2’NCİ ETAPTAN 473 BİN METREKÜP ÇAMUR ÇIKARILDI

Türkiye’nin ve Avrupa’nın en büyük çevre projelerinden biri olarak lanse edilen dip çamur projesi 3 etaptan oluşuyor. Projenin tamamlanan 1. etap çalışmalarında 125 hektar alandan 1.1 milyon metreküp çamur çıkartıldı. 2. etap çalışmalarında ise Ekim 2025 itibariyle 57 hektar alandan 473 bin metreküp çamurun denizden arındırma işlemleri tamamlandı.

TAMAMLANDIĞINDA 3,8 MİLYON ÇAMUR ÇIKARTILACAK

Toplamda 468 hektarlık bir alanın temizlenmesinin hedeflendiği proje tamamlandığında, deniz dibinden 3.8 milyon metreküp çamur çıkarılmış olacak. Bugüne kadar toplam 182 hektar alandan çıkarılan yaklaşık 1.6 milyon metreküp çamurun denizden ayrıştırıldı.

3,1 MİLYAR TL HARCAMA YAPILDI

İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği, 2026 yılı kamu yatırımları programında yer aldı. 33 milyon metreküplük dip çamurunun taranacağı çalışmalar 2028 yılında sona erecek. Söz konusu projenin toplam tutarı 6 milyar 362 milyon 190 bin TL olurken, 2026 yılı için de toplamda 900 bin liralık kaynak ayrıldı. Ayrıca, bugüne kadar Dip Çamur Projesi’ne 3 milyar 17 milyon 190 bin lira değerinde harcama yapıldı.

UZMANLAR DEĞERLENDİRDİ

Program kapsamında ilk olarak ‘Marmara Yeniden: Körfez Dip Çamur Temizliği’ paneli gerçekleştirildi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın moderatörlüğündeki Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Başkanı Tahir Büyükakın, İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Melek İşinibilir Okyay, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Kağan Özdemir ve TSSF Yönetim Kurulu Üyesi, Dünya Şampiyonu Milli Sporcu Devrim Cenk Ulusoy projenin etkilerini değerlendirdi. Panel öncesi, Başkan Büyükakın’ın da eşlik ettiği uzman ekibin proje sahasında 25 Kasım 2025 tarihinde gerçekleştirdiği dalış ile su altında gözlemlenen güncel doğal ekosistem öğeleri ve projenin sonuçları çevresel etkiler açısından katılımcılara aktarıldı.

POPÜLİST KAYGILARLA HİZMET ETMİYORUZ

Panelin moderatörlüğünü yürüten Prof. Dr. Mustafa Sarı, projenin hayata geçirilmesinde büyük emekleri bulunan Başkan Büyükakın’a teşekkür etti. Başkan Büyükakın ise popülist kaygılarla hizmet etmediklerini belirtti, İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği Projesi’ni örnek olarak verdi. Büyükakın şunları söyledi: “Bugün Marmara Denizi’ne her gün 4.5 milyon metreküp kanalizasyon atığı bırakılıyor. Kocaeli’de ise 23 arıtma tesisi var. Ve bir damla su bile arıtılmadan denize gitmiyor. Kocaeli’de arıtma tesislerinin yüzde 73’ü ileri biyolojik arıtma. 3 yıl sonra yüzde 100’ü ileri biyolojik arıtma olacak.”

MARMARA DENİZİ ÖLMEMELİ

“Biz Marmara Denizi ölmesin diye bir şeyler yapmak zorundayız. Biz burada istediğimiz kadar temizleyelim, diğer yandan Marmara Denizi’ne atık atılmaya devam ediliyor. Biz bu temizliği yapmazsak yarının nesillerinin denize girme şansı yok. Çamuru oradan almadığımız müddetçe balıkların yaşaması mümkün değil. Canlıların orada tutunabilmesi için dibe inerek oksijene ulaşabilmesi lazım. O yüzden bunu temizlemeliyiz. Ama temizleme kararı çok radikal ve zor bir karar. Buna rağmen biz projenin hayata geçirilmesini sağladık.”

DİĞER KENTLER ÖRNEK ALMAYA BAŞLADI

Başkan Büyükakın, Türkiye’nin en büyük çevre projesi olan İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği’nin diğer kentlere de örnek olmaya başladığını vurgulayarak, “Burada çok büyük bir proje gerçekleştiriliyor. Önümüzdeki yıl Türkiye’de gerçekleştirilecek COP Zirvesi’nde de konuşulacak en önemli başlıklardan birisi olacak. Ülkemiz adına da gurur kaynağı olacak. Bir başka sevindirici gelişme ise diğer körfezlerde de benzer uygulamalara yönelik eğilimlerin başlaması. Burada yapılan rehabilitasyon çalışması çok sayıda akademik çalışmaya öncülük edecek. Burada çok sayıda yayın da yapılacak.  Rehabilitasyon alanında da dünyada birçok yayına örnek olacak”..

İZMİT KÖRFEZİ İYİLEŞME YÖNÜNDE AZİMLE İLERLİYOR

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Melek İşinibilir Okyay, iklim krizi tehdidiyle karşı karşıya olduğumuzu vurgulayarak İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği sonrasında gözlemlenen iyileşmeleri anlattı. Okyay, ekosistemin kendini yeniden toparlamaya başladığını belirterek, “Hasta bir insan gibi yavaş yavaş iyileşiyor. İzmit Körfezi azimle kendini toparlama yönünde ilerliyor” dedi. Dalış sırasında pisi balığına rastladıklarını aktaran Prof. Dr. Mustafa Sarı ise balığın av beklerken bulunduğunu, çevrede yiyebileceği türlerin varlığıyla kendisine yeniden bir yaşam alanı oluşturduğunu kaydetti.

ÖZDEMİR, DENİZ KİRLİLİĞİNDE İZMİR ÖRNEĞİNİ VERDİ

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Kağan Özdemir, “En başta İzmir Körfezi olmak üzere hemen hemen kıyıya olan her şehirde deniz kirliliği sorunu var. Belediyelerin altyapı sistemlerini düzeltmeleri gerekiyor” dedi ve İzmir örneğini verdi. İzmit Körfezi’nin bu konuda şanslı olduğunu ifade eden Özdemir, Büyükşehir’in Marmara Denizi’nde ilk neşteri attığını vurguladı. Özdemir, proje kapsamında kullanılan tarama gemisi ile hidrolik şekilde çamurun dağılmasını engelleyecek şekilde çalıştıklarını ifade etti.

DÜNYA ŞAMPİYONU KÖRFEZ’DEKİ TEMİZLİĞİ AKTARDI

Dünya Şampiyonu Milli Sporcu Devrim Cenk Ulusoy ise İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği öncesinde gerçekleştirdiği dalış deneyimini katılımcılar ile paylaşarak hiç haz almadığını ve denizdeki yeşil tonunun koyuluğuna dikkat çekti. Körfez Temizliği ardından projeye dahil olarak tekrar dalış yapan Ulusoy, ilk su ile temasındaki gözlemlediği iyileşmeleri aktararak; üşümediğini ve dibin berraklaştığını kaydetti. Projenin başarısının açıklamaya gerek olmayacak kadar büyük olduğunu ekleyen Özdemir ise, “Böyle vizyoner bir başkanı seçtikleri için Kocaeli halkını kutluyorum” dedi.

3,8 MİLYON METREKÜP ÇAMUR ÇIKARILMASI HEDEFLENİYOR

İzmit Körfezi’nin doğu baseninde biriken dip çamurunun koku, bulanıklık ve müsilajı tetiklemesi üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından başlatılarak yapılan TÜBİTAK MAM ve İstanbul Üniversitesi çalışmaları, çamurun ekosistem ve toplum sağlığı için ciddi risk taşıdığı ortaya konmuştu. Bu bilimsel sonuçlar doğrultusunda 2 Mayıs 2023’te başlatılan ve Avrupa’nın en büyük çevre projelerinden biri olan İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizleme Projesi, 468 hektarlık alanda toplam 3,8 milyon metreküp çamurun çıkarılmasını hedefliyor.

1,715 MİLYON METREKÜP ÇAMUR DENİZDEN UZAKLAŞTIRILDI

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında imzalanan iş birliği protokolüyle yürütülen proje üç etaptan oluşurken, ilk etap tamamlandı ve ikinci etap devam ediyor. Bugüne kadar 189 hektarlık alanda yaklaşık 115 bin kamyona eşdeğer 1,715 milyon metreküp çamur deniz ortamından uzaklaştırıldı; karada yapılan susuzlaştırma çalışmalarında ise 1.687 geotekstil tüp kullanıldı.

BİLİMSEL İZLEME VE EKOSİSTEM ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

İzmit Körfezi’nde sürdürülen bilimsel çalışmalar kapsamında TÜBİTAK-MAM tarafından deniz suyu kalitesi ve 12 derenin sürekli izlenmesini sağlanırken, İstanbul Üniversitesi temizlenen alanlarda su kalitesi ve biyoçeşitliliği takip ediyor. ODTÜ ekosistem modelleme çalışmalarıyla Körfez için yönetim önerileri üretiyor; Gebze Teknik Üniversitesi tarafından dereler için dijital ikiz modeller geliştiriliyor ve kirlilik senaryoları analiz ediliyor. Kocaeli Üniversitesi ise yapay resiflerin ekosistem üzerindeki etkilerini bilimsel olarak izleyip raporluyor.

4 FİRMA TEKLİF VERDİ

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından Cumhurbaşkanlığı, Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı desteği ile İzmit Körfezi Doğu Baseni Dip Çamuru Temizlenmesi, Susuzlaştırılması ve Bertarafı İşi İhalesi gerçekleştirildi. İhalede Albayrak İnşaat 339 milyon TL, Atlas İnşaat 714 milyon 950 bin TL, Yütek İnşaat 790 milyon TL ve Unitek İnşaat 808 milyon TL’lik teklif sundu. Ancak Unitek ve Yütek firmaları geçici teminat belgesi sunmadığı için ihale dışı kaldı.

YAKLAŞIK 2 MİLYAR TL’LİK PROJE

Marmara denizinde yaşanan müsilaj felaketinin ardından harekete geçen Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi’ni kurtarmak için önemli olan dip çamuru temizlenmesi projesine hazırlık yaptı. İki etaptan oluşan temizlik çalışmasının yaklaşık maliyeti 2 milyar TL. Projenin ilk etabı kapsamında Doğu baseninde 1 milyon 225 bin metrekare alanda toplam 9 milyon 462 bin 445 metreküp çamurun çıkarılması planlanıyor.

650 GÜNDE TAMAMLANACAK

Proje kapsamında çamur iki gemi ile dipten borularla çıkarılacak ve İzmit Atletizm Pisti’nin arkasına kurulacak susuzlaştırma tesisine taşınacak. Dip Çamuru Temizleme, Susuzlaştırma ve Bertarafı projesinin 650 günde tamamlanması planlanıyor.

BİRKAÇ GÜN SONRA DAĞILACAK

Bu yıl tek bir noktada ve çok yoğun olarak görülen görüntü alg patlaması değil, dip çamuru. Özellikle İzmit’in yüksek kesimlerinde dikkat çekiyor. Körfezde bir leke gibi duran dip çamurunun birkaç gün içerisinde rüzgar ve dalgaların etkisiyle dağılması bekleniyor. Birkaç gün sonra bu görüntü ortadan kalmış, körfez yine masmavi rengine kavuşmuş olacak.