“ENFLASYON EĞİMİ ARALIK AYINDA GERİLEMİŞTİR”

Para Politikası Kurulu’ndan yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 38’den yüzde 37’ye indirilmesine karar vermiştir. Kurul ayrıca, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 41’den yüzde 40’a, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 36,5’ten yüzde 35,5’e indirmiştir.

Enflasyonun ana eğilimi aralık ayında gerilemiştir. Öncü veriler ocak ayında aylık tüketici enflasyonunun gıda öncülüğünde arttığına, ana eğilimdeki artışın ise sınırlı olduğuna işaret etmektedir. Son çeyreğe ilişkin göstergeler talep koşullarının dezenflasyon sürecine verdiği desteğin azalmasına karşın sürdüğünü ima etmektedir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme işaretleri göstermekle birlikte dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.

SIKI PARA POLİTİKASI DEVAM EDECEK

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir.

Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilmektedir. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır. Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.”

ENFLASYON BEKLENTİLERİ YAKINDAN İZLENİYOR

Ekonomistler, ocak ayında açıklanan ücret artışlarının iç talep ve enflasyon beklentileri üzerindeki olası etkilerinin TCMB tarafından yakından izlendiğine dikkat çekiyor. Bankanın, 2026 yılı için öngörülen dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla “sıkı para politikası” duruşunu sürdürüp sürdürmeyeceği, piyasaların temel gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Faiz oranının yanı sıra, PPK karar metninde yer alacak yönlendirmeler de yatırımcılar açısından önem taşıyor. Likidite yönetimi, iç talepteki dengelenme ve hizmet enflasyonundaki katılık başlıklarına yapılacak olası vurgu ve değerlendirmelerin, yılın geri kalanına ilişkin para politikası beklentilerine ışık tutması bekleniyor.

FED’İN DURUMU YAKINDAN TAKİP EDİLİYOR

TCMB’nin faiz kararı öncesinde, küresel merkez bankalarının adımları da yakından takip ediliyor. Özellikle ABD Merkez Bankası (Fed) ile Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) politika duruşlarının, Türkiye’ye yönelik sermaye hareketleri ve döviz piyasaları üzerindeki etkileri izlenmeye devam ediyor.

Kaynak: Dünya Gazetesi

Buna göre, Türk lirası cinsinden kredi kartı işlemlerine uygulanacak aylık azami faiz oranlarında, dönem borcu 25 bin liranın altında olan kredi kartları için geçerli olan üst sınır 30 bin liraya yükseltildi. Bu kartlar için uygulanacak azami faiz oranının hesaplanmasında esas alınan aktif faiz oranına eklenecek baz puan ise 39’dan 14’e indirildi.

Dönem borcu 25 bin lira ile 150 bin lira arasında olan kredi kartları için belirlenen limit, 30 bin lira ile 180 bin lira aralığına çıkarılırken, bu gruptaki kredi kartları için azami faiz oranının belirlenmesinde kullanılan baz puan da 89’dan 64’e düşürüldü.

Dönem borcu 150 bin liranın üzerinde olan kredi kartları için uygulanan üst sınır ise 180 bin liraya yükseltildi. Bu kartlar için azami faiz oranının hesaplanmasında kullanılan baz puan 139’dan 114’e çekildi.

Tebliğe eklenen geçici maddeyle, yapılan değişiklikler çerçevesinde hesaplanan yeni azami faiz oranlarının 25 Aralık 2025’te Merkez Bankası tarafından ilan edileceği belirtildi. İlan edilecek oranlar 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren uygulanacak. Bu tarihe kadar ise mevcut azami faiz oranları geçerliliğini koruyacak.

Dolar bugün kaç TL?

Alış:41,9598

Satış:42,0237

Euro bugün kaç TL?

Alış:48,8153

Satış:49,0465

Gram altın

Alış:4.857,53

Satış:4.858,01

Çeyrek altın

Alış:8.098,00

Satış:8.171,00

Yarım altın

Alış:16.190,00

Satış:16.348,00

Tam altın

Alış:31.983,73

Satış:32.604,87

Cumhuriyet altını

Alış:32.281,00

Satış:32.595,00

22 ayar bilezik

Alış:4.529,12

Satış:4.557,47

Ons altın ($)

Alış:3.652,89

Satış:3.653,27

Dolar

Alış:41,3159

Satış:41,3213

Euro

Alış:48,7592

Satış:48,9001

TCMB’nin faiz kararına yönelik olarak yapılan açıklama şöyle: “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 43’ten yüzde 40,5’e indirilmesine karar vermiştir. Kurul ayrıca, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 46’dan yüzde 43,5’e, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 41,5’ten yüzde 39’a indirmiştir.

Enflasyonun ana eğilimi ağustos ayında yavaşlamıştır. İkinci çeyrekte büyüme öngörülerin üzerinde gerçekleşirken nihai yurt içi talebin zayıf seyrini koruduğu değerlendirilmiştir. Yakın döneme ilişkin veriler, talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde olduğunu göstermektedir. Gıda fiyatları ile ataleti yüksek hizmet kalemleri enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıları canlı tutmaktadır. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları ile küresel gelişmeler dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.

ORTA VADELİ PROGRAM SÜRECE KATKI SAĞLAYACAK

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Orta Vadeli Program’da öngörülen makroekonomik çerçeve bu sürece katkı sağlayacaktır. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir.

Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilecektir. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.

ÖNGÖRÜLER DIŞINDA ADIMLAR…

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır. Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.”

Dönem borcu 25 bin ile 150 bin TL arasında olan bireysel kartlar için faiz yüzde 4,25’ten yüzde 4’e, dönem borcu 150 bin TL üzerinde olan bireysel kartlar ve dönem borcuna bakılmaksızın kurumsal kredi kartları için yüzde 4,75’ten yüzde 4,50’ye indirildi. Bu oranlar 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacak.

Geçen yılın sonunda faiz indirim sürecine başlayan Merkez Bankası, yüzde 50 olan politika faizini Mart toplantısında yapılan üçüncü indirimle birlikte yüzde 42,5 seviyesine kadar getirdi. Ancak bu dönemde kredi kartı ve kredili mevduat faizlerinde bir indirime gidilmedi. Mart 2024’te ilave sıkılaşma adımları kapsamında artırılan kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarından nakit çekim işlemlerinde uygulanan faiz oranı, artan geri ödeme sorununa rağmen düşürülmedi.

19 Mart Siyasi Darbesi’nin ardından yeniden faiz artırmak zorunda kalan Merkez Bankası, yaklaşık dört ay sonra yeniden faizlerde indirim başladı. Önceki gün yapılan PPK toplantısında politika faizi 300 baz puan indirilerek yüzde 46’dan yüzde 43’e çekildi. Faiz oranı indirime karşın 19 Mart tarihindeki yüzde 42,5’lik seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

BORCUNU ÖDEYEMEYEN KİŞİ SAYISI 1 MİLYONU AŞTI

Faiz indiriminin ardından bu kez kredi kartı faizlerinde de değişikliğe gidildi. Kredi kartı faizleri yaklaşık 16 ay sonra indirildi.

Mart 2024’te 1 trilyon 411 milyar 567 milyon lira olan kredi kartları borçları, 18 Temmuz itibarıyla 2 trilyon 240 milyar 758 milyon lirayı buldu. Yasal takibe düşen bireysel kredi kartı borçları ise 21 milyar 491 milyon liradan 97 milyar 70 milyon liraya çıktı.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) tarafından paylaşılan verilere göre ise Mayıs’ta bireysel kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe alınan kişi sayısı 162 bin 617, bireysel kredi borcu nedeniyle yasal takibe düşen kişi sayısı ise 171 bin 123 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-Mayıs 2025 döneminde ise bireysel kredi veya kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe alınan toplam kişi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39 artışla 1 milyon 39 bine ulaştı.

FAİZ ORANI 89 BAZ PUAN İNDİRİLDİ

Merkez Bankası tarafından hazırlanan “Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle Türk lirası cinsinden kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranları hesaplanırken dikkate alınan aylık referans orana dönem borcu yirmi beş bin Türk lirası ile yüz elli bin Türk lirası arasında olan kredi kartları için daha önce 114 baz puan eklenirken yeni düzenlemeyle bu 89 baz puana indirildi. Dönem borcu yüz elli bin Türk lirasının üzerinde olan kredi kartları için ise söz konusu rakam 164 baz puandan 139 baz puana indirildi.

Türk lirası cinsinden kurumsal kredi kartı işlemlerinde (nakit çekim veya kullanım işlemleri hariç) uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı aylık referans orana ise 164 baz puan yerine 139 baz puan eklenerek belirlenecek.

NAKİT ÇEKİMDE FAİZ ORANI 164 BAZ PUNA DÜŞÜRÜLDÜ

Kredi kartları vasıtasıyla yapılan Türk lirası cinsinden nakit çekim veya kullanım işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı aylık referans orana ise 189 baz puan yerine 164 baz puan eklenerek hesaplanacak. Bu oranlar 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacak.

Kaynak: Evrensel

KREDİ FAİZLERİNE HIZLICA YANSITILMASI TALEBİ

KOTO Başkanı Necmi Bulut açıklaması şöyle: “Bu karar, son dönemde iç talepteki yavaşlama ve enflasyonun baz etkisiyle aşağı yönlü ivme kazanacağı beklentileriyle birlikte değerlendirilmelidir. Merkez Bankası’nın bu adımı, hem reel sektör hem de finansal istikrar açısından önemli sinyaller taşımaktadır. Yüksek finansman maliyetleri, özellikle üretim ve yatırım temelli çalışan Kocaeli iş dünyası üzerinde önemli bir baskı unsuru olmaktadır. Faiz indiriminin bu yükü bir nebze de olsa hafifleteceğini, yatırım eğilimini güçlendireceğini ve özellikle KOBİ’lerin canlanmasına katkı sağlayacağını öngörüyoruz. Ancak yapılan faiz indiriminin, işletmelere yönelik kullandırılan kredi faizlerine hızlıca yansıtılmasını ve kredi limitlerinin etkin şekilde kullandırılmasını destekleyici olmasını talep ediyoruz.

ÜRETİMİ DESTEKLEYEN ADIMLARIN YANINDAYIZ

Bu indirimin enflasyonla mücadele hedefinden taviz verilmeden, öngörülebilir ve istikrarlı bir para politikası çerçevesinde sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır. Enflasyon beklentilerinin kararlılık kazanması, kur istikrarının sağlanması ve güven ortamının pekiştirilmesi; yatırımların artışı, üretim gücünün korunması ve ihracat potansiyelinin desteklenmesi açısından hayati önemdedir. Kocaeli Ticaret Odası olarak, üretimi destekleyen, finansmana erişimi kolaylaştıran, ekonomik aktörlerin öngörülebilirliğini artıran tüm politikaların yanında olduğumuzu ifade ediyoruz” dedi.

BORÇLANMA FAİZİ YÜZDE 41.5 OLDU

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizinde indirime gitti. Banka, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 46’dan yüzde 43’e çekti. TCMB’den yapılan açıklamada, gecelik borç verme faiz oranının yüzde 49’dan yüzde 46’ya, borçlanma faiz oranının ise yüzde 44,5’ten yüzde 41,5’e indirildiği belirtildi.

ENFLASYONDA ARTIŞ BEKLENİYOR

Enflasyonun ana eğiliminin haziran ayında yatay seyrettiği vurgulanan açıklamada, temmuz ayında ise geçici nedenlerle aylık enflasyonda artış beklendiği ifade edildi. Talep koşullarının dezenflasyon sürecine katkı sunduğu belirtilirken, küresel korumacılık eğilimleri ve jeopolitik gelişmelerin yakından takip edildiği kaydedildi.

Merkez Bankası, fiyat istikrarı sağlanana dek sıkı para politikası duruşunun süreceğini belirtti. Bu duruşun, iç talepte dengelenme, Türk lirasının reel değer kazanması ve enflasyon beklentilerinde iyileşme yoluyla dezenflasyonu destekleyeceği ifade edildi.

YENİ ADIMLAR ENFLASYONA GÖRE ATILACAK

Ayrıca açıklamada, para politikasında atılacak adımların enflasyon gerçekleşmeleri ve beklentileri doğrultusunda şekilleneceği, gerekli görülmesi halinde tüm araçların devreye alınacağı vurgulandı. Kredi ve mevduat piyasalarında beklenmedik gelişmeler olması durumunda ise makroihtiyati önlemlerin artırılabileceği bildirildi.

Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceğini bu kararları ise öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede ele alacağını aktardı.

Mevduat faizlerinde yaşanan artış, tasarruf sahipleri için önemli bir fırsat sunarken, 1 milyon TL gibi yüksek meblağlarda değerlendirme yapan yatırımcılar için adeta maaş benzeri getiriler sağlıyor.

30 Nisan 2025 itibarıyla güncellenen faiz oranlarına göre, 1 milyon TL’lik mevduatın 1 aylık net getirisi bazı bankalarda 37 bin TL’yi aşıyor.

İşte banka banka 1 milyon TL’nin 32 günlük (1 aylık) vadeli faiz getirileri:

Bankaların mevduat faiz yarışında vites yükseltmesi, tasarruf sahiplerinin yüzünü güldürürken, ekonomide faiz-fiyat dengesi üzerindeki baskıyı da artırıyor.

1 milyon TL gibi büyük meblağlarda faiz getirisi, pek çok vatandaşın ortalama maaşını yakalarken, küçük yatırımcılar da bu yüksek oranlardan faydalanabilmek için alternatif hesaplara yöneliyor.

Ancak uzmanlar, kısa vadeli yatırımların yanı sıra enflasyon karşısında reel getiri hesaplamalarının da ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Bankaların mevduata uyguladıkları ortalama yıllık faiz 14 Mart-18 Nisan arasında 4,32 puan artarak yüzde 52,67’ye çıktı.

Kredi faizleri ise en hızlı yükselen faiz oranları oldu. Bankalar, ihtiyaç kredisinin faizini bu süreçte 7,85 puan artırarak yüzde 70,58’e yükseltti. İhtiyaç, taşıt ve konut kredilerinden oluşan bütün bireysel kredilerin ortalama faizi ise 5,98 puanlık artışla yüzde 66,60 oldu. Türk lirası cinsinden ticari kredilerin faizi bu sürede 5,79 puan artarak yüzde 60,99’a çıktı.

BORÇ MALİYETİ KATLANIYOR

Faiz oranlarında yaşanan yükseliş, yüksek enflasyon karşısında gelir kaybı yaşayan yurttaşların borçlanma maliyetlerini artırdı. Kredilere uygulanan faiz oranları bankadan bankaya farklılık gösterse de vade sonunda ödenen tutar iki katına çıkıyor. 50 bin liralık 24 ay vadeli bir ihtiyaç kredisinin aylık maliyeti yüzde 6,02’yi, yıllık faiz oranı ise yüzde 101’i aşıyor. Kredi için hesaplanan toplam faiz ödemesi 34 bin 775 lirayı buluyor. Faiz, arttıkça faiz ödemesi üzerinden hesaplanan KKDF ve BSMV’yi de artırıyor. KKDF ve BSMV toplamı 10 bin 432 lirayı buluyor.

Faiz ödemesinin yüzde 15’i olarak hesaplanan ve 50 bin liralık ihtiyaç kredisinden alınan 5 bin 216 liralık BSMV, banka tarafından tüketicilerden tahsil edilerek Hazine’ye aktarılıyor.

DOLAR TALEBİNİ ENGELLEMEDİ

Merkez Bankası, dolarizasyonu durdurabilmek için 17 Nisan’da politika faizini 3,5 puan artırdı. Ancak bu artışın dolarizasyonun artışını durduramadığı gözleniyor. BDDK’nın 21 Nisan’a ilişkin verileri faiz artışından sonra da vatandaşların ve şirketlerin dövize yöneliminin devam ettiğini gösteriyor. Nitekim bankalardaki döviz mevduatları 21 Nisan itibariyle 224,2 milyar dolara yükseldi. Bu kapsamdaki gerçek kişilerin döviz mevduatı da 141,9 milyar dolar oldu.

“BANKALAR KREDİ FAİZİNİ İNDİRMEK İÇİN NEYİ BEKLİYOR?”

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, ticari kredi faizlerinde indirime gitmeyen bankalara çağrıda bulunarak, “Merkez Bankası politika faizini 2,5 puan düşürerek yüzde 42,5’e çekti. Merkez Bankası politika faizi 3 ayda 7,5 puan inmiş oldu. Bankalar mevduat faizlerine bu indirimleri anında yansıtıyor. Ancak, ticari kredi faizleri aynı oranda inmiyor. Bankalar ticari kredi faizlerini düşürmek için ne bekliyorlar? Bu indirimi öncelikli olarak KOBİ kredi faizlerine yansıtmalarını, üretime, yatırıma ve istihdama destek olmalarını bekliyoruz. Ticari kredi büyümesine getirilen sınırlamalar da ekonomide maliyetleri artırıp, arzı kısıtlayarak enflasyonist baskı oluşturuyor. Öncelikle KOBİ kredilerinden başlayarak ticari kredilere ilişkin büyüme kısıtlarının gözden geçirilmesi gerekiyor” ifadelerine yer vermişti.

“BANKALAR ÜZERİNE DÜŞENİ YAPMALI”

KOTO Başkanı Necmi Bulut, TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu’nun çağrısını yineleyerek, “Finans kuruluşlarının ivedilikle üzerine düşeni yapmasını ve Merkez Bankası faiz kararlarını, ticari kredi faizlerine yansıtmasını bekliyoruz” dedi.

TÜİK ocak ayı enflasyonunu yüzde 5,03, yıllık enflasyonu da yüzde 42, 12 olarak açıklarken; şubat ayı enflasyonunu da yüzde 2,27, yıllık enflasyonu ise yüzde 39,05 olarak açıklamıştı. TÜİK’in enflasyon verilerinden sonra TCMB’nin faiz kararı merak konusu olmuştu.

ENFLASYON VURGUSU

TCMB’den yapılan açıklama şöyle: “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 45’ten yüzde 42,5’e indirilmesine karar vermiştir.

Enflasyonun ana eğilimi ocak ayındaki artış sonrasında şubat ayında gerilemiştir. Bu dönemde temel mal enflasyonu görece düşük seyrini korurken, hizmet enflasyonu ocak ayına özgü artışın ardından yavaşlamıştır.

Yurt içi talep dördüncü çeyrekte öngörülenin üzerinde olmakla birlikte, enflasyondaki düşüşü destekleyici seviyelerde seyretmiştir. Öncü veriler bu destekleyici görünümün yılın ilk çeyreğinde de sürdüğünü ima etmektedir.

‘BEKLENTİLER VE FİYATLAR İYİLEŞME EĞİLİMİNDE’

Para politikası duruşunun kredi ve mevduat piyasaları ile iç talep üzerindeki etkileri yakından izlenmektedir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme eğilimi sergilemekle birlikte, dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.

Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile dezenflasyon sürecini güçlendirmektedir. Maliye politikasının artan eşgüdümü de bu sürece önemli katkı sağlayacaktır.

Enflasyonda kalıcı düşüş ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Bu doğrultuda, politika faizi; enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurularak öngörülen dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlenecektir.

‘FİNANSAL İSTİKRARI KORUMAK İÇİN EK ADIMLAR’

Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları enflasyon görünümü odaklı, ihtiyatlı ve toplantı bazlı bir yaklaşımla belirleyecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda para politikası araçları etkili şekilde kullanılacaktır.

Son dönem kredi büyümesi gelişmeleri göz önünde bulundurularak, makro finansal istikrarı korumak ve sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla ek adımlar atılmıştır.

‘KOŞULLAR YAKINDAN İZLENMEYE DEVAM EDİLECEK’

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve sterilizasyon araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Bu doğrultuda, tüm para politikası araçları kararlılıkla kullanılacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır. Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.”

”Aralık ayında enflasyonun ana eğilimi gerilerken, öncü veriler ocak ayında öngörülerle uyumlu bir artışa işaret etmektedir. Bu gelişmede, zamana bağlı fiyat belirleme ve geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi yüksek hizmet kalemleri öne çıkmaktadır. Temel mal enflasyonu ise görece düşük seyretmektedir. Son çeyreğe ilişkin göstergeler yurt içi talebin enflasyondaki düşüşü destekleyici seviyelerde bulunduğunu göstermektedir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme eğilimi sergilemekle birlikte, dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.

Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile dezenflasyon sürecini güçlendirmektedir. Maliye politikasının artan eşgüdümü de bu sürece önemli katkı sağlayacaktır. Enflasyonda kalıcı düşüş ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Bu doğrultuda, politika faizi; enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurularak öngörülen dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlenecektir. Kurul, kararlarını enflasyon görünümü odaklı, ihtiyatlı ve toplantı bazlı bir yaklaşımla alacaktır. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda para politikası araçları etkili şekilde kullanılacaktır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenecek ve sterilizasyon araçları ek tedbirlerle etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.
Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Bu doğrultuda, tüm para politikası araçları kararlılıkla kullanılacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.”

BORÇ KRİZİ BÜYÜYOR

Kanko, yılbaşından bu yana vatandaşın borçlarında yaşanan artışı dikkat çeken rakamlarla ortaya koydu. Batık kredi kartı borçlarında yüzde 234, batık bireysel kredi borçlarında ise yüzde 84 oranında bir artış yaşandığını belirten Kanko, şu ifadeleri kullandı:

“Bu rakamlar sadece birer istatistik değil; milyonlarca insanın borç sarmalında yok oluşunu temsil ediyor. Faiz oranlarının yüksek seyretmesi ve enflasyonun kontrol edilememesi, geliri artmayan vatandaşlarımızın borçlarını ödemesini imkânsız hale getiriyor.”

HÜKÜMETE ÇAĞRI YAPTI

Konuyla ilgili hükümete çağrıda bulunan Kanko, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e şu çarpıcı uyarılarda bulundu: “Buradan hükümete sesleniyorum: Vatandaşlarımızın sırtına yüklenmiş olan bu faiz kamburunu artık görün! İnsanlar borcunu ödeyebilmek için yeni borç almak zorunda kalıyor, bir krizden diğerine sürükleniyor. Bu borç sarmalını durdurmak ve faizleri insani seviyelere çekmek sizin sorumluluğunuzdur. Aksi halde milyonlarca insan daha büyük bir ekonomik felakete sürüklenecektir.”  Kanko’nun bu çağrısı, vatandaşların borç kriziyle ilgili yaşadıkları zorlukları bir kez daha gün yüzüne çıkardı ve ekonomik politikaların yeniden gözden geçirilmesi gerekliliğine dikkat çekti.

Ons Altın

Alış:2.695,66 ($)

Satış:2.696,02 ($)

Gram altın

Alış:2.970,62

Satış:2.971,05

Çeyrek altın

Alış:4.997,00

Satış:5.043,00

Yarım altın

Alış:9.966,00

Satış:10.083,00

Tam altın

Alış:19.543,19

Satış:19.926,67

TCMB’den yapılan açıklamada şu ifadeler yer verildi; “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 50’de sabit tutulmasına karar vermiştir.

Ağustos ayında aylık enflasyona dair göstergeler bir bütün olarak incelendiğinde, ana eğilimin belirgin bir değişim sergilemediği değerlendirilmiştir. Üçüncü çeyreğe ilişkin göstergeler yurt içi talebin yavaşlamaya devam ederek enflasyonist etkisinin azaldığını teyit etmektedir. Temel mal enflasyonu sınırlı bir artışla düşük seyretmeye devam ederken, hizmet enflasyonundaki iyileşmenin son çeyrekte gerçekleşmesi beklenmektedir. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam ettiğini kaydetmiştir.

ENFLASYON DÜŞENE KADAR DEVAM EDECEK

Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul, politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası araçları etkili şekilde kullanılacaktır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları muhtemel gelişmeler göz önünde bulundurularak yakından izlenmektedir. Sterilizasyon araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.”

Birgün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, ekonomik göstergeler 22 yıllık AK Parti iktidarının doğrudan maliyetini ortaya koyuyor. Sadece Ocak-Temmuz döneminde dış borç için ödenen faiz tutarı 12,7 milyar dolar oldu. 22 yıllık AK Parti iktidarında ülke neredeyse her alanda geriye gitti. Bu dönemde enflasyon yükselirken maaşlar eridi, faizler arttı, işsiz sayısı 10 milyonlara ulaştı.

EN AĞIRI FAİZ GİDERLERİ

Ekonomi politikalarının en ağır faturası faiz gideri oldu. 2002 yılında dış borç için ödenen faiz 6 milyar 402 milyon dolar seviyesindeyken sadece Ocak-Temmuz döneminde 12 milyar 760 milyon dolar dış borç faizine ödendi. 2003-2024 döneminde ise toplam 239 milyar 981 milyon dolar dış borç faizi için harcandı.

FAİZ TUTARI 2002’DE 51 MİLYAR TL

2002’de 51 milyar 728 milyon TL olan Hazine’nin bütçeden ödediği faiz tutarı Ocak-Temmuz 2024 döneminde 666 milyar 962 milyon TL’yi buldu. AK Parti döneminde ise toplam 2 trilyon 840 milyar TL iç borç ve dış borç faizi için kamu bütçesinden aktarıldı.

Yüksek faizle borçlanmaya devam eden Hazine’nin borçları 31 Temmuz itibarıyla 8 trilyon 106 milyar TL’ye ulaştı. Ülke nüfusunun 86 milyonu bulduğu 2024 yılında kişi başına düşen Hazine borcu 94 bin 255 TL’ye ulaştı.  2002’de 243 milyar 111 milyon TL olan Hazine borcu bulunuyordu.

KİŞİ BAŞI HAZİNE BORCU 7 MİLYON LİRAYI AŞTI

Nüfusun 66 milyon olduğu 2002’de kişi başına düşen Hazine borcu 3 bin 684 TL’ydi. 1 milyon 300 bin bebeğin doğduğu 2002’de bebek başına 197 bin 722 TL tutarında Hazine borcu düşüyordu. 2023’te ise doğan bebek sayısı 958 bin 408 olurken bebek başına düşen Hazine borcu 7 milyon 14 bin TL oldu.

YİP PROJELERİ…

Öte yandan ‘Cebimizden tek kuruş çıkmayacak’ denilerek yap-işlet-devret (YİD) modeli ile yaptırılan, geçiş garantisi verilen köprü ve otoyolları inşa eden şirketlere ise 2017-2024 döneminde 21 milyar 313 milyon dolar aktarıldı. Bu projeler için 2025 yılında 5 milyar 482 milyon dolar, 2026 yılında da 5 milyar 655 milyon dolar aktarılması öngörülüyor.

71 MİLYAR DOLARLIK SATIŞ

Özelleştirmeler ile 1986-2024 yılları arasında hisse, taşınmaz, varlık ve kamu kurumu satışlarından 71 milyar 507 milyon dolarlık gelir elde edilirken bunun 63 milyar 451 milyon doları 2003-2024 yılları arasında sağlandı. AK Parti döneminde PETKİM, Türk Telekom, Tüpraş, şeker fabrikaları, tekel binaları, Sümerbank’a bağlı şirketlerin satışı gerçekleştirildi.

Satılmaktan kurtulan devlet işletmeleri ise 2016 yılında Türkiye Varlık Fonu AŞ (TVF) şemsiyesi altında toplandı. Toplam değeri 200 milyar dolar civarı olduğu tahmin edilen devlet işletmeleri ile ilgili her türlü tasarruf yetkisi Cumhurbaşkanı’na verildi. TVF bünyesine geçen işletmeler ise zarar açıklamaya başladı.

KREDİ KARTLARIIN BAKİYESİ 1 TRLİYONU AŞTI

Bekir Başevirgen açıklamasında şu ifadelere yer verdi; “Söz konusu haftada bireysel kredilerinin bakiyesi 15,8 milyar lira artarak 1 trilyon 858 milyar liraya, kredi kartı borç bakiyesi ise 44,8 milyar lira artarak 1 trilyon 623 milyar liraya yükseldi. Tüketicilerin bankalara olan borçları 2023 yılı sonuna göre 753 milyar lira yani yüzde 28 oranında arttı. Bu dönemde bireysel kredilerin bakiyesi 300 milyar lira, kredi kartı borç bakiyesi ise 453 milyar lira, yüzde 39 artış kaydetti.

VATANDAŞIN İCRALIK KREDİ BORCU 131 MİLYARA LİRA

Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon geliri yeterince artmayan vatandaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırıyor. Vatandaşlar giderek yeni bir borç krizine giriyor. Merkez Bankasının hazırladığı Finansal İstikrar Raporuna göre varlık yönetim şirketlerinin kontrolünde ise 47 milyar liralık batık tüketici kredisi alacağı bulunuyor. Dolayısıyla vatandaşların faizleri ve icra masrafları hariç 131 milyar liraya yakın icralık kredi borcu bulunuyor.”

İCRA TAKİBİNE ALINANLARIN SAYISI 784 BİNİ GEÇTİ

Vatandaşlar için bir borç krizinin giderek büyüdüğünü söyleyen Başevirgen, “Borcunu zamanında ödeyemediği için bankalar ve finans kuruluşları tarafından icra takibine alınan vatandaş sayısı çığ gibi büyüyor. Bu yıl Ocak-Temmuz döneminde 642 bin 159 kişi bireysel kredi, 784 bin 374 kişi ise kredi kartı borcunu ödeyemediği için icra takibine alındı. Bireysel kredi borcu yüzünden icra takibine alınanlar geçen yılın aynı dönemine göre 155 bin 812 kişi, kredi kartı borcu yüzünden takibe alınanlar ise 322 bin 878 kişi arttı. Hem kredi kartı hem de bireysel kredi borcunu ödeyemediği için takibe alınanlar tek kişi sayıldığında toplam 1 milyon 63 bin 379 kişi bu yıl ocak- temmuz döneminde icraya verildi” açıklamasını yaptı.

2 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ BORCUNU ÖDEYEMİYOR

Borcunu ödeyemediği için kara listeye alınan vatandaşların sayısını da açıklayan Başevirgen, “Bankalar ve finans kuruluşları tarafından önceki yıllarda icra takibine alınan ancak borcunu ödeyemediği için takipte tutulan vatandaşların sayısı ise Temmuz 2024 sonu itibarıyla 2 milyon 454 bin 768 kişi olarak açıklandı. Aynı nedenle takibe alınan ve daha sonra borcu varlık yönetim şirketlerine satıldığı için bu şirketlerin takibinde bulunan borçlu sayısı ise 2 milyon 38 bin 305 kişi olarak açıklandı. Hem bankalar ve finans kuruluşları hem de varlık yönetim şirketleri tarafından aynı anda takipte tutulanlar tek kişi sayıldığında toplam 3 milyon 853 bin 40 kişi borcu yüzünden icra takibinde tutuluyor.” diye konuştu.

BİREYSEL KREDİLERDEN SAĞLANAN GELİR YÜZDE 97 ARTTI

Birgün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, Bireysel kredilerden sağlanan faiz geliri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 97,31 oranında artarak 272 milyar 441 milyon TL’ye ulaştı. Kredi kartlarından sağlanan faiz geliri ise yüzde 445 artarak 180 milyar 680 milyon TL oldu.

TAKİPTEKİ ALACAKLARDA 22 MİLYAR TL’Yİ GEÇTİ

Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı da arttı. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 1,60 olan oran temmuz ayında 1,68’e çıktı. Takipteki alacaklardan alınan faiz ise 9 milyar 142 milyon liradan yüzde 147,5 oranında artarak 22 milyar 630 milyon TL’ye ulaştı.

BİREYSEL KREDİ BORÇLARI YÜZDE 24 ARTTI

BDDK verilerine göre geçen yılın temmuz ayında 1 trilyon 415 milyar 407 milyon TL düzeyinde olan bireysel kredi borçlarının tutarı ise bir yılda yüzde 24,4 oranında artarak 1 trilyon 760 milyon 278 milyon TL oldu.

KREDİ KARTI BORÇLARI BİREYSEL KREDİ BORÇLARINI GEÇTİ

Kredi kartı borçlarında artış ise bireysel kredi borçlarındaki artışın da üzerine çıktı. Kredi kartından kaynaklanan borçların tutarı 856 milyar 990 milyon TL seviyesinden yüzde 80,3 artarak 1 trilyon 545 milyar 480 milyon TL oldu. Bu tutarın 1 trilyon 16 milyar lirasını taksitsiz kredi kartı borçları oluşturdu. Daha çok market, sağlık ve temel ihtiyaç harcamaları için kullanılan taksitsiz kredi kartı borçları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 124,5 oranında arttı.

ENFLASYON TAHMİNİ DÜŞTÜ

TCMB’nin anketinde yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 43,52’den 42,95’ gerilerken, 12 ay sonrasında TÜFE beklentisi de yüzde 31,79’dan yüzde 30,02’ye düştü. TCMB’nin anketinde 24 ay sonrasındaki enflasyon oranı ise yüzde 20,33 yerine yüzde 19,32 olarak güncellendi.

DOLAR KURU 37,75’TEN 37,37’YE GERİLEDİ

69 katılımcı tarafından yapılan ankette dolar kuru da tahmin edildi. Buna göre, yıl sonunda dolar kurunun Türk Lirası karşısında 37,75 olan tahmini 37,37’ye gerilerken; 12 ay sonrası için yapılan kur tahmini ise 41,41’den 41,52’ye yükseldi.

POLİTİKA FAİZİ YÜZDE 50 OLDU

TCMB’nin gerçekleştirdiği ankette, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı cari ay sonu beklentisi ise bir önceki anket döneminde olduğu gibi bu anket döneminde de yüzde 50,00 olarak gerçekleşti.

Katılımcıların GSYH 2024 yılı büyüme beklentisi bir önceki anket döneminde olduğu gibi bu anket döneminde de yüzde 3,4 olarak gerçekleşti. GSYH 2025 yılı büyüme beklentisi ise bir önceki anket döneminde yüzde 3,6 iken, bu anket döneminde yüzde 3,5 oldu.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin verilerine göre 2023 Ocak-Haziran döneminde 379 bin 591 olan bireysel kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin sayısı yüzde 70 artarak 645 bin 474’e çıktı.

Aynı dönemde bireysel kredi borcundan dolayı yasal takibe intikal edenlerin sayısı da yüzde 34 artarak 399 bin 377’den 536 bin 20 kişiye ulaştı.

Bireysel kredi ve bireysel kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe uğrayanlar ise yüzde 43 artarak toplam 891 bin kişiyi buldu. Geçen yılın haziran ayında 118 bin 362 olan yasal takibe intikal edenlerin sayısı bu yıl aynı ayda 213 bin 989 oldu. Bu kişilerin 118 bin 855’i bireysel kredi borcunu ödemeyen, 142 bin 28’i bireysel kredi kartı borcunu ödemeyenlerden oluştu.

BORÇLAR BİRİKTİ

Genel seçim sonrası değişen ekonomi yönetimi artan kredi kartı harcamalarını mercek altına almıştı. Geçen yıl haziran öncesinde kredi kartı azami faiz ile nakit çekim, kredili mevduat hesabı faizleri enflasyonun çok altında kaldığı için avantajlı hale geldi. Kredi kartı harcamaları ve nakit çekim hızlı büyüdü. Politika faizinde artışın başlamasıyla birlikte bu faiz oranları da yükseldi. Kasım ayında politika faizi artışları kredi kartına yansıtılmamaya başladı ancak 6 Nisan’dan itibaren faiz oranları yükseltildi. Kredi kartından nakit çekim ve kredili mevduat hesaplarında uygulanacak aylık azami akdi faiz oranının hesaplama yönteminde ise Merkez Bankası 16 Mart’ta değişiklik yaptı. Yeni yönteme göre hesaplanan aylık azami akdi faiz oranı yüzde 4,42’den yüzde 5’e çıkarıldı. Faiz oranlarında artışın ardından nakit çekim yavaşladı.

Ancak faiz oranlarındaki artışa rağmen kredi kartı kullanımı yüksek seviyede kalmaya devam ediyor. Bireysel kredi ve kredi kartı borçları 19-26 Temmuz haftasında 52,7 milyar lira daha artarak 3,34 trilyon liraya yükseldi. Bir haftada bireysel kredilerinin bakiyesi 16,6 milyar lira artarak 1 trilyon 803 milyar liraya, kredi kartı borç bakiyesi ise 36,1 milyar lira artarak 1 trilyon 532 milyar liraya çıktı.

Yerel seçim döneminde zirveyi gören kredi kartı taksitli borç bakiyesi, son üç ayda sert geriledi.

Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, 5 Nisan 2024 tarihinde 787,8 milyar TL olan kredi kartı taksitli borç bakiyesi, 26 Temmuz’da 678,8 milyar TL oldu. Yaklaşık üç aylık dönemde bakiyede düşüş oranı yüzde 13,8, düşüş miktarı 109 milyar TL oldu.

Bu dönemde bireysel kredi kartındaki taksitli borç bakiyesi yüzde 13,7 oranında düşüşle 599,9 milyar TL’den 517,8 milyar TL’ye gerilerken, ticari kredi kartlarında da yüzde düşüşle 187,9 milyar TL’den 161 milyar TL’ye düştü.

YÜKSEK FAİZ ETKİSİ

Seçim sonrasında kur ve faiz artışı beklentisiyle yüksek seyreden kredi kartı taksitli harcamaları, seçim sonrasında geriledi.

Seçim sonrasında kur artışı olmazken, kredi kartı faizleri arttı.

Yerel seçimlerin hemen ardından 6 Nisan 2024 tarihinde TCMB, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarını yükseltti. Söz konusu kararla birlikte kart borcunda asgari ödemeden kalan kısım için uygulanacak aylık faiz oranı yüzde 3,66’dan yüzde 4,25’e yükseltmişti. Kredi kartında azami gecikme faizi de yüzde 3,96’dan yüzde 4,55’e yükseltilmişti.

Kredi kartında yabancı para borçlar için gecikme faizi de yüzde 3,23’ten yüzde 3,70’e yükselmişti.

BDDK, son olarak 31 Temmuz 2023 tarihinde aldığı kararla, hava yolları, seyahat acenteleri ile yurt dışı konaklama harcamaları için taksitlendirme seçeneğini kaldırmıştı.

Öte yandan, bankaların mart ayında kredi kartında müşterilerinin nakit avans limitlerini ve taksit sayılarını düşürdüğü bilgisi basına yansımıştı.

Genel olarak kartlı harcama artışında da son aylarda yavaşlama dikkat çekiyor. Haftalık kart harcamalarının aylık ortalamasının yıllık artışı şubatta yüzde 135,5’i görürken temmuzda yüzde 80,8’e kadar geriledi.

BİR HAFTADA 13 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Birgün Gazetesi’nden Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, yurttaşların takibe düşen borçlarında yaşanan artış dikkat çeken boyutlara ulaştı. Bankaların tahsil edemediği krediler ya da takipteki alacaklar, ekonominin tıkandığını gösterdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) 19 Temmuz haftasına ait verileri kredi tahsillerinde yaşanan krizin büyüdüğünü gösterdi. Bankaların vadesinde tahsil edemediği için icra takibine aldığı batık krediler, bir haftada 13 milyar 323 milyon lira artarak 238 milyar 385 milyon TL’ye ulaştı. Bu artışın 3 milyar 658 milyon lirası bireysel kredi ve kredi kartları borçlarından oluştu.

BATIK KREDİLER YÜZDE 40 YÜKSELDİ

Batık kredilerin kredi stokuna oranı henüz düşük bir seviyede sayılsa da özellikle geçen yılın aralık ayından başlayan hızlı yükseliş sürüyor. Batık krediler geçen yılın Aralık ayının son haftasına göre yüzde 24,5 oranında artarken son bir yılda yaşanan artış yaklaşık yüzde 40’ı buldu. Kredi faizlerinin yükselmesiyle artan batık krediler en çok yurttaşı etkiledi. Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon, geliri artmayan yurttaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırdı.

BATIK KART BORCU ARTTI

Yurttaşın zamanında ödeyemediği için bankalar tarafından icra takibine alınan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında yılbaşından bu yana 30 milyar 514 milyon liralık artış yaşandı. Aralık ayının son haftasından bu yana yüzde 68 oranında artan bireysel kredi ve kredi kartı kaynaklı takipteki alacaklar, 75 milyar 349 milyon TL’ye ulaştı. Sadece batık kredi kartı borçlarında son bir yılda yüzde 245, batık ihtiyaç kredisi borçlarında ise yüzde 59,9 oranında artış oldu. Geçen yıl 10 milyar 99 milyon olan batık kredi kartı borcu, 19 Temmuz itibarıyla 34 milyar 859 milyon TL’ye, batık ihtiyaç kredisi borcu ise 25 milyar 336 milyon TL’den 39 milyar 757 milyon liraya çıktı.

SEÇİMLER SONRA FAİZDE ARTIŞ

Genel seçim öncesinde kredi kartları azami faiz ve gecikme faizi oranları düşük kredi politikası nedeniyle yüzde 1,36 ve 1,66 seviyelerinde uygulanıyordu. Seçim sonrası değişen ekonomi yönetiminin ilk faiz artışı kararıyla birlikte önce yüzde 1,91’e çıkarılan kredi kartı faizleri yüzde 4,25 olarak uygulanıyor. Gecikme faizi de yüzde 4,55 seviyesinde bulunuyor.

“Son dönemlerde hükümet tarafından astronomik oranlarda artırılan kredi kartı ve kredi faiz oranları, dar gelirli vatandaşlarımız için büyük bir mali yük haline gelmiştir” diyen CHP Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Mühip Kanko, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’i bu yüksek faizler konusunda uyararak; Vatandaşın zorunlu olarak kullanmakta olduğu kredi kartı ve tüketici kredilerindeki yüksek faizlerle ilgili acilen bir düzenleme yapılması gerektiğinin altını çizdi.

CHP Kocaeli Milletvekili Kanko, “Ülkedeki bu yüksek faiz ortamında zor durumda olan vatandaşların kredi kart borçları bir an önce daha uygun faiz oranlarıyla yapılandırılmalı” çağrısında bulunurken, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede şu ifadelere verdi;

EKONOMİK BECERİKSİZLİĞİN BEDELİNİ VATANDAŞ ÖDÜYOR

“22 yıldır iktidarda olan AKP hükümetleri ekonomik beceriksizliğin bedelini dar gelirli vatandaşlara ödeterek, sosyal adalet dengesini bozarak vatandaşı borç bataklığına sürüklemektedir. Son dönemlerde hükümet tarafından astronomik oranlarda artırılan kredi kartı ve kredi faizleri, dar gelirli vatandaşlarımız için büyük bir mali yük haline gelmiştir. Hükümetin uyguladığı ekonomik politikaların bedelini vatandaşlarımıza faiz yükü olarak yansıtması, faiz lobisini ve bankaları güçlendirdiği gibi toplumun geniş kesimlerini borç bataklığına sürüklemektedir. Bankalar ve faiz lobileri milyarlarca lira kar elde ederken bu durum dar gelirli vatandaşa olumsuz yansımakta, sosyal adalet ve ekonomik istikrar açısından ciddi sorunlara yol açmaktadır.

EKONOMİK BÜYÜME YAVAŞLAMAKTADIR

Temel ihtiyaçlarını karşılamak için kredi kartı ve tüketici kredisi kullanmak zorunda kalan dar gelirli vatandaş, yüksek faiz oranları karşısında borçlarını ödeyemez hale gelmektedir. Borçların artması, aile bütçelerinde büyük gedikler açmakta ve yaşam kalitesini düşürmektedir. Faiz oranlarının yükselmesi, yalnızca bireysel ekonomik sorunlara yol açmakla kalmamakta, aynı zamanda makroekonomik dengeleri de olumsuz etkilemektedir. Artan borç yükü, tüketici harcamalarını azaltmakta ve ekonomik büyümeyi yavaşlatmaktadır. Bu kısır döngü, uzun vadede ekonomik durgunluğa ve işsizliğe yol açtığı gibi sosyal huzursuzlukları artıracaktır.

DAR GELİRLİNİN BORÇLARI YENİDEN YAPILANDIRILMALI

Kredi kartı ve kredi faizlerinin yükselmesiyle mücadele etmek ve vatandaşları borç bataklığından kurtarmak için hükümet kredi kartı borçlarında ve tüketici kredilerinde yeniden yapılandırmaya gitmelidir. Dar gelirli vatandaşların mevcut borçlarının yeniden yapılandırılması, ödeme koşullarının hafifletilmesi ve faiz oranlarının düşürülmesi sağlanmalıdır. Bu tür düzenlemeler, borçlu vatandaşların bir nebze olsa nefes almasını sağlayacaktır.

BANKALARA BORÇ 492 MİLYAR LİRA ARTTI

Tüketicilerin bankalara olan borçları 2024 yılı başından bu yana 492 milyar lira (yüzde 18,1 oranında) arttı. Bu dönemde bireysel kredilerin bakiyesi 198 milyar lira kredi kartı borç bakiyesi ise 295 milyar lira artış kaydetti. Yılbaşından bu yana batık kredi kartı borçlarında yüzde 96,1, batık bireysel kredi borçlarında ise yüzde 27 oranında artış oldu. Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon vatandaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırıyor.

VATANDAŞ BORÇ BATAĞINDAN KURTULMALI

Hükümetin, faiz oranlarını düşürmek, borç yapılandırma programları oluşturmak ve sosyal destek programlarını genişletmek gibi önlemlerle vatandaşları borç bataklığından kurtarması gerekmektedir. Ekonomik politikaların, toplumun tüm kesimlerini kapsayacak şekilde adil ve dengeli bir biçimde uygulanması, uzun vadeli ekonomik istikrar ve sosyal huzur için elzemdir.”

Eğilmez’in yazısı şöyle:

“Türkiye, son on yılda telafi edilmesi son derecede güç birtakım facialara imza attı. Bunların hangisi ve ne kadarı hataydı, hangisi bilerek ve isteyerek yapıldı bunu bilmiyorum. Ama tamamı inanılmaz yanlışlardı. Öyle yanlışlar ki ekonomi ve finans ders kitaplarına “yapılmaması gereken hatalar” başlığı altında ayrı bir bölüm olarak girebilir.

ÖZELLEŞTİRME

Özelleştirmenin amacı kamu kesiminin kaynak ayıramadığı üretim tesislerini özel kesime devrederek yeni yatırımlarla, yeni teknolojiyle verimlilik artışı sağlanması ve daha ucuza daha fazla üretim yapılmasının sağlanmasıdır. Türkiye, yirmi birinci yüzyıl öncesinde devlet eliyle kurduğu bütün tesisleri, işletmeleri, üretim birimlerini özelleştirdi ama ne üretim artışı sağlandı ne de ucuzluk. Çünkü yapılan aslında gerçek anlamda bir özelleştirme değildi.

DIŞ BORÇLANMA

Yirmi birinci yüzyıla girerken Türkiye’nin dış borç stoku 103 milyar dolardı. 2023 yılsonu itibarıyla dış borç stokumuz 500 milyar dolar. Demek ki 23 yılda dış borç stokumuzu 4 kat artırmışız. Bu borçlar nereye gitti? 200 yıldır tekstil sektöründe olup da dünya çapında marka çıkaramamış bir ülkeyiz. Dış borçlanma, yeni teknoloji ithaline, verimlilik artırıcı gelişmelere, üretimde kaliteyi artırmaya gitmediği sürece sadece ekonomiye yük getirir.

VATANDAŞLIK VERME

400 bin dolara bir gayrimenkul alanlara (yakın zamana kadar 250 bin dolardı) vatandaşlık verildi. Bu gayrimenkuller üç yıl süreyle satılamıyor: Tek koşulu bu. Oysa başka ülkelerde bu tür yatırımlara ek olarak o ülkenin lisanını öğrenmek dâhil pek çok koşulu bir araya getirip uzun yıllar beklenmeden vatandaşlık alınamıyor. O ülkelerin çoğu beş yılın sonunda altın vize denilen süresiz oturum hakkı veriyor, vatandaşlık vermiyor. O arada da bir sürü masraf tahsil ediyor. Bizde vatandaşlığı alıp da üç yıl bekledikten sonra aldıkları evleri değer artışıyla daha yukarı bedele satanlar, vatandaşlığı almanın yanı sıra para da kazandılar. Böylece, hiçbir koşul aramadan üste para kazanmalarını sağlayarak vatandaşlık vermiş olduk.

ENFLASYON YÜKSELİRKEN FAİZ DÜŞÜRME

2021 yılının Eylül ayına gelindiğinde enflasyon yüzde 19, Merkez Bankası’nın politika faizi de yüzde 19 idi ve enflasyon yükselme eğilimindeydi. O aşamada “faiz sebep enflasyon sonuçtur” iddiasıyla ortaya çıkıldı ve faiz düşürülmeye başlandı. Enflasyonun yükselme hızı arttıysa da faizi düşürme ısrarı sürdürüldü ve sonunda yüzde 8,5’e kadar indirildi. Enflasyon yüzde 85’e yükseldi. Geçen yıl bu zamanlar faizin sebep değil sonuç olduğu anlaşılınca faiz yükseltilmeye başlandı. Faizin sebep değil sonuç olduğunu 21’inci yüzyılın ilk çeyreğinde anlamayı başarmış bir toplum olarak bir kez daha tarihe geçtik. Hala enflasyonun düşmesini bekliyoruz. Neyse ki önümüzdeki aylarda baz etkisiyle düşüş olacak.

Gerçek enflasyon, açıklanan enflasyondan çok daha yüksek olduğu için insanlar alınan önlemlerin enflasyonu düşüreceğine inanmıyor, geleceğe ilişkin olumsuz beklentileri devam ediyor. Öyle olunca da insanlar tasarruf etmiyor, para tutmuyor, ellerine geçen parayla bir an önce dolar, altın, konut, araba ya da ihtiyacı olan mallardan fazla fazla almaya yöneliyor. Faiz gerçek enflasyona değil de açıklanan enflasyona göre ayarlandığı için insanlar bu alışkanlıktan vaz geçmiyor ve enflasyona katkı yapmaya devam ediyorlar. Gerçekleri saklayarak enflasyonu artırmış olduk.

KUR KORUMALI MEVDUAT

Faizi düşürerek enflasyonu düşüreceği iddiasıyla ortaya çıkan hükümet baktı ki faizler düştükçe insanlar dövize hücum ediyor, bu hücumu önleyebilmek için kur korumalı mevduat (KKM) diye bir araç icat etti. Bu araç aslında gerçek enflasyon kadar faizi başka bir ad altında bankalar değil de Hazine ve Merkez Bankası’na ödetme aracıydı. Sonraki aşamalarda Hazine devreden çıkarıldı ve yük Merkez Bankası’na devredildi. Uygulama 2023 yılında Merkez Bankası’nın 818 milyar lira zarar etmesine yol açtı. Normal olarak her yıl kâr eden ve bu kârı Hazine’ye (bütçeye) devreden Merkez Bankası zarar edince bütçe de o kadar kaynaktan mahrum kalmış oldu.

CARRY TRADE

Merkez Bankası faizi yüzde 50’ye kadar yükseltti. Bu faiz, bırakın gerçek enflasyonu açıklanan enflasyonun bile altında. Buna karşılık kur, sabitleşme eğilimine girince insanlar dövizlerini bozdurup TL mevduat hesaplarına ya da tahvillere yatırıyor. Öyle olunca kur daha da gerilemeye başlıyor. Bu hesaplar 1 ay, 3 ay gibi çok kısa vadeli hesaplar. Vade dolduğunda kur değişmemişse alınan faiz, döviz faizi konumuna geçiyor. Böylece kendi paramızla borçlanmış gibi görünsek de aslında dünyanın en yüksek döviz faizini ödeyerek dövizle borçlanmış olduk. Yirmi birinci yüzyılın ilk çeyreğinde ekonomi politikasında yapılmaması gereken ne varsa yapmış olmamıza karşın hala ayakta durmayı becermemiz ise kayıt dışı ekonominin yarattığı paralel evrenin katkısıyla olmuştur. İşin en acı yanı bugün geldiğimiz aşamada kayıt içi yaşayan insanların kayıt dışı yaşayan insanlara muhtaç duruma düşürülmüş olmasıdır.”

Kaynak: Gerçek Gündem

TCMB’den yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi; “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 50’de sabit tutulmasına karar vermiştir.

Aylık enflasyonun ana eğilimindeki zayıflama mayıs ayında geçici bir kesintiye uğramıştır. Yakın döneme ilişkin göstergeler yurt içi talebin, halen enflasyonist düzeyde olmakla birlikte, yavaşladığını teyit etmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve gıda fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunu yakından takip etmektedir.

Parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkileri yakından izlenmektedir. Kurul, parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon yılın ikinci yarısında tesis edilecektir.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite gelişmeleri yakından izlenmektedir. Sterilizasyon araçları, gerektiğinde çeşitlendirilerek etkin şekilde kullanılacaktır.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.

Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır.

Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır. Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.”

Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi; “Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 50’de sabit tutulmasına karar vermiştir.

Nisan ayında aylık enflasyonun ana eğilimi sınırlı bir zayıflama kaydetmiştir. Yakın döneme ilişkin göstergeler yurt içi talepte ilk çeyreğe kıyasla yavaşlamaya işaret etmiştir. Bununla birlikte, tüketim malı ithalatı nisan ayında artarak cari işlemler dengesindeki iyileşmeyi sınırlamıştır. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve gıda fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunu yakından takip etmektedir.

Parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkileri yakından izlenmektedir. Kurul, parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon yılın ikinci yarısında tesis edilecektir.

Makroihtiyati çerçevede sadeleşme ve piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırma amacı kapsamında, menkul kıymet tesisi uygulaması sonlandırılmıştır. Son dönem kredi büyümesi ve mevduat gelişmeleri göz önünde bulundurularak, makro finansal istikrarı koruyacak ve parasal aktarım mekanizmasını destekleyecek ek adımlar atılacaktır. Yurt içi ve yurt dışı yerleşiklerin Türk lirası finansal varlıklara talebiyle oluşan likidite fazlası ilave tedbirlerle sterilize edilecektir.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır. Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.”

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) mayıs ayı faiz kararını bugün açıklayacak. Nisan ayında yüzde 50’de sabit tutulan politika faizinde bir değişikliğe gidilmesi beklenmiyor.

Mayıs 2023 genel seçimlerinin ardından politika değişikliğine giden TCMB, toplamda 4 bin 150 baz puan faiz artışına gitti. Ancak yüksek faiz oranlarına rağmen bireysel kredilerin büyümesi devam etti. Geçim sıkıntısı çeken yurttaş, kredi ve kredi kartlarına yüklendi.

İhtiyaç, taşıt ve konut kredilerinden oluşan bütün bireysel kredilerin ortalama faizi yüzde 75,76’ya ulaştı. Yüksek faize rağmen yurttaşın kredi borcu yılbaşından bu yana 412,8 milyar lira arttı. Bireysel krediler diğer kredilere göre daha hızlı büyüdü.

Uygulanan politikalarla özellikle kartlı harcamalarda yavaşlama hedeflenirken Risk Merkezi’nin mart verilerine göre bireysel kredilerin yüzde 46’sını kredi kartları oluşturdu. Bireysel kredilerin yüzde 29’unu ihtiyaç kredileri, yüzde 15’ini konut kredileri, yüzde 3’ünü taşıt kredileri ve yüzde 7’sini de kredili mevduat hesabı oluşturdu. Bireysel kredi kullananların sayısı son bir yılda 2,2 milyon artarak 40,3 milyon kişi olurken, ortalama kredi bakiyesi ise 76,8 bin TL düzeyinde gerçekleşti.

BATIK RİSKİ BÜYÜYOR

Yüksek faiz ortamında batık kredi riski büyüyor. Vatandaşların zamanında ödeyemediği için bankalar tarafından icra takibine alınan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında yılbaşından bu yana 16,9 milyar liralık artış yaşandı. Bankalar ve finans kuruluşlarının tüketicilerden zamanında tahsil edilemediği için icra takibine aldıkları bireysel kredi ve kredi kartı alacakları ise 3 – 10 Mayıs haftasında 1,1 milyar lira daha artarak 62,2 milyar lira oldu.

‘ESNAF KREDİSİ FAİZLERİNİ ARTIRMAK ZORUNDA KALDIK’

Halkbank, esnaf ve sanatkârların kullandığı ve borcu devam eden hazine destekli esnaf kredilerinin faiz oranlarını artırmasının ardından açıklama yaptı. Açıklamada, esnaf kredilerine uygulanacak faiz oranının yasal olarak banka kaynak maliyetinin altında olmayacak şekilde belirlendiği, esnaf kredilerinin vadeleri boyunca sabit faizli krediler olmadığı, bankanın kaynak maliyetine bağlı olarak özü itibarıyla değişken faizli olduğu kaydedildi.

Güncel durumda bankaların kaynak maliyetlerinin yüzde 50 seviyesine geldiği, kredi faiz oranlarının da buna paralel olarak artış kaydettiği belirtilen açıklamada, gelinen noktada, gecikmeli ve kaçınılmaz olarak esnaf kredileri faiz oranlarında piyasa güncel kredi faiz oranlarının altında kalacak şekilde faiz oranı güncellemesi yapılmak zorunda kalındığı aktarıldı.

Dünya Gazetesi’nin derlediği habere göre, konutlardaki faiz oranları son durum şöyle;

HALKBANK (Hesaplı Evim Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 4,19

Aylık Taksit: 84 bin 412 Tl

Kredi Tahsis Ücreti: 22 bin 560 TL

Toplam Faiz Tutarı: 8 milyon 129 bin TL

Toplam Ödeme: 10 milyon 152 bin TL

ZİRAAT BANKASI (Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 3,79

Aylık Taksit: 76 bin 683 TL

Kredi Tahsis Ücreti: 22 bin TL

Toplam Faiz Tutarı: 2 milyon 201 bin TL

Toplam Ödeme: 9 milyon 222 bin TL

VAKIFBANK (Sıfır Konutlara Özel Sarı Panjur Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 4,29

Aylık Taksit: 86 bin 358

Kredi Tahsis Ücreti: 17 bin 374 TL

Toplam Faiz Tutarı: 8 milyon 363 bin TL

Toplam Ödeme: 10 milyon 380 bin TL

ŞEKERBANK

Faiz Oranı: Yüzde 5,89

Aylık Taksit: 117 bin 922 TL

Kredi Tahsis Ücreti: 19 bin 560 TL

Toplam Faiz Tutarı: 12 milyon 150 bin TL

Toplam Ödeme: 14 milyon 170 bin TL

AKBANK (İlk Evim Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 3,05

Aylık Taksit: 62 bin 704 TL

Kredi Tahsis Ücreti: 24 bin 620 TL

Toplam Faiz Tutarı: 5 milyon 524 bin TL

Toplam Ödeme: 7 milyon 549 bin TL

ING (Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 3,39

Aylık Taksit: 69 bin 64 TL

Kredi Tahsis Ücreti: 20 bin 120 TL

Toplam Faiz Tutarı: 6 milyon 287 bin TL

Toplam Ödeme: 8 milyon 307 bin TL

GARANTİ BBVA (Hayat Sigortalı Kiracıya Mortgage)

Faiz Oranı: Yüzde 3,20

Aylık Taksit: 65

Kredi Tahsis Ücreti: 24 bin 794 TL

Toplam Faiz Tutarı: 5 milyon 850 bin TL

Toplam Ödeme: 7 milyon 884 bin TL

YAPI KREDİ (Konut Kredisi)

Faiz Oranı: Yüzde 3,55

Aylık Taksit: 72 bin 96 TL

Kredi Tahsis Ücreti: 19 bin 191 TL

Toplam Faiz Tutarı: 6 milyon 651 bin TL

Toplam Ödeme: 8 milyon 670 bin TL

Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamada; ” Mart ayında aylık enflasyonun ana eğilimi, devam eden zayıflamaya rağmen öngörülenden yüksek gerçekleşmiştir. Tüketim malı ve altın ithalatındaki seyir cari dengedeki iyileşmeye katkı verirken, yakın döneme ilişkin diğer göstergeler yurt içi talepte direncin sürdüğüne işaret etmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve gıda fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunu yakından takip etmektedir.

ENFLASYONA KARŞI İHTİYATLI DURUŞ

Mart ayında atılan adımların etkisiyle finansal koşullar önemli ölçüde sıkılaşmıştır. Parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkileri yakından izlenmektedir. Kurul, parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon 2024 yılının ikinci yarısında tesis edilecektir.

PARASAL AKTARIM MEKANİZMASININ DESTEKLENMESİ SÜRECEK

Kurul; makroihtiyati politikaları, piyasa mekanizmasının işlevselliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak nitelikte uygulamayı sürdürmektedir. Bu çerçevede, kredi büyümesi ve mevduat faizinde öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması desteklenmeye devam edilecektir. Likidite gelişmeleri yakından takip edilerek, gerektiğinde sterilizasyon araçlarının etkin şekilde kullanılması sürdürülecektir.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.

Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır” denildi.

Yapılan açıklamada, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, piyasa mekanizmasının işlevselliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak şekilde makroihtiyati politikaları sadeleştirmeye devam etmektedir. Menkul kıymet tesisine ilişkin düzenleme kapsamında, Menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklere uygulanan menkul kıymet tesis oranının yüzde 4’ten yüzde 1’e düşürülmesine, kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin uygulamanın sonlandırılmasına karar verilmiştir” denildi.

Açıklamada söz konusu düzenlemenin yakın zamanda sonlandırılmasının planlandığı belirtildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın dün yaptığı açıklamaya göre Ocak 2024’te Ocak 2023’e kıyasla bütçe gideri yüzde 139 artışla 768 milyar lira, gelir yüzde 113.5 artışla 617.2 milyar lira ve açık yüzde 367.5 artışla 150.7 milyar lira oldu. Faiz dışı denge de 29.6 milyar lira açık verdi. Bu kapsamda ayrıca faiz gideri yüzde 466.9 artışla 121.1 milyar lira, vergi geliri yüzde 104.6 artışla 517.2 milyar liraya çıktı.

Öne çıkan ayrıntılar şöyle:

Vergi tahsilatında başı yine yurttaşın sırtındaki ÖTV, KDV ve gelir vergisi çekti. Ocak 2024’te geçen yıla göre gelir vergisi 49.5 milyar TL’den 102.8 milyar TL’ye, kurumlar vergisi 9.1 milyar TL’den 10.1 milyar TL’ye, dahilde alınan KDV 40.9 milyar TL’den 108.3 milyar TL’ye, ÖTV 44.7 milyar TL’den 97.7 milyar TL’ye, BSMV 8.4 milyar TL’den 22.8 milyar TL’ye, ithalde alınan KDV 52.4 milyar TL’den 91.1 milyar TL’ye, damga vergisi 7.1 milyar TL’den 12.6 milyar TL’ye ve harçlar 13.3 milyar TL’den 26.1 milyar TL’ye yükseldi.
Gizli hizmet giderleri olarak ifade edilen “örtülü ödenek”ten 285.5 milyon TL harcama yapıldı. Bu rakam Ocak 2023’te 188.6 milyon liraydı.

ÖDENEKLER YÜKSELDİ

Toplam 71.5 milyar TL olan görev zararları içerisinde kamu teşebbüslerinin payı 19.1 milyar TL oldu. Elektrik Üretim AŞ’ye 18.7 milyar TL, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’na 144.7 milyon TL, Et ve Süt Kurumu’na 119.6 milyon TL “görev zararı” ödemesi yapıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarının görev zararı 45.8 milyar TL, içerisinde kamu bankalarının da yer aldığı mali kurumların görev zararı da ocakta 4.7 milyar TL oldu.
Siyasi partilere Hazine yardımı kapsamında ocakta 6.6 milyar TL aktarıldı.
Bu arada kurumların bütçe ödenekleri de daha ilk aydan artırıldı. Cumhurbaşkanlığı’na TBMM’de kabul edilen Bütçe Yasası ile verilen ödenek 12.2 milyar liraydı. Ödenek toplamı 16.2 milyar liraya çıkarıldı. Cumhurbaşkanlığı ocakta 446.3 milyon TL harcama gerçekleştirdi. Diyanet’in bütçe ödeneği de 91 milyar 825 milyon liradan 91 milyar 837 milyon liraya çıkarıldı. Diyanet, ocakta 9.7 milyar TL harcama yaptı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ödeneği 271.7 milyar TL’den 285.8 milyar TL, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın ödeneği de 369.1 milyar TL’den 376.1 milyar TL’ye yükseltildi

Toplantının ardından yayımlanan karar metininde faiz artışlarında sona gelindiğini vurgulandı. TCMB, enflasyon görünümü üzerinde belirgin ve kalıcı riskler oluşması durumunda ise parasal sıkılığın gözden geçirileceğini ifade etti. Bu da bankanın bekle-gör dönemine geçmesi olarak yorumlandı. Merkez Bankası, seçimlerin hemen ardından haziranda 650, temmuzda 250, ağustosta 750, eylül, ekim ve kasımda 500’er ve aralıkta 250 baz puan olmak üzere 7 toplantıda, toplam 3 bin 400 baz puan faiz artırmıştı. TCMB’nin bir sonraki toplantısı 22 Şubat tarihinde gerçekleştirilecek.

POLİTİKA FAİZİ BİR YILDA 36,5 PUAN ARTTI

Karar sonrası yayımlanan PPK metninde; aralık ayında manşet enflasyonun son Enflasyon Raporu’nda sunulan görünümle uyumlu bir artış kaydettiği, yurt içi talebin mevcut seviyesi, hizmet fiyatlarındaki katılık ve jeopolitik risklerin ise enflasyon baskılarını canlı tuttuğu belirtildi. Parasal sıkılaştırmanın finansal koşullara yansımasıyla yurt içi talepteki dengelenmenin, öngörülen dezenflasyon süreci ile tutarlı seyrettiğine işaret ettiği belirtilen karar metninde, “Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarında başlayan sınırlı iyileşmenin devam ettiğini değerlendirmektedir. Aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüş sürmüştür” denildi.

BÜYÜME YAVAŞLAYACAK

Ekonomist Güldem Atabay, karar metninde yılın geri kalanı için nasıl mesajlar verildiğini değerlendirdi. Ekonomik büyümede yavaşlama yaşanacağını belirten Atabay, işsizliğin yüzde 10,5-11’e yükselmesini beklediğini kaydetti. Büyümenin 2,5-3 arasında olacağını belirten Atabay, yerel seçimleri işaret ederek maliye politikasının gidişatının belirleyici olduğunu belirtti.

Atabay şunları söyledi: “Maliye politikasının seyri iç talebi etkileyecek, TCMB bekleyerek izleyecek. Aralık ayında merkezi bütçe verileri ile kamu maliyesi açısından yaşanan şok sonrasında 2024 ilk çeyrek kamu harcamalarının seviyesi önemli bir ölçüt haline iyice dönüştü. Sıkı para politikasına eşlik etmeyen gevşek maliye politikası TCMB açısından sakıncalı. Yerel seçimlerin ardından kamu harcamalarında disiplinin seviyesi iç talep üzerinde belirleyici olacağından TCMB faiz kararını alırken maliye politikasındaki gidişatı izleyecek. Miktarsal önlemlerle para politikasını sıkılaştırma yolunu gerekirse daha güçlendirecek.”

NEOLİBERAL DURUŞ

Faiz kararını X hesabından değerlendiren Pro. Dr. Hayri Kozanoğlu, metinde istihdam ve büyümeye yer vermediğini belirterek TCMB’nin neoliberal bir duruş sergilediğini söyledi. Kozanoğlu, “TCMB politika faizini yüzde 45’e çıkardı. Burada duracağım diyor. Enflasyon düşürülemezse tekrar faiz artırabileceğini ima ediyor. Faizi indirmekten hiç söz etmiyor. Büyüme ve istihdam konularına hiç girmeyen tam bir ‘neoliberal’ duruş sergiliyor” ifadelerini kullandı.

İŞSİZLİK ANA GÜNDEM

Ekonomist Dr. Murat Kubilay ise “Sadece faiz oranlarıyla ekonomiler düzelmiyor ama burada hata yapıldığında büyük sarsıntılar yaşanıyor. Hikayenin geri kalanını birlikte izleyeceğiz. Ama birçoğumuz az çok ne olacağını şimdiden biliyoruz. Özellikle döviz kuru ve faiz oranı arasında sıkışıp ekonomi iyice yavaşlayıp batık kredilerle işsizlik ana gündem olunca; işte o zaman şu andaki ekonomi yönetiminin yetki ve hünerini göreceğiz” görüşünü dile getirdi.

Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Cem Çakmaklı verilerin ekonominin beklenenden daha hızlı durgunluğa girdiğine işaret ettiğini kaydederek, “Veriler gösteriyor ki, ekonomi beklenenden daha da hızlı durgunluğa girdi. Bu koşullarda daha fazla faiz artışı seçim öncesi imkansız. Benim çekincem Mart’a kadar olan gelişmelerin (seçim ekonomisi) durumu iyice bozması” değerlendirmesinde bulundu. CHP Tekirdağ Milletvekili Faik Öztrak da, “Zimbabve, Arjantin ve Venezuela’nın ardından dünyada en yüksek faize sahip 4’üncü ülkeyiz. Ekonomide kırılganlıkların hızla arttığı böyle bir tabloda faizi ne kadar artırırsanız artırın güveni sağlayamazsınız” dedi.

120 MİLYONA YAKLAŞTI

Merkez Bankası son iki aydır politika faizinde yapılan artışları, yıllık faizi yüzde 65’i bulan kredi kart faizlerine yansıtmıyor. BDDK verilerine göre, borçların 684.3 milyar lirası taksitsiz, 510.3 miyar lirası taksitli kredi kartı borçlarından oluşuyor. Bireysel kredi kartı borçlarının, toplam TL krediler içinde payı da yüzde 15’i aşarak son 18 yılın zirvesine çıkmış durumda. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) aralık ayı verilerine göre, aralık ayı itibarıyla Türkiye’de kredi kartı sayısı ise 117.7 milyona ulaştı. Öte yandan BDDK, önceki gün yapılan değişiklikle bankalara, kanıtlanabilir onay veya talep olmadan kişiler adına kredili dahil herhangi bir hesap açılamayacağı, hesap limit artışı ve kredili hesaptan herhangi bir tahsilat yapılamayacağını belirtti.

Market ve AVM’lerde 136.5 milyar TL harcadık

“Vatandaş temel mutfak harcamasını ancak borçlanarak yapabiliyor” diyen CHP Bolu Milletvekili Türker Ateş, “Geçen yılın sonunda harcama grupları içinde tutar bazında rekortmen 136.5 milyar TL ile market ve AVM harcamaları oldu’’ ifadelerini kullandı. Ateş, aynı dönemdeKİ 31.9 milyar TL’ye ulaşan kamu ve vergi ödemelerindeki yüzde 184 oranındaki artış da dikkat çekekerek, “Bu da düşündürücü ve mevcut vergi sistemi, hali hazırda geçim derdi içindeki vatandaşı iyice zorluyor. Vatandaş Aralık 2023’te elektrik, elektronik eşya ve bilgisayara da 78.3 milyar TL harcadı. Onu en yakın 58.2 milyar TL’lik giyim ve aksesuar harcaması izledi” diye konuştu.

Merkez Bankası, parasal sıkılaştırma adımlarını en kısa zamanda tamamlamayı öngördüklerini açıklamıştı.