı gerçekleştirildi.

İHTİYAÇ SAHİBİ AİLELERE

Hasat edilen buğdaylar un haline getirilerek, sosyal destek projeleri kapsamında ilçedeki ihtiyaç sahibi ailelere ulaştırılacak. Körfez Belediyesi, bu çalışma ile hem atıkları değerlendiriyor hem de sosyal dayanışmayı güçlendiriyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİR KILIYORUZ

Körfez Belediye Başkanı Şener Söğüt, tarıma ve çevreye duyarlı bu yaklaşımın gelecek yıllarda da artarak süreceğini belirterek, “Kendi öz kaynaklarımızla ürettik, yine kendi halkımıza fayda sağlıyoruz. Atıkları değerlendirerek toprağa hayat veriyor, elde ettiğimiz ürünlerle ihtiyaç sahiplerine katkı sunuyoruz. Bu anlayışla hem üretimi hem de sosyal yardımı sürdürülebilir kılıyoruz” ifadelerini kullandı.

20 TON KOMPOST SERİLDİ

Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışma ile ilgili bilgi veren yetkililer, “Atıl durumdaki arsalarımıza ‘sertifikalı buğday tohumu’ ekimi gerçekleştirdik. 16 dönüm arazinin 3,5 dönümünde dal, yaprak ve Pazar atıklarından elde ettiğimiz kompost gübre kullandık. Toplamda 20 ton kompost serimi gerçekleştirdik.

VERİM İNCELENECEK

Hasat döneminde de 3,5 dönümlük elde ettiğimiz alandaki verim ile diğer alanlardaki verimi karşılaştıracağız. Eğer sonuçlar verimli çıkarsa çiftçilerimize de kompost gübre teminini sağlayacağız” ifadelerini kullandı.

“TAHMİN ETTİĞİMİZDEN ÇOK DAHA VERİMLİ VE GÜZEL”

Hasat işlemlerini yerinde inceleyen Gölcük Belediye Başkanı Ali Yıldırım Sezer, “Kışın çok güzel kar yağışı olmuştu. Buğdaylarımız yetişti. Bugün de hasadını yapıyoruz. Biçerdöver; tek turda yaklaşık 2 ton buğday hasat etti. Toplamda 20 ton civarında buğday olacak. Bunları sosyal projelerimizde inşallah kullanacağız. Önümüzdeki sene yaklaşık 300-500 dönüm arasında alanın yine buğday ekimini gerçekleştireceğiz. Yetişen buğdaylar tahmin ettiğimizden çok daha verimli ve güzel. Ben Cenab-ı Allah’a hamd ediyorum. İlçemize de hayırlı uğurlu olmasını diliyorum” dedi.

Chicago buğday vadelileri ton başına 500 dolarla rekor seviyeye yükseldi. Fiyatlarda rekor kaydedilmesinin ardından kâr satışlarıyla bir miktar geri çekilme yaşayan buğday vadeli işlemleri sonrasında 480 dolar civarından işlem gördü.

Buğday, bu yılın başında 277 dolardan işlem görüyordu. Rusya-Ukrayna savaşının başladığı 24 Şubat tarihinden önce ise 309 dolar seviyesindeydi.

TEDARİK ENDİŞELERİ ARTIYOR

Buğday fiyatları ayrıca batının Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle de yükseliyor. Yaptırımlar bölgeden yapılacak ihracatla ilgili endişeler doğuruyor. Rusya ve Ukrayna, bu yıla kadar küresel buğday ihracatının yaklaşık yüzde 29’unu gerçekleştiriyordu.

Ukrayna’da limanların kapalı kalması ve Batılı devletlerin uyguladığı yaptırımlar nedeniyle tüccarların Rusya’dan gelen buğdaydan kaçınması yüzünden alıcılar alternatif buğday üreticileri aramaya başlamış durumda.

TEMEL GIDA ÜRÜNLERİNİ ETKİLİYOR

Buğday fiyatları, makarna ve ekmek gibi temel pek çok gıda ürününü doğrudan etkilediği için kritik önemde. Türkiye de tüketilen buğdayın bir kısmı ithal edildiği için bu fiyatlardan doğrudan etkileniyor.

Türkiye hububat ithalatının önemli bir kısmını Ukrayna ve Rusya’dan yapıyordu. 2021’de toplam buğday ithalat miktarının yüzde 86,6’sı Rusya ve Ukrayna’dan gerçekleşti. Türkiye aynı zamanda, Rusya’dan en fazla tarım ürünü ithal eden ülke olarak dikkat çekiyor.

İTHALATIN ÇOĞU RUSYA VE UKRAYNA’DAN

Rusya, geçen yılki buğday ihracatını yıllık bazda yüzde 8,5 artırarak 8,8 milyar dolara çıkarmıştı. Bu ihracatın 1,8 milyar doları ise Türkiye’ye yapılmıştı. Yani geçen yıl Türkiye, Rusya’dan 1,8 milyar dolarlık 6,7 milyon ton buğday ithalatı yaptı.

Ukrayna ise dünyanın en büyük 5’inci buğday ihracatçısı olarak öne çıkıyor. Ukrayna, buğday ihracatının yüzde 95’ini Karadeniz üzerinden gerçekleştiriliyordu.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) de geçtiğimiz hafta buğday fiyatlarındaki sert artış nedeniyle geçici 370 bin ton buğday alımı ihalesi açmış ancak sadece 285 bin ton buğday alımı gerçekleştirmişti.

Ülke genelinde bilinen bir un markasının fabrika satış temsilcisinin sozcu.com.tr’ye aktardığına göre, 2021 Ocak’ta 150 TL olan 50 kilo unun toptan fiyatı kasım ayı itibarıyla 300 lirayı buldu. Bu fiyata döviz kurundaki son rekordan sonra 45-55 TL arasında yeni bir zam daha eklendi. Unun toptan fiyatı yılın ilk 11 ayında yüzde 136 zamlanmış oldu.

Toptan fiyatlarda yaşanan bu hareketliliğin fiyat listelerine gelecek ay yansıması, bu durumun perakende un fiyatlarını da yüzde 48’e kadar artırması bekleniyor.

Buğday piyasasında yaşanan hareketlilikler ve kur krizinin un fiyatlarını etkilemesi, fırıncının ekmekteki zam taleplerini artırmasının yanı sıra makarna fiyatlarının da en az yüzde 15 zamlanmasına yol açacak.

BİR KİLO UN 12.60 TL’YE ÇIKACAK
Konuştuğumuz un sanayicileri, aralık ayından itibaren bir kilo unun yerel marketlerde 9.5 TL, ulusal marketlerde ise 12.60 TL’ye kadar çıkacağını aktardı. Ulusal marketlerde bir kilo un fiyatı, 2021 Kasım itibarıyla 8.5 TL civarında seyrediyor.

Gelecek aylarda un fiyatlarındaki seyrin nasıl şekilleneceği ise büyük bir belirsizlik… Bir un sanayicisi, normal şartlarda buğdaya harmandan sonra aralık ayının sonu ile ocak, şubat aylarında zam geldiği bilgisini vererek şöyle diyor: “Durumun vehameti buradan anlaşılabilir. Daha zam dönemi gelmeden bu kadar fiyat artışı yaşandı. Fiyatların duracağını da sanmıyorum. Önce dolardaki artışı durdurmaları, dolar/TL’nin 10 seviyelerinde dengelenmesi gerek.”

‘TAHMİNDE BULUNMAK KUMAR OYNAMAK GİBİ’

Yıllardır un sanayinin içinde olan, ülke genelinde bilinen bir un markasının fabrika satış temsilcisinin, şu değerlendirmesi dikkat çekti:

“Geçen sene bu dönemlerde en ucuz ekmeklik buğday unu 130-149 TL’ye alınabiliyordu. Şimdi 340-355 TL’ye çıktı. Kimse bu kadar artmasını beklemiyordu. Tahmin, öngörü yapılamayan bir dönemdeyiz. Bir kumar, bir at yarışı gibi bir durumun içindeyiz.”

‘YENİ MÜŞTERİYE MAL YOK, KAOS ORTAMI HAKİM’

Diğer yandan, bazı marketlerde şeker, yağ ve kahveden sonra unun da kotalı satıldığını anımsatan yetkili, “Unun fabrikadan çıkışı da kotalı çünkü” diyor:

“Dört günde bir zam yapar hale geldik. Ürünü satsak, yerine yenisini koymak zor. O yüzden tanıdığımız, bildigimiz müşterilere satış yapıyoruz. Yeni müşteriye mal vermiyoruz. Krizden ziyade kaos ortamı var.”

‘EKMEKTEKİ ZAM GEÇERLİLİĞİNİ YİTİRDİ, 3 TL OLMALI’

İstanbul Ticaret Odası (İTO)12 No’lu Ekmek Un ve Unlu Mamuller Meslek Komitesi Başkanı Hasan Demir ise, un fiyatlarındaki ciddi zamları toptancılarla perakendeciler yansıtırken, ekmek fiyatlarına kendileri karar veremediği için fırıncıların yansıtamadığını, bunun da mağduriyet oluşturduğunu söylüyor.

Ağustos ayında İTO’ya 230 gram ekmeğin 2.5 TL olmasına yönelik zam tekliflerini sunduklarında un fiyatlarının 175 TL olduğunu söyleyen Demir, ekmek zammının İTO’dan geçtiği 11 Kasım’da ise un fiyatlarının 300 liraya dayandığına dikkat çekti.

“Ekmeğe zam gelse de maliyetlerdeki artışın durmaması nedeniyle yeni zamlı tarife de geçerliliğini kaybetti” diyen Demir, şu anki şartlarda ekmeğin en az 3 TL olması gerektiğini dile getirdi.

MAKARNAYA YÜZDE 15 ZAM: BİR PAKETİ 5 TL’Yİ AŞACAK
Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Abdülkadir Külahçıoğlu ise, ana girdisi buğday olan sektörde, döviz kurunda yaşanan son artışların tüketiciye yansımasının yıl başından sonra gerçekleşeceğine dikkat çekerek, bu zammın da en az yüzde 15 olacağına işaret etti.

Normal şartlarda buğday fiyatlarının toplam girdiler içinde yüzde 70’lik bir paya sahip olduğunu, ancak enerjiye ve diğer tüm girdilere gelen zamlarla buğdayın ve diğer girdilerin payının yüzde 50-yüzde 50 olduğunu belirten Külahçıoğlu, 2021 başından bu yana tüm girdi maliyetlerindeki toplam artışın yüzde 100’ü bulduğunu kaydetti.

Üretici maliyetlerindeki artışın tüketiciye bir iki ay gecikmeli yansıdığını ifade eden Külahçıoğlu, “Ortalama stok maliyetlerinden dolayı güncel zamları vatandaşa hemen değil, kademeli yansıtıyoruz. Kurdaki son artışların yansıması da yıl başından sonra olur” dedi.

Külahçıoğlu, “Son bir yılda makarna yüzde 35 zamlanmıştı. Şu an bir paket makarna 4.50 TL. Ancak 2.90 TL’ye de satılan markalar var. Yılbaşından sonra gelecek olan zam da en az yüzde 15 olur” diye konuştu.

Külahçıoğlu ayrıca, Türkiye’de şu anda makarnalık buğday stoklarının yeterli olduğunu, zaman zaman bu alanda ihracatın durdurulması gibi tedbirlere ihtiyaç olmadığına vurgu yaptı.

BUĞDAY REKOLTESİNDE TEHLİKE ÇANLARI

Öte yandan, bu yıl artan tarımsal kuraklığın hububat üretimini vurması, buğday rekoltesini oldukça aşağı çekti.

Bunun yanı sıra, buğday fiyatları iklim olayları ve Rusya’daki arz belirsizliği nedeniyle emtia borsalarında son 9 yılın en yüksek seviyesine çıkmıştı.

Ulusal Hububat Konseyi’nin sozcu.com.tr’ye verdiği bilgiye göre, uluslararası piyasalarda ham madde fiyatlarının artması, buğday fiyatlarını da kalitesine göre 350 dolara çıkardı. Bunun 400 dolara yükselmesi bekleniyor.

Buğdayda bu yılki hasattan sonra toplam rekolte henüz resmi olarak açıklanmadı. Ancak TÜİK’in 2021 Bitkisel Üretim 2. Tahmini verilerine göre, buğdayda son 14 yılın, arpada ise son 32 yılın en düşük üretimi bekleniyor. Buğday üretimi 17 milyon 650 bin ton olarak tahmin ediliyor. Bu da Türkiye tüketiminin oldukça altında.

Ziraat sektörü temsilcilerine göre ise, buğdayda bu yılın 17.5 milyon ton olması iyimser bir tahmin. Kuraklığın en çok hububat üretimini vurduğuna dikkat çeken TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası’ndan yetkililerin tahminlerine göre, buğday rekoltesi bu yıl 15 milyon tona kadar gerilemiş olabilir.

Ancak, Toprak Mahsulleri Ofisi’nden yapılan açıklamada, Türkiye’nin buğday ikame sorunu ve buna bağlı olarak un arzında bir sorun oluşmadığı vurgulanıyor.

İZMİT’TE BUĞDAY ÜRETİMİ YÜZDE 30 ARTACAK

EKMEĞE ZAM MI GELECEK?

İhalelerde ton başına ödenen miktarın giderek artması da “Zaten günden güne zam gelen ekmek bir kez daha mı zamlanacak?” sorusunu akıllara getirdi.

İÇ PİYASADA RAKAM 3 BİN LİRA OLDU

Ekmeklik buğdayın tonu iç piyasada 3 bin lirayı, makarnalık buğdayın tonu ise 3 bin 500 lirayı gördü. Türkiye’nin ağırlıklı olarak ithalat yaptığı Rusya’dan ithal ekmeklik buğdayın tonu 300 doların üzerinde.

İç piyasada 3 bin lirayı gördü

Ekmeklik buğdayın tonu iç piyasada 3 bin lirayı makarnalık buğdayın tonu ise 3 bin 500 lirayı gördü. Türkiye’nin ağırlıklı olarak ithalat yaptığı Rusya’dan ithal ekmeklik buğdayın tonu 300 doların üzerinde. (Dünya)

Geçen yıl 580 dolar olan sac fiyatının bu yıl mayıs ayında 1.000 dolara çıktığını söyle

yen Uluslararası Piyasalar Uzmanı ve Gers Danışmanlık Yöneticisi Selçuk Şağban, hammadde ihracatı nedeniyle sanayicinin üretimi durdurmak zorunda kaldığını belirtti. Geçen yıl mobilya sektöründe ihracat rakamının 3 milyar dolar, kereste ve MDF’de ise 800 milyon dolar olduğunu anlatan Şağban, son 12 aylık dönemde ise bu rakamların 3.1 milyar dolar ve 1.4 milyar dolara çıktığını ifade etti.

FİYAT ARTIŞLARI SÜRECEK

Bu rakamların dahi gelinen durumu gözler önüne serdiğini kaydeden Şağban, hammadde ihracatının patlamasının ihracat birim değer fiyatlarını artırdığını ancak bunun sanayiciye faturasının daha ağır olduğunu dile getirdi. Şağban, önümüzdeki dönemde uluslararası piyasalarda emtia fiyatlarındaki artışın süreceğine dikkat çekti.

Asıl tsunami gıdada geliyor

Uluslararası piyasalarda tarım ürünlerinin fiyatlarının katlandığını belirten Selçuk Şağban, bu durumun gıda sanayisine yansımasının da ağır olacağını ifade etti. Buğday, mısır, soya, arpa ve pamuk fiyatlarında son 1 yıllık artışların ciddi seviyeye ulaştığını kaydeden Şağban, “Mesela tüm hayvancıların girdisi soya. Bitkisel protein kaynağı. Son 1 yılda fiyatı 2 kat arttı. Tavuk ve yumurta üreticilerini özellikle çok ağır etkileyecek. Ayrıca yurtiçinde stokçuluğun başlaması fiyatları tırmandırıyor” dedi.

İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da kuraklığın sert yaşandığını anlatan Gaytancıoğlu, Şanlıurfa’ya giderek arpa üreticisi çiftçilerle görüştüğünü dile getirdi. Gaytancıoğlu, “Arpanın samanı yok. Ürünler dolmamış, ocak ve şubatta yağış olmadığı için bitki beslenememiş. Çoğu üretici dekar başına 17-20 TL olan biçerdöver parasını ödeyemeyecek. ‘En azından tohum alayım’ diyorlar ama o da çıkmıyor. Kırıkkale, Yozgat, Çankırı, Karaman, Konya’da da kayıplar var. Kayıp yüzde 50’yi buluyor” dedi.

BORÇ YÜKÜ ARTTI

Gübre, mazot ve tohum maliyetlerinin çiftçinin belini büktüğünü söyleyen Gaytancıoğlu, kuraklıktan dolayı ürün de olmayınca çok zor duruma düştüklerini ifade etti. Gaytancıoğlu, çiftçilerin tarlalara hayvanları salmaya başladığını kaydetti.

İkinci ürün için acil destek gerekiyor

Kuraklık nedeniyle yaşanacak ürün sıkıntısına karşı hükümetin bir an önce harekete geçmesi için çağrıda bulunan CHP Edirne Milletvekili Okan Gaytancıoğlu, çiftçilere kredi değil doğrudan karşılıksız nakdi destek verilmesi gerektiğini söyledi. Sulama yapılan arazilerde ikinci ürün ekilebildiğini, ancak bunun için tarlaların en az 4 kere sulanması gerektiğini anlatan Gaytancıoğlu, buradaki üreticilere su ve elektriğin ücretsiz verilmesinin şart olduğunu vurguladı.