BORÇ BORÇLA KAPATILIYOR

Teklifte, ‘Vatandaşlar borçlarını başka yere borçlanarak kapatmaya çalışıyor’ denildi. Kanun teklifinin gerekçesinde şu görüşlere yer verildi: “Vatandaşlarımız, çoğu zaman bireysel ihtiyaç kredisinin vadesi geldiğinde bu borcu kredi kartlarından veya kredili mevduat hesabı denilen, çok kolay borçlanılabilen ama maliyeti yüksek olan kredileri kullanarak karşılama yoluna gitmektedirler. Bu noktada maalesef vatandaşlarımız bir yerdeki borcu başka bir yere borçlanarak kapatmakta oldukları çok açık ortadadır.”

Son bir ayda içerisinde icra takibine alınan kredi miktarının 6.3 milyar lira daha arttığı ve 646.2 milyar liraya çıktığı belirtilen kanun teklifinde borçların silinmesi ve uzun vadeli yapılandırılması istendi. Teklifte “Vatandaşlarımızın kredi kullandığı bankalara olan borçlarının vadesinde tahsil edemediği için icra takibine aldığı kredi miktarı da her geçen gün giderek artmaktadır” denildi.

İlk kez 3 trilyon lirayı aştı

Tüketici kredisi 3 trilyon 172 milyar liraya ulaştı. Tüketici kredileri içinde ihtiyaç kredisi 2 trilyon 373 milyar lira, konut kredisi 752 milyar lira ve taşıt kredi ise 45 milyar lira olarak gerçekleşti. Bireysel kredi kartı borç bakiyesi ise ilk kez 3 trilyon lira seviyesini geçerek 3 trilyon 22 milyar lira seviyesine yükseldi. Artan borçlar nedeniyle BDDK, 29 Ocak 2026’dan önce borçlanılan ve ödenemeyen bireysel kredi kartı ile 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredisi borçları için 29 Nisan’a kadar 48 ay yapılandırma imkanı tanıdı. Kredi kartı yapılandırmalarında faiz oranı yüzde 3.11 olarak belirlendi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) 30 Ocak 2026 tarihli karar ile kredi kartı borçlarının yapılandırılması ve limitlerin yeniden düzenlenmesine yönelik yeni kararları açıklamıştı.

NTV’nin haberine göre; bankacılık çevrelerinin aktardığı bilgiler, kredi kartı limitlerine yönelik düzenlemenin askıya alındığını gösteriyor.

BDDK’nin aldığı karara göre, dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş bireysel kredi kartları azami 48 ay vadeyle yeniden yapılandırılacaktı Tüketicilerin tüm bankalardaki kredi kartlarının toplam 400 bin TL üstündeki limitleri yüzde 50 ile 80 arasında değişen oranlarda azaltılacaktı. Kart limiti düşürülürken bankalar, son 12 aydaki en yüksek kullanım oranını dikkate alacak. Bankalar kredi kartı limitlerini 1 Ocak 2027’ye kadar tüketicinin aylık ve yıllık geliriyle uyumlu hale getirecekti.

UYGULAMA ASKIYA ALINDI

BDDK tarafından bankalara tanınan 3 aylık hazırlık süresinin bitimine az kaldı ve gelen bilgiler uygulamanın askıya alındığını gösteriyor. Bankacılık çevreleri, bankaların konuyla ilgili BDDK’ye dönüşlerinin devam ettiğini ve mevcut durumda uygulamanın askıya alındığını belirtmekle yetindiler.

KREDİ KARTI LİMİTLERİ DEĞİŞMEYECEK

Uygulamanın askıya alınması, kredi kartı limitlerinde değişiklik yapılmayacağı ve mevcut düzenlemenin yürürlükte olduğu anlamına geliyor.

16 Şubat’ta yürürlüğe girmesi gerekirken 3 ay süreyle ertelenen uygulama hayata geçirilmeyecek. Böylece bankalar, kredi kartı limitlerinde mevcut uygulamayı sürdürmeye devam edecek.

Kurul, kararın açıklamasının ardından bankalara ek süre verdi. Süre uzatımından önce 15 Şubat’a kadar süre veren BDDK, eğitim ve sağlık harcamalarının toplam limitten düşmemesini istemiş, bu harcamalar dışında bütün kredi kartı limitlerinin yeniden belirlenmesi gerektiğine dikkat çekmişti.

BDDK bankalara gönderdiği son yazıda, kredi limitlerinin yeniden belirlenmesi için müşterilerle temasa geçmeleri ve “Mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla dijital kanallar üzerinden gelir belgelerinin temini ve teyidi süreçlerinin oluşturulması, eğitim ve sağlık harcamalarının olumsuz şekilde etkilenmemesini sağlayacak gerekli sistemsel geliştirmenin yapılmasının gerektiğini” iletti.Yazıda, söz konusu kararın sağlıklı ve kesintisiz şekilde uygulanabilmesi için bankaların gerekli sistemsel altyapılarını en geç 3 ay içerisinde tesis etmeleri ve tüm operasyonel süreçlerini eksiksiz biçimde tamamlamaları istendi.

BDDK’nin ocak ayı sonunda aldığı kararlara göre, limit azaltması yapılırken, bir kişiye ait bütün kartların toplam limiti esas alınacak. BDDK kararına göre limit belirlenmesinde 2025 yılı sonuna kadar yapılmış kredi kartı harcamaları dikkate alınacaktı.

Buna göre, Türk lirası cinsinden kredi kartı işlemlerine uygulanacak aylık azami faiz oranlarında, dönem borcu 25 bin liranın altında olan kredi kartları için geçerli olan üst sınır 30 bin liraya yükseltildi. Bu kartlar için uygulanacak azami faiz oranının hesaplanmasında esas alınan aktif faiz oranına eklenecek baz puan ise 39’dan 14’e indirildi.

Dönem borcu 25 bin lira ile 150 bin lira arasında olan kredi kartları için belirlenen limit, 30 bin lira ile 180 bin lira aralığına çıkarılırken, bu gruptaki kredi kartları için azami faiz oranının belirlenmesinde kullanılan baz puan da 89’dan 64’e düşürüldü.

Dönem borcu 150 bin liranın üzerinde olan kredi kartları için uygulanan üst sınır ise 180 bin liraya yükseltildi. Bu kartlar için azami faiz oranının hesaplanmasında kullanılan baz puan 139’dan 114’e çekildi.

Tebliğe eklenen geçici maddeyle, yapılan değişiklikler çerçevesinde hesaplanan yeni azami faiz oranlarının 25 Aralık 2025’te Merkez Bankası tarafından ilan edileceği belirtildi. İlan edilecek oranlar 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren uygulanacak. Bu tarihe kadar ise mevcut azami faiz oranları geçerliliğini koruyacak.

Dönem borcu 25 bin ile 150 bin TL arasında olan bireysel kartlar için faiz yüzde 4,25’ten yüzde 4’e, dönem borcu 150 bin TL üzerinde olan bireysel kartlar ve dönem borcuna bakılmaksızın kurumsal kredi kartları için yüzde 4,75’ten yüzde 4,50’ye indirildi. Bu oranlar 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacak.

Geçen yılın sonunda faiz indirim sürecine başlayan Merkez Bankası, yüzde 50 olan politika faizini Mart toplantısında yapılan üçüncü indirimle birlikte yüzde 42,5 seviyesine kadar getirdi. Ancak bu dönemde kredi kartı ve kredili mevduat faizlerinde bir indirime gidilmedi. Mart 2024’te ilave sıkılaşma adımları kapsamında artırılan kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarından nakit çekim işlemlerinde uygulanan faiz oranı, artan geri ödeme sorununa rağmen düşürülmedi.

19 Mart Siyasi Darbesi’nin ardından yeniden faiz artırmak zorunda kalan Merkez Bankası, yaklaşık dört ay sonra yeniden faizlerde indirim başladı. Önceki gün yapılan PPK toplantısında politika faizi 300 baz puan indirilerek yüzde 46’dan yüzde 43’e çekildi. Faiz oranı indirime karşın 19 Mart tarihindeki yüzde 42,5’lik seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

BORCUNU ÖDEYEMEYEN KİŞİ SAYISI 1 MİLYONU AŞTI

Faiz indiriminin ardından bu kez kredi kartı faizlerinde de değişikliğe gidildi. Kredi kartı faizleri yaklaşık 16 ay sonra indirildi.

Mart 2024’te 1 trilyon 411 milyar 567 milyon lira olan kredi kartları borçları, 18 Temmuz itibarıyla 2 trilyon 240 milyar 758 milyon lirayı buldu. Yasal takibe düşen bireysel kredi kartı borçları ise 21 milyar 491 milyon liradan 97 milyar 70 milyon liraya çıktı.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) tarafından paylaşılan verilere göre ise Mayıs’ta bireysel kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe alınan kişi sayısı 162 bin 617, bireysel kredi borcu nedeniyle yasal takibe düşen kişi sayısı ise 171 bin 123 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-Mayıs 2025 döneminde ise bireysel kredi veya kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe alınan toplam kişi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39 artışla 1 milyon 39 bine ulaştı.

FAİZ ORANI 89 BAZ PUAN İNDİRİLDİ

Merkez Bankası tarafından hazırlanan “Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle Türk lirası cinsinden kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranları hesaplanırken dikkate alınan aylık referans orana dönem borcu yirmi beş bin Türk lirası ile yüz elli bin Türk lirası arasında olan kredi kartları için daha önce 114 baz puan eklenirken yeni düzenlemeyle bu 89 baz puana indirildi. Dönem borcu yüz elli bin Türk lirasının üzerinde olan kredi kartları için ise söz konusu rakam 164 baz puandan 139 baz puana indirildi.

Türk lirası cinsinden kurumsal kredi kartı işlemlerinde (nakit çekim veya kullanım işlemleri hariç) uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı aylık referans orana ise 164 baz puan yerine 139 baz puan eklenerek belirlenecek.

NAKİT ÇEKİMDE FAİZ ORANI 164 BAZ PUNA DÜŞÜRÜLDÜ

Kredi kartları vasıtasıyla yapılan Türk lirası cinsinden nakit çekim veya kullanım işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı aylık referans orana ise 189 baz puan yerine 164 baz puan eklenerek hesaplanacak. Bu oranlar 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacak.

Kaynak: Evrensel

HAVAŞ’IN BANKA KOMİSYONU ALMASI ENGELLENMELİDİR

Bakan Uraloğlu’nun verdiği cevabı hatırlatan Gergerlioğlu, Havaş’ın Karayolu Taşıma Yönetmeliğine aykırı davrandığını ve kredi kartı kullanımında banka komisyonu almaya son vermesi gerektiğini söyledi. Yetkililere seslenen Gergerlioğlu, Havaş’ın kredi kartı kullanımında banka komisyonu alması nedeniyle idari cezaların uygulanması gerektiğini vurguladı. Vatandaşın mağdur edildiğini ve haksız kazanç elde edildiğini belirten Gergerlioğlu, Bakanlığın bu mağduriyeti gidermesi gerektiğini ifade etti.

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR YÖNETMELİĞE AYKIRI İŞ YAPIYOR

Resmi Gazete’de yayınlanan karar şöyle:

Son ödeme tarihinde dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş kredi kartları talep edilirse en fazla 48 ay olacak şekilden yapılandırılabilecek. Buna önceden yapılandırılan kredi kartları da dahil.

Yeniden yapılandırmada borcun yüzde 50’si ödeninceye kadar bankalar, kredi kartlarının limitini artıramayacak.

İhtiyaç kredisi yapılandırmasında gecikme süresi artık ’30 günü aşan’ değil ‘her türlü gecikmiş ödeme’ olarak güncellendi.

Hem kredi kartları hem ihtiyaç kredileri için artık yapılandırma tarihindeki borç bakiyesi esas alınacak. Gecikme olmasa bile karar tarihinden önce (BDDK’nın 11 Temmuz’daki kararını kastediyor) yeniden yapılandırılan krediler tekrar yapılandırılabilecek.

Alınan karar sonucunda, kredi kartlarından yapılacak nakit avans ve taksitli nakit avans işlemlerinde 12 aylık vade sınırı 3 aya düşürülmüş, ayrıca nakit avans işlemlerinde üst sınır 25 bin lira olarak belirlenmişti.

NAKİT AVANS ÜST SINIRI 50 BİN LİRAYA YÜKSELECEK

14 Şubat’ta alınan karar ile BDDK, ihtiyaç kredilerinde 12, 24 ve 36 ay vadeye kadar olan limitlerde değişikliğe gidildiğini duyurdu. İhtiyaç kredilerinde yapılan değişikliğin ardından bankacılık sektörü, benzer bir güncellemenin kredi kartı işlemleri için de yapılmasını talep ederken, söz konusu talebin ardından kart limitlerinde değişiklik hazırlığında son aşamaya gelindi.

Talep enflasyonunu baskılamak amacıyla kredi kartlarına getirilen kısıtlamaları aşamalı şekilde gevşetmeye hazırlanan ekonomi yönetimi, 25 bin TL olarak belirlenen nakit avans ve taksitli nakit avans üst sınırını 50 bin liraya yükseltmeye hazırlanıyor.

BANKALARDAN LİMİT TALEBİ

Öte yandan bankacılık sektörü, limitlerde yapılacak değişikliklerin yanı sıra, kredi kartları için uygulanan 3 aylık vade sınırından da rahatsız. Mart ayında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile bankalar arasında yapılan toplantıda bankacılık sektörü, kredi kartı limitlerindeki tavan vadenin geçtiğimiz yıllardaki gibi 12 aya çıkarılmasını talep etti. BDDK, nakit çekim uygulamalarına yönelik normalleşmeyi ‘kademeli’ şekilde uygulamayı planlarken, ilk aşamada 3 aylık vade sınırının 6 aya yükseltilmesi hedefleniyor.

Kaynak: Sözcü

2024 yılının ilk ayları itibarıyla bankalar, herhangi bir resmi tebliğ yapılmamasına karşın BDDK’nın talimatı doğrultusunda kredi kartlarının nakit avans limitini, kart limitinin yüzde 25’i ile sınırlandırdı. Ayrıca bu tür işlemlerde geçtiğimiz dönemlerde uygulanan 12 aylık vade sınırı da tüm bankalar için 3 aya düşürüldü.

BANKALARIN FAİZ GÜNCELLEMESİNE ZEMİN HAZIRLADI

Aralık ayı itibarıyla 8 ayın ardından politika faizinde 250 baz puanlık indirime giden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ocak ayında da söz konusu kararı tekrarlayarak bankaların kredi faizlerinde aşağı yönlü güncellemelere gitmesine zemin hazırladı.

TCMB’nin geçtiğimiz yıl yayınladığı tebliğ nedeniyle faiz indirimleri, halihazırda sabit tutulan kredi kartı faizlerinde herhangi bir değişikliğe neden olmadı. Buna karşın son haftalarda düşüşe geçen tüketici kredisi faizleri, kredi kartı işlemlerinde normalleşmeye gidilmesine zemin hazırlamakta.

NAKİT AVANS LİMİTİ YÜZDE 50’YE ÇEKİLEBİLİR

Tüm bankalar şu anda müşterilerin toplam kredi kartı limitlerinin yüzde 25’ini nakit avans işlemlerinde kullanmasına izin verirken, bu işlemler için en yüksek vade ise 3 ay ile sınırlı tutulmakta. Normalleşme adımları kapsamında nakit avans limitinin ilk aşamada yüzde 50 seviyesine çekilmesi ve vade sayısının 6 aya çıkarılması planlanıyor.

Kaynak: Sözcü

Gelir İdaresi Başkanlığı resmi hesapları üzerinden konuyla ilgili olarak paylaşılan videoda, “Perakende mal ve hizmet satışı yapan işletmelerin, yeni nesil ödeme kaydedici cihazı kullanması ve banka ile kredi kartıyla ödeme kabul etmesi zorunlu hale geldi. Vatandaşların kartla ödeme taleplerini çeşitli sebeplerle kabul etmeyen mükellefler her bir tespit için ayrı ayrı cezalandıracak” ifadelerine yer verildi.

28 BİN LİRA CEZA KESİLECEK

Kredi kartı ile ödeme kabul etmeyen ve nakit talep eden işletmelerin ceza bedelinin 1. sınıf tüccarlar için 28 bin lira, 2. sınıf tüccarlar için ise 14 bin lira olduğu bildirildi. İlgili videonun sonunda ise “Mal ve hizmet alımlarınızda kartla ödeme kabul etmeyip nakit talep eden işletmeleri Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirin” çağrısı yapıldı.

BDDK, son dönemde artış gösteren kredi kartı dolandırıcılığı olaylarına dikkat çekerek, kullanıcıların daha güçlü şifreler oluşturması gerektiğini vurguladı. Futbol takımlarının kuruluş yılları, doğum tarihleri ve plaka kodları gibi yaygın tercihlerin, kötü niyetli kişiler tarafından kolayca tahmin edilebileceği belirtildi.

YASAKLANAN ŞİFRELER

Bu durumun önüne geçmek için alınan kararla, artık bu tür kolay tahmin edilebilir şifreler bugünden itibaren kullanılamayacak. “1453, 1881, 1903, 1905, 1907” gibi yılların yanı sıra, yaygın plaka kodları ve diğer sıralı rakamlar güvenlik gerekçesiyle yasaklandı.

ATM’LERDE YENİ ŞİRFRE İSTEYECEK

Eski şifrelerini kullanmaya devam eden kullanıcılar için yeni düzenlemeler bugünden itibaren devreye alınıyor. ATM’lerden işlem yaparken, kullanıcılar güvenlik amacıyla yeni bir şifre belirlemeye yönlendirilecek. Bu uyarıları dikkate almayan ve yasaklı kombinasyonları kullanmaya devam edenlerin kartları geçici olarak bloke edilecek. Bloke edilen kartlar, bankalar tarafından yeniden düzenlenerek kullanıcılara teslim edilecek.

KARMAŞIK ŞİFRELER ÖNERİLİYOR

Yeni düzenlemeyle birlikte, kredi kartı kullanıcılarının şifre alışkanlıklarını değiştirmesi hedefleniyor. Uzmanlar, tahmin edilmesi zor harf ve sayı kombinasyonlarından oluşan şifrelerin kullanımını öneriyor. Örneğin, “A1bC3d!” gibi karmaşık şifrelerin dolandırıcılık riskini büyük ölçüde azalttığı ifade ediliyor.

Merkez Bankası yüksek enflasyonla mücadele için sıkılaşma politikasını sürdürürken enflasyondaki düşüşün istenen hızda gerçeklememesi yeni tedbirleri gündeme getirdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’de Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında yeni bir ekip oluşturulacağını duyurmuştu.

LİMİTLER MAAŞLARIN EN FAZLA 4 KATI OLACAK

Artık bankalar müşterilerinin güncel gelir bilgilerini SGK veri tabanında görüntüleyerek, kredi kartı limitlerini gelire göre düzenleyebilecek. Yeni yılda geçilmesi beklenen uygulamada müşterilerin kredi kartı limiti en fazla aylık gelirlerinin 2 ile 4 katı arasında olacak.

“TÜRKİYE’DE BU UYGULAMA İHMAL EDİLİYOR”

Konuyla ilgili açıklamada bulunan Avukat Buket Nurşah Tekışık, tüketicilere önemli tavsiyelerde bulundu. Tekışık, “Birçok işletme alışverişin kredi kartı ile yapılması durumunda müşterilerinden komisyon almaktadır. Bu durum öyle bir hale geldi ki, insanlar kredi kartı ile alışveriş yapmaktan kaçınır olmuştur. Kredi kartı ile nakit alışverişi arasındaki fark önlenemez duruma gelmiştir. Özellikle sigaralarda hemen hemen bütün satıcılar kredi kartı ile ödeme yapmanız halinde araya gözle görülür bir komisyon koymaktadır. Banka Kartları ve Kredi Kartı Kanunu’nun 17. maddesine göre; üye işyerleri, kart hamillerinden kartın kullanılması dolayısıyla komisyon veya benzeri bir isim altında ilave bir ödeme alamıyor ancak Türkiye’de bu uygulamanın ihmal edildiği açıkça ortadadır” dedi.

“TÜKETİCİLER HAKLARINI KULLANMALI YASASI” UYARISI

Tekışık, şunları kaydetti: “Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek konu ile ilgili açıklamada bulunmuş ve pos cihazı bulundurmayan, kredi kartına komisyon veya fark alan işletmelere 200 bin ceza kesileceğini ve bu durumdaki işletmelerin tespit edilmesi durumunda vatandaşlar tarafından şikayette bulunulması gerektiğini dile getirmiştir. Bu durumla karşılaşan tüketiciler, kredi kartı ile sigara satışında komisyon alınması durumunda, Tüketici Hakem Heyetine veya Ticaret İl Müdürlüğü’ne şikayette bulunmalıdır”

Vergi beyannamelerinden damga vergisi tutarının yarısı, tapu ve kadastro, noter işlemlerinden maktu tutarda, limiti 100 bin TL ve üzerinde olan kredi kartlarının sahiplerinden her bir kart başına yıllık olarak belirlenen maktu tutarda ‘katılma payı’ alınacak.

Teklifin detayları ile ilgili konuşan Ak Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de Ak Partili Cumhurbaşkanı Erdoğan gibi İsrail’in bir sonraki hedefinin Türkiye olabileceğini öne sürdü:

“İsrail Lübnan’ı ve İran’ı hedefe koyan bir saldırı silsilesi sürdürüyor. Bir sonraki hedefin Türkiye olmayacağının garantisi yok. Tüm bunlar yaşanırken sınırımızdaki terör koridoru kurma çabaları bitmiş değil. Coğrafi olarak tüm bu sıcak gelişmelerin tam ortasındayken, bizim savunma sanayimizi her zamankinden daha güçlü hale getirmemiz şarttır.”

GAYRİMENKUL ALIM SATIMINDA DA PAY ALINACAK

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) modernizasyonunun sağlanması amacıyla oluşturulan Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na para aktarmayı amaçlayan kanun teklifinin diğer maddeleri ise şöyle:

– Vergi beyannamelerinden, gümrük idarelerine verilen beyannamelerden, sosyal güvenlik kurumlarına verilen beyannamelerden alınan damga vergisi tutarı kadar, yıllık gelir vergisi beyannamelerinden ise damga vergisi tutarının yarısı kadar.

– Gayrimenkul alım satımında alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı 750 lira, tapuda yapılan diğer işlemlerden 375 lira.

– Noterlerde yapılan sıfır araç tescillerinde 3.000 lira, ikinci araç alım satımında 1.500 lira, diğer işlemlerden 75 lira.

– Limiti 100 bin lira ve üzerinde olan kredi kartlarından yıllık 750 lira Savunma Sanayii Destekleme Fonuna katılma payı alınacak.

KARTLARIN YARISI 100 BİN TL LİMİTLİ

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi aylık bülten verilerine göre birden fazla kredi kartı olanların tek kişi sayıldığı hesaplamaya göre 37,9 milyon kişinin kredi kartı bulunuyor.

100 BİN TL LİMİTLİ 62 MİLYON KART VAR

Toplamda ise 125 milyon 925 bin 12 adet kredi kartı bulunuyor. Ağustos 2024 verilerine göre toplam kartlar içinde 100 bin TL üzerindeki limitli kartların oranı yüzde 49,2 oldu.
Bunun üzerinden yaklaşık olarak 100 bin TL ve üzerindeki kredi kartlarının sayısı 61 milyon 955 bin 106 olarak hesaplanıyor.

MOTOSİKLETLERE VERGİ

Tahsil edilirken Sanayii Destekleme Fonu’na pay ayrılan Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde de yeni düzenleme yapılıyor. Buna göre halen vergilendirilmeyen motor silindir hacmi 100 cm³’ün altında olan motosikletlerle motor gücü 6 kW ve altında olan motosikletler de motorlu taşıtlar vergisinin kapsamına alınacak. Bunlar tarifenin en düşük tutarı ile vergilendirilecek.
Özel Tüketim vergisinde drone’lar ve ÖTV matrahı 5 bin TL üzerinde olan kol saatleri verginin kapsamına alınacak.

KREDİ KARTI LİMİTLERİNE DÜZENLEME

Kredi kartı yapılandırma borcunun yüzde 50’si ödeninceye kadar ilgili bankaca kart hamiline tahsis edilen kredi kartlarının limitleri artırılamayacak. İhtiyaç kredilerind de ise karar tarihinden önce kullandırılan ve karar tarihi itibarıyla anapara ve/veya faiz ödemelerinin tahsili 30 günden fazla geciken ihtiyaç kredilerinin borç bakiyeleri, borçlu tarafından karar tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde talep edilmesi durumunda, en fazla 60 ay ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilecek.

ASGARİ TUTARLAR GELİRE GÖRE BELİRLENECEK

Ayrıca karar ile birlikte kredi kartlarında dönem borcunun ödenmesi gereken asgari tutarı, limiti 50 bin Türk lirası ve altında olan kredi kartları için dönem borcunun yüzde 20’si olarak, 50 bin Türk lirasının üzerinde olan kredi kartları için dönem borcunun yüzde 40’ı olarak belirlenecek.

Yeni Şafak’ın konuya yakın kaynaklardan edindiği bilgiye göre; kart borçlarının yeniden yapılandırma çerçevesi; takibe düşmüş kişilerin sayısı, borç miktarı, ödeme imkânı ve gecikme süreleri dikkate alınarak oluşturulacak.

NEFES ALDIRACAK

Üzerinde çalışılan düzenlemeyle borçlarını ödemeye niyetli olan, ancak gelir-gider dengesi bozulduğu için edimlerini yerine getiremeyen müşterilerin geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine imkân verilmesi amaçlanıyor.

Çalışmasının duyurulmasıyla, kredi kartı borcu geri ödemelerinde gecikmeye düşmüş ve yasal takibe uğramış bireylerin rahat bir nefes alması bekleniyor.

TAKİBE DÜŞEN KREDİ KARTI BORCU 43 MİLYAR TL

Banka ve finansal kurumlarının yüksek miktarda kedi kartı alacakları bulunuyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre; 13 Eylül 2024 tarihi itibarıyla bankacılık sektörünün takibe düşmüş bireysel kredi kartı alacakları miktarı 43 milyar 447 milyon lira civarında.

Takibe düşmüş bireysel kredilerin toplamı ise 46 milyar 390 milyon lira. Vadesinde tahsil edilmediği için takibe düşen tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarının toplam borcu ise 89 milyar 838 milyon lira.

BİR YILDA YÜZDE 265 ARTTI

Takipteki kredi kartı borçlarının toplamı Eylül 2023’te 11 milyar 900 milyon lirayken, bu rakam 29 Aralık 2023 itibariyle 15 milyar 392 milyon liraya çıktı.

13 Eylül ile biten haftada 43 milyar 447 milyon lirayı bulan bireysel kredi kartlarına ait takipteki alacaklarının son bir yılda yüzde 265 oranında, yılbaşından bu yana ise yüzde 182 arttı.

Merkez Bankası’nın Haziran 2023’te başladığı faiz artışlarının ardından bankaların kredi kartı faizlerini yükseltmesi, hem finansmana erişimi zorlaştırdı hem de kredi kartı kullanmaktan başka çıkış yolu bulmayan vatandaşların finansman maliyetlerini katladı.

Bankaların, kişilerin gelirlerinin çok üzerinde limitler tanımlaması ve bu durumun enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdığı belirtilirken, yeni dönemde SGK ve Risk Merkezi veri setlerinin entegre edilmesiyle kişilerin gerçek gelirlerine göre limit hesaplamaları yapılacak.

FAİZLERLE İLGİLİ DEĞİŞİM GÜNDEMDE YOK

Kredi kartı faizleri yükselecek mi? Şu an kredi kartı faizleri yüzde 4.25 ile 4.50 arasında değişirken, gecikme faizleri yüzde 5 civarında. Ancak bu noktada daha fazla bir artış beklenmiyor. Kredi kartı faizlerine ilişkin yeni bir düzenleme gündemde değil.

TAKSİTLERE SINIRLAMA…

Aşırı harcamaları kontrol altına almak ve enflasyonla mücadele kapsamında bazı sektörlerde kredi kartı taksitlerine sınırlamalar getirilebilir. Daha önce beyaz eşya ve elektronik sektöründe uygulanan sınırlamalar gibi, yeni dönemde de taksit sınırlamalarının geri gelebileceği düşünülüyor. Ancak bu düzenlemenin, özellikle yıl sonuna doğru enflasyon hedeflerine ulaşmak amacıyla gelebileceği öngörülüyor.

Kaynak: Sözcü

Türkiye Mobilya Sanayicileri Derneği (MOSDER) Başkanı Davut Karaçak, mobilya satışlarında düşürülen taksit sayılarının sektörü zor duruma soktuğunu belirtti.

Karaçak “Vatandaşlarımızın mevcut ekonomik şartlarda mobilya gibi yüksek fiyatlı ürünleri peşin ya da kısa vade ile alma şansı yok. Bu nedenle taksit sayısının düşürülmek bir yana yükseltilmesi gerekiyor. Enflasyonla hep birlikte mücadele edeceğiz ancak sadece üreticilerin mücadelesi çözüm olamaz. Sektörde kapanmalar ve konkordatoların başlıca sebeplerinden biri kredi kartlarında taksit sayılarının azaltılmasıdır” değerlendirmesini yaptı.

SENETLİ SATIŞLAR GERİ Mİ GELİYOR?

Konuyla ilgili açıklamasına devam eden Karaçak, “Kredi kartlarına getirilen sınırlamalar hem satıcıları hem de alıcıları yeni çözümler bulmaya itiyor. Bankacılık sisteminin bu kadar geliştiği bir ortamda tekrar senetli satışlara dönüş başladı. Üretici artık sattığı ürüne finansman sağlar hale gelerek bankaların rolünü üstlendi” dedi. Senetli satışlar ile gayri resmi satışların da önünün açıldığını söyleyen Karaçak, “Özellikle faturasız satışların artmasından endişe ediyoruz. Bu orta ve uzun vadede haksız kazanca, devletimizin hem KDV hem de kurumlar vergisi gelirlerinde kayıp yaşamasına neden olabilir. Mevcut kararların tekrar gözden geçirilmesi ve kredi kartı taksitlerinde eski düzene geri dönülmesi sektörü yeniden canlandıracaktır” dedi.

Karaçak “Mobilya için hem bireysel hem de ticari kredi kartlarında 12 ay, 18 ay gibi taksit imkanlarının olması gerekiyor. Bu sebeple mobilya ayrı kategoride değerlendirilmeli. Nasıl ev, araba alırken daha yüksek taksit sayılarından bahsediyorsak mobilya için de uzun vadeli imkanlar sunulmalı” çağrısını yaptı.

X hesabın üzerinden paylaşım yapan Babuşçu şu ifadelere yer verdi; “Bu taslak düzenleme tebliğ haline gelirse; Artık her kim olursa olsun 7.000,00 TL ve üzeri ödemelerini banka ya da kredi kartı ile ödeme yapmak zorunda kalacak

Örnekten görüleceği üzere Kamu Kurumunda memur olarak çalışan Bay A evine aldığı 20.000 TL’lik buzdolabının ödemesini banka veya kredi kartı aracılığıyla yapmak zorunda. Kamu Kurumunda akademisyen olarak çalışan Bay B evindeki kütüphanesi için aldığı 10.000 TL’lik kitabın ödemesini banka veya kredi kartı aracılığıyla yapmak zorunda kalacak…

CEZA KESİLECEK

Bu taslaktan önce, alışverişte iki tarafta vergi mükellefi olursa 7000 TL’nin üzerindeki alışverişler banka veya kredi kartıyla olması gerekiyordu. Bu taslak yayınlanır, tebliğ haline gelirse mükellef olmayanlar da 7000 TL’nin üzerinde alışverişte banka veya kredi kartı kullanacak, aksi halde onlara da özel usulsüzlük cezası kesilecek.”

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI’NDAN TASLAK ÇALIŞMA

Bu taslak düzenleme tebliğ haline gelirse; Artık her kim olursa olsun 7.000,00 TL ve üzeri ödemelerini banka yada kredi kartı ile ödeme yapmak zorunda kalacak

Örnekten görüleceği üzere Kamu Kurumunda memur olarak çalışan Bay A… pic.twitter.com/kUAVNNv0Wu

— Şenol Babuşcu (@senolbabuscu) September 10, 2024

KREDİ KARTLARIIN BAKİYESİ 1 TRLİYONU AŞTI

Bekir Başevirgen açıklamasında şu ifadelere yer verdi; “Söz konusu haftada bireysel kredilerinin bakiyesi 15,8 milyar lira artarak 1 trilyon 858 milyar liraya, kredi kartı borç bakiyesi ise 44,8 milyar lira artarak 1 trilyon 623 milyar liraya yükseldi. Tüketicilerin bankalara olan borçları 2023 yılı sonuna göre 753 milyar lira yani yüzde 28 oranında arttı. Bu dönemde bireysel kredilerin bakiyesi 300 milyar lira, kredi kartı borç bakiyesi ise 453 milyar lira, yüzde 39 artış kaydetti.

VATANDAŞIN İCRALIK KREDİ BORCU 131 MİLYARA LİRA

Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon geliri yeterince artmayan vatandaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırıyor. Vatandaşlar giderek yeni bir borç krizine giriyor. Merkez Bankasının hazırladığı Finansal İstikrar Raporuna göre varlık yönetim şirketlerinin kontrolünde ise 47 milyar liralık batık tüketici kredisi alacağı bulunuyor. Dolayısıyla vatandaşların faizleri ve icra masrafları hariç 131 milyar liraya yakın icralık kredi borcu bulunuyor.”

İCRA TAKİBİNE ALINANLARIN SAYISI 784 BİNİ GEÇTİ

Vatandaşlar için bir borç krizinin giderek büyüdüğünü söyleyen Başevirgen, “Borcunu zamanında ödeyemediği için bankalar ve finans kuruluşları tarafından icra takibine alınan vatandaş sayısı çığ gibi büyüyor. Bu yıl Ocak-Temmuz döneminde 642 bin 159 kişi bireysel kredi, 784 bin 374 kişi ise kredi kartı borcunu ödeyemediği için icra takibine alındı. Bireysel kredi borcu yüzünden icra takibine alınanlar geçen yılın aynı dönemine göre 155 bin 812 kişi, kredi kartı borcu yüzünden takibe alınanlar ise 322 bin 878 kişi arttı. Hem kredi kartı hem de bireysel kredi borcunu ödeyemediği için takibe alınanlar tek kişi sayıldığında toplam 1 milyon 63 bin 379 kişi bu yıl ocak- temmuz döneminde icraya verildi” açıklamasını yaptı.

2 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ BORCUNU ÖDEYEMİYOR

Borcunu ödeyemediği için kara listeye alınan vatandaşların sayısını da açıklayan Başevirgen, “Bankalar ve finans kuruluşları tarafından önceki yıllarda icra takibine alınan ancak borcunu ödeyemediği için takipte tutulan vatandaşların sayısı ise Temmuz 2024 sonu itibarıyla 2 milyon 454 bin 768 kişi olarak açıklandı. Aynı nedenle takibe alınan ve daha sonra borcu varlık yönetim şirketlerine satıldığı için bu şirketlerin takibinde bulunan borçlu sayısı ise 2 milyon 38 bin 305 kişi olarak açıklandı. Hem bankalar ve finans kuruluşları hem de varlık yönetim şirketleri tarafından aynı anda takipte tutulanlar tek kişi sayıldığında toplam 3 milyon 853 bin 40 kişi borcu yüzünden icra takibinde tutuluyor.” diye konuştu.

KARTLARA YENİ DÜZENLEME

Yüksek enflasyon karşısında yaşamını güçlükle sürdüren vatandaş, artık geliriyle endeksli kart limitlerine sahip olacak. Ayrıca bireysel ve ticari kredilerde de sıkılaştırma politikaları uygulanacak.

Programın ‘Finansal İstikrar’ bölümünde yer alan bilgilerde dezenflasyonu desteklemek amacıyla kredi kartı limitlerinde ve bireysel- ticari kredilerde düzenleme yapılacağı kaydedildi.

TÜKETİME FREN

Enflasyon ve büyüme tahminleri arasında tutarsızlık olduğu eleştirisi alan programda sıklıkla tüketime fren yapılacağının altı çizilirken kart limitlerinde de düzenlemeye gidileceği kaydedildi.

BİREYSEL KREDİLERDEN SAĞLANAN GELİR YÜZDE 97 ARTTI

Birgün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, Bireysel kredilerden sağlanan faiz geliri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 97,31 oranında artarak 272 milyar 441 milyon TL’ye ulaştı. Kredi kartlarından sağlanan faiz geliri ise yüzde 445 artarak 180 milyar 680 milyon TL oldu.

TAKİPTEKİ ALACAKLARDA 22 MİLYAR TL’Yİ GEÇTİ

Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı da arttı. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 1,60 olan oran temmuz ayında 1,68’e çıktı. Takipteki alacaklardan alınan faiz ise 9 milyar 142 milyon liradan yüzde 147,5 oranında artarak 22 milyar 630 milyon TL’ye ulaştı.

BİREYSEL KREDİ BORÇLARI YÜZDE 24 ARTTI

BDDK verilerine göre geçen yılın temmuz ayında 1 trilyon 415 milyar 407 milyon TL düzeyinde olan bireysel kredi borçlarının tutarı ise bir yılda yüzde 24,4 oranında artarak 1 trilyon 760 milyon 278 milyon TL oldu.

KREDİ KARTI BORÇLARI BİREYSEL KREDİ BORÇLARINI GEÇTİ

Kredi kartı borçlarında artış ise bireysel kredi borçlarındaki artışın da üzerine çıktı. Kredi kartından kaynaklanan borçların tutarı 856 milyar 990 milyon TL seviyesinden yüzde 80,3 artarak 1 trilyon 545 milyar 480 milyon TL oldu. Bu tutarın 1 trilyon 16 milyar lirasını taksitsiz kredi kartı borçları oluşturdu. Daha çok market, sağlık ve temel ihtiyaç harcamaları için kullanılan taksitsiz kredi kartı borçları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 124,5 oranında arttı.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin verilerine göre 2023 Ocak-Haziran döneminde 379 bin 591 olan bireysel kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin sayısı yüzde 70 artarak 645 bin 474’e çıktı.

Aynı dönemde bireysel kredi borcundan dolayı yasal takibe intikal edenlerin sayısı da yüzde 34 artarak 399 bin 377’den 536 bin 20 kişiye ulaştı.

Bireysel kredi ve bireysel kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe uğrayanlar ise yüzde 43 artarak toplam 891 bin kişiyi buldu. Geçen yılın haziran ayında 118 bin 362 olan yasal takibe intikal edenlerin sayısı bu yıl aynı ayda 213 bin 989 oldu. Bu kişilerin 118 bin 855’i bireysel kredi borcunu ödemeyen, 142 bin 28’i bireysel kredi kartı borcunu ödemeyenlerden oluştu.

BORÇLAR BİRİKTİ

Genel seçim sonrası değişen ekonomi yönetimi artan kredi kartı harcamalarını mercek altına almıştı. Geçen yıl haziran öncesinde kredi kartı azami faiz ile nakit çekim, kredili mevduat hesabı faizleri enflasyonun çok altında kaldığı için avantajlı hale geldi. Kredi kartı harcamaları ve nakit çekim hızlı büyüdü. Politika faizinde artışın başlamasıyla birlikte bu faiz oranları da yükseldi. Kasım ayında politika faizi artışları kredi kartına yansıtılmamaya başladı ancak 6 Nisan’dan itibaren faiz oranları yükseltildi. Kredi kartından nakit çekim ve kredili mevduat hesaplarında uygulanacak aylık azami akdi faiz oranının hesaplama yönteminde ise Merkez Bankası 16 Mart’ta değişiklik yaptı. Yeni yönteme göre hesaplanan aylık azami akdi faiz oranı yüzde 4,42’den yüzde 5’e çıkarıldı. Faiz oranlarında artışın ardından nakit çekim yavaşladı.

Ancak faiz oranlarındaki artışa rağmen kredi kartı kullanımı yüksek seviyede kalmaya devam ediyor. Bireysel kredi ve kredi kartı borçları 19-26 Temmuz haftasında 52,7 milyar lira daha artarak 3,34 trilyon liraya yükseldi. Bir haftada bireysel kredilerinin bakiyesi 16,6 milyar lira artarak 1 trilyon 803 milyar liraya, kredi kartı borç bakiyesi ise 36,1 milyar lira artarak 1 trilyon 532 milyar liraya çıktı.

Yerel seçim döneminde zirveyi gören kredi kartı taksitli borç bakiyesi, son üç ayda sert geriledi.

Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, 5 Nisan 2024 tarihinde 787,8 milyar TL olan kredi kartı taksitli borç bakiyesi, 26 Temmuz’da 678,8 milyar TL oldu. Yaklaşık üç aylık dönemde bakiyede düşüş oranı yüzde 13,8, düşüş miktarı 109 milyar TL oldu.

Bu dönemde bireysel kredi kartındaki taksitli borç bakiyesi yüzde 13,7 oranında düşüşle 599,9 milyar TL’den 517,8 milyar TL’ye gerilerken, ticari kredi kartlarında da yüzde düşüşle 187,9 milyar TL’den 161 milyar TL’ye düştü.

YÜKSEK FAİZ ETKİSİ

Seçim sonrasında kur ve faiz artışı beklentisiyle yüksek seyreden kredi kartı taksitli harcamaları, seçim sonrasında geriledi.

Seçim sonrasında kur artışı olmazken, kredi kartı faizleri arttı.

Yerel seçimlerin hemen ardından 6 Nisan 2024 tarihinde TCMB, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarını yükseltti. Söz konusu kararla birlikte kart borcunda asgari ödemeden kalan kısım için uygulanacak aylık faiz oranı yüzde 3,66’dan yüzde 4,25’e yükseltmişti. Kredi kartında azami gecikme faizi de yüzde 3,96’dan yüzde 4,55’e yükseltilmişti.

Kredi kartında yabancı para borçlar için gecikme faizi de yüzde 3,23’ten yüzde 3,70’e yükselmişti.

BDDK, son olarak 31 Temmuz 2023 tarihinde aldığı kararla, hava yolları, seyahat acenteleri ile yurt dışı konaklama harcamaları için taksitlendirme seçeneğini kaldırmıştı.

Öte yandan, bankaların mart ayında kredi kartında müşterilerinin nakit avans limitlerini ve taksit sayılarını düşürdüğü bilgisi basına yansımıştı.

Genel olarak kartlı harcama artışında da son aylarda yavaşlama dikkat çekiyor. Haftalık kart harcamalarının aylık ortalamasının yıllık artışı şubatta yüzde 135,5’i görürken temmuzda yüzde 80,8’e kadar geriledi.

BİR HAFTADA 13 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Birgün Gazetesi’nden Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, yurttaşların takibe düşen borçlarında yaşanan artış dikkat çeken boyutlara ulaştı. Bankaların tahsil edemediği krediler ya da takipteki alacaklar, ekonominin tıkandığını gösterdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) 19 Temmuz haftasına ait verileri kredi tahsillerinde yaşanan krizin büyüdüğünü gösterdi. Bankaların vadesinde tahsil edemediği için icra takibine aldığı batık krediler, bir haftada 13 milyar 323 milyon lira artarak 238 milyar 385 milyon TL’ye ulaştı. Bu artışın 3 milyar 658 milyon lirası bireysel kredi ve kredi kartları borçlarından oluştu.

BATIK KREDİLER YÜZDE 40 YÜKSELDİ

Batık kredilerin kredi stokuna oranı henüz düşük bir seviyede sayılsa da özellikle geçen yılın aralık ayından başlayan hızlı yükseliş sürüyor. Batık krediler geçen yılın Aralık ayının son haftasına göre yüzde 24,5 oranında artarken son bir yılda yaşanan artış yaklaşık yüzde 40’ı buldu. Kredi faizlerinin yükselmesiyle artan batık krediler en çok yurttaşı etkiledi. Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon, geliri artmayan yurttaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırdı.

BATIK KART BORCU ARTTI

Yurttaşın zamanında ödeyemediği için bankalar tarafından icra takibine alınan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında yılbaşından bu yana 30 milyar 514 milyon liralık artış yaşandı. Aralık ayının son haftasından bu yana yüzde 68 oranında artan bireysel kredi ve kredi kartı kaynaklı takipteki alacaklar, 75 milyar 349 milyon TL’ye ulaştı. Sadece batık kredi kartı borçlarında son bir yılda yüzde 245, batık ihtiyaç kredisi borçlarında ise yüzde 59,9 oranında artış oldu. Geçen yıl 10 milyar 99 milyon olan batık kredi kartı borcu, 19 Temmuz itibarıyla 34 milyar 859 milyon TL’ye, batık ihtiyaç kredisi borcu ise 25 milyar 336 milyon TL’den 39 milyar 757 milyon liraya çıktı.

SEÇİMLER SONRA FAİZDE ARTIŞ

Genel seçim öncesinde kredi kartları azami faiz ve gecikme faizi oranları düşük kredi politikası nedeniyle yüzde 1,36 ve 1,66 seviyelerinde uygulanıyordu. Seçim sonrası değişen ekonomi yönetiminin ilk faiz artışı kararıyla birlikte önce yüzde 1,91’e çıkarılan kredi kartı faizleri yüzde 4,25 olarak uygulanıyor. Gecikme faizi de yüzde 4,55 seviyesinde bulunuyor.

Buna göre, alışverişte fiş veya fatura kesmeyen esnafa ilk seferde 10 bin TL, ardından artan oranlarda ceza uygulanacak. Fiş almayan müşteriler de 5 bin TL ceza ödemek zorunda kalacak. Vergi uzmanları, bu yeni düzenlemelerin esnaf ve tüketiciler üzerinde ağır yaptırımlar getirdiğini belirtiyor.

CEZALAR KADEME KADEME ARTIYOR

Vergi uzmanı Abdullah Tolu konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Birinci tespitte 3 bin 400 olarak uygulanan ceza 10 bin lira oluyor. İkinci tespitte 20 bin lira, üçüncü tespitte 30 bin lira, dördüncü tespitte 40 bin lira beşinci tespitte 50 bin lira altıncı ve sonraki her tespitte 100 bin lira özel üsulsüzlük cezası kesilecek.” dedi.

Tolu, “Kanun teklifinde şöyle bir düzenleme var eğer alıcı 5 iş günü içerisinde satıcının fatura düzenlemediğini vergi dairesine bildirirse alıcılara bir özel usül cezası kesilmiyor.” şeklinde konuştu.

Yapılan açıklamada, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, piyasa mekanizmasının işlevselliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak şekilde makroihtiyati politikaları sadeleştirmeye devam etmektedir. Menkul kıymet tesisine ilişkin düzenleme kapsamında, Menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklere uygulanan menkul kıymet tesis oranının yüzde 4’ten yüzde 1’e düşürülmesine, kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin uygulamanın sonlandırılmasına karar verilmiştir” denildi.

Açıklamada söz konusu düzenlemenin yakın zamanda sonlandırılmasının planlandığı belirtildi.

İddiaya göre, yapılacak kısıtlamaya göre, sonradan taksitlendirme uygulaması bireysel kredi kartları için 1 Nisan’dan itibaren sağlık, eğitim, vergi ve sigorta ödemelerinde kullanılabilecek. T24’ten Cengiz Anıl Bölükbaş’ın haberine göre, Ziraat Bankası, bin TL ile 100 bin TL arası sağlık ve eğitim, bin TL ile 25 bin TL arası vergi ve sigorta ödemeleri, 1 Nisan’dan itibaren faizsiz 4 aya kadar taksitlendirilebilecek. Yine bu sektörlerde, kampanya kapsamında olmayan, 500 bin TL’ye kadar yapılacak harcamalar da yasal vadelerle taksitlendirilecek. Buna karşılık, bu sektörler dışında kalan giyim, market, elektronik ve benzeri alışverişlerde banka, kredine kartları için “sonradan taksit” uygulaması yapmayacak.

ÖZEL BANKALARDA UYGULAMA DEVAM EDİYOR

Alınan bilgiye göre, özel bankalarda da benzeri bir uygulamaya gidilebileceği yönünde duyumların olduğu ancak henüz bu konuda verilmiş bir karar bulunmadığı belirtildi. Özel bankalarda sonradan taksitlendirme uygulaması henüz sürüyor.

Merkez Bankası’nın mart başında kredi büyümelerinde aylık sınırları düşürmesi ve sınırı aşan bankalara zorunlu karşılık getirmesi üzerine bankalardan ilk adım gelmişti. İhtiyaç kredi faizlerinin yıllık yüzde 60’ın üzerinde yüksek seyretmesi, tüketiciyi daha düşük faizli nakit avans kullanımına yöneltmişti. Şubat ayında enflasyonun beklentilerin üzerinde artması üzerine de sıkılaştırma adımları öne çekilmişti. Bunun üzerine bankalar, kredi kartında nakit avans limitlerinin yüzde 25 ile sınırlandırılmasına yönelik uygulama başlatmıştı. Bununla birlikte, taksitli nakit avansta taksit sayısı da 3’e düşürülmüştü.

BAKAN ŞİMŞEK SİNYAL VERMİŞTİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kredi kartlarına yönelik limitlerle ilgili daha önce düzenleme sinyali vermişti.

Şimşek, “İç talebin yumuşadığını söyledim. Tabii Merkez Bankası’nın yapacağı birtakım çalışmalar var. Bunlar Finansal İstikrar Komitesi’nde bu konular gündeme geldi. Burada önemli olan bankaların kurallara uyması. Limit belirlerken, gerçekten gerçekçi beyan, belgeye dayalı olması. İkincisi bu limitlerin bütünlük arz etmesi. Yani her banka kendi kafasına göre bir limit belirlemesi şeklinde değil. O konulara çalışacağız. Ama yaptığımız, sonuçlandırdığımız bir çalışma yok. Önümüzdeki dönemde hiçbir sürpriz yapmadan, piyasaları bozmadan bu konuları çalışacağız. Uluslararası normlar, kurallar neyi gerektiriyorsa onu devreye sokacağız” diye konuşmuştu.

YURTTAŞ İCRALIK

Öte yandan kredi kartı borcu bulunan yurttaşların sayısı ise hızla artamaya devam ediyor. CHP’nin haftalık ekonomi raporuna göre bankalara ve diğer tüketici finansman kuruluşlarına bireysel kredi borcu bulunan yurttaşların sayısı ocakta geçen yılın aynı ayına göre 739 bin kişi daha artarak 40 milyon 30 bine ulaştı. Aynı dönemler itibarıyla bankalara kredi kartı borcu bulunan yurttaşların sayısı 2 milyon 636 bin kişi artarak 36 milyon 825’e çıkarken, kredili mevduat borcu bulunanların sayısı da 1 milyon 297 bin artarak 28 milyon 865 bine çıktı. Rapora göre, bireysel kredi ve kredi kartı borçları 8 -15 Mart haftasında 2 trilyon 973 milyar lira oldu. Söz konusu haftada bireysel kredi borçları 1 trilyon 642 milyar lira, kredi kartı borçları ise 1 trilyon 330 milyar lira oldu. Raporda vatandaşların faiz ve icra masrafları hariç 86 milyar liraya yakın icralık borcu bulunduğu belirtildi.

Bankalar kredi kartından nakit avansta taksit sayısını bugün itibarıyla üçe kadar düşürdü. Geçen ay bankalar nakit avansta 12’ye kadar taksit yapıyordu.

Sozcu.com.tr’ye konuşan bankacılık kaynakları, en ucuz finansman kaynağı olarak görüldüğü için kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarının yoğun olarak kullanıldığını belirtti.

Bankalara nakist avansta taksit sınırına dair Merkez Bankası’ndan (TCMB) bir yazılı talimat gitmediği, sözlü yönlendirme yapıldığı öğrenildi.

Yılın ilk 9 haftasında TL krediler yüdze 5,5 artarken kredi kartı harcamalarında artış oranı yüzde 13,8’e ulaşmıştı.

Şubat enflasyonunun beklentileri aşması üzerine TCMB geçen hafta ilave sıkılaşma adımlarını duyurmuştu.

Duyuruda, kredi büyümesine dayalı menkul kıymet tesisi kapsamında, TL ticari krediler için yüzde 2,5 olan aylık büyüme sınırının yüzde 2’ye indirilmesine, ihtiyaç kredilerinde yüzde 3 olan aylık büyüme sınırının yüzde 2’ye düşürülmesine, taşıt kredilerinde ise yüzde 2 sınırının korunmasına karar verildiği bildirilmişti.

Kredi büyüme sınırlarına ilişkin uygulamanın etkinliğini artırmak amacıyla menkul kıymet tesisine ek olarak, kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesis edilmesi kararı alınmıştı.

REKORA YAKLAŞTI

Merkez Bankası’nın verilerine göre kart harcamalarında rekor 251 milyar lira ile 29 Aralık haftasında kırılmıştı. 16 Şubat haftasında kartlı harcamalarda hızlı yükselişte Sevgililer Günü’nün etkisi dikkat çekti. Özel günlerde hediye için akla gelen ilk ürünler olan kuyum, elektronik eşya ve giyimde kartlı harcamalar tırmandı. Kuyumcularda yapılan kartlı harcamaların büyüklüğü, Sevgililer Günü haftasında 2.6 milyar liradan 4.4 milyar liraya çıkarak rekor kırdı. 16 Şubat haftasında elektronik eşya ve bilgisayar kategorisindeki kartlı harcamaların tutarı 16.4 milyar liradan 18.5 milyar liraya yükseldi. Giyim ve aksesuar harcamaları geçen hafta 1.3 milyar lira daha artarak 18 milyar liraya, hizmet sektöründeki harcamalar ise 14.2 milyar liradan 16.2 milyar liraya yükseldi.

Akaryakıtta rekor harcama

BENZİN ve motorine bu yıl ardı arkası kesilmeyen zamlar, 16 Şubat haftasında akaryakıt istasyonlarında rekor harcama yapılmasına neden oldu. Bir önceki hafta motorinin litresine gelen 2 lira 55 kuruşluk dev zammın da etkisiyle akaryakıt istasyonlarında yapılan kartlı harcamalar 12.1 milyar liradan, 15.2 milyar liraya fırladı.

KREDİ KARTI GEÇERLİDİR

İktidar eliyle yaratılan ekonomik krizin yarattığı çarpıcı tablo, çarşı pazara yansıdı. En temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamaz hale gelen milyonlarca yurttaş, artık yumurtayı dahi kredi kartıyla alır duruma getirildi..

Karabük’te yaşananlar ise “Bu kadarı da olmaz” dedirtti. Kentteki bir yumurta satıcısı, yurttaşın cebinde para olmadığı için kredi kartıyla yumurta satışına başladı. Yumurta tezgahına, “Kredi kartı geçerlidir” yazısını astı.

Esnafın yaşadığı sorunları dinleyen CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, şu değerlendirmeyi yaptı: “Emekli vatandaşlarımızın nüfus yoğunluğuna göre en çok yaşadığı ikinci şehir olan seçim bölgem Karabük’te emeklilerimiz yoksulluk sınırının altında yaşam mücadelesi veriyor. Geçim o kadar zorlaştı ki yumurtayı dahi nakit parayla alacak gücü kalmadı. Bundan dolayı da vatandaşlarımız yumurtayı bile artık kredi kartına borçlanarak alıyor. Vatandaşlarımız iktidarın yanlış politikaları karşısında ezilirken her geçen gün daha da yoksul bir hale geliyor. Satıcı ise aylık yüzde 4.5’den kredi kartı komisyonu ödemek zorunda kalıyor. 2018 yılından bu yana, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin çarpıklığı vatandaşlarımızı daha da yoksullaştırmış durumda.”

KREDİ KARTI BORÇLARI

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre Aralık 2023 itibarıyla bireysel kredi kullananların sayısı son bir yılda 2 milyon kişi artarak 40 milyona, bireysel kredi kartı borcu olanları sayısı ise 3 milyon kişi artarak 36.7 milyona çıktı. Bankaların konut, taşıt ve ihtiyaçtan oluşan tüketici kredilerinden ve bireysel kredi kartlarından alacakları yıllık yüzde 71 artışla 9 Şubat itibarıyla 2 trilyon 790 milyar liraya ulaştı. Burada en önemli sıçrama kredi kartı bakiyelerinde gözleniyor. 2023 yılı başlarında 496 milyar lira kredi kartı borçları yüzde 152 artışla 9 Şubat itibarıyla 1 trilyon 251 milyar liraya yükselmiş durumda.

KRİZİ DERİNLEŞTİRİR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de eylül ayında yaptığı açıklamada kredi kartları, bireysel kredi, taşıt kredisi ve ikinci konut kredisinde kredi büyümesini kesecek adımların atılacağı sinyalini vermişti. Faiz artırımı, limit azaltımı, asgari ödeme tutarının yükseltilmesi, nakit çekim tutarının kısıtlanması, mevcut uygulamadaki taksit sayısının azaltılması veya kaldırılması gibi önlemlerin ilk planda uygulanabilecekler arasında yer aldığı söyleniyor. Ancak uzmanlar bu tür adımların vatandaşı olumsuz etkileyerek krizi derinleştireceği görüşünde.

EK HESAPLAR KABARDI

Kredi ve kartların yanı sıra kredili mevduat hesaplarında (KMH) da ciddi artışlar görülüyor. TBB verileri 2023’de ek hesap kullananların sayısının 26.9 milyon kişiden 28.7 milyona kişiye, borç tutarının ise 72 milyar liradan 175 milyar liraya çıktığını gösteriyor. Kredi kartı ekstrelerindeki asgari tutarı ödeyenlerin sayısı da kart kullanıcılarının yarısına ulaşmış durumda. Yapılan araştırmalara göre, sadece dar gelirliler değil artık beyaz yakalı çalışanlar dahi borcun asgari tutarını ödemeyi alışkanlık haline getirdi.

Akaryakıt istasyonları ile bankalar arasında yüksek kredi kartı komisyonları kaynaklı çekişme büyürken, Enerji Petrol Gaz İkmal İstasyonları İşveren Sendikası (EPGİS) Başkanı Fesih Aktaş’tan Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu’na (BDDK) çağrı geldi.

Aktaş, nakit ödemelerde var olan pano satış fiyatına “ hizmet bedeli” olarak eklenecek yüzde 3’lük kart komisyonunu almayarak bir depoda vatandaşa 2 litre benzini bedavaya verebileceklerini, kartlı ödemelerde ise “hizmet bedeli fişi” keserek komisyonun vatandaş tarafından karşılanmasını talep edebileceklerini söyledi ve bu yönde BDDK’nın düzenleme yapmasını istedi.

Yaklaşık 12 bin 700 akaryakıt istasyonunun hizmet verdiği Türkiye’de akaryakıt istasyonları bankaların uyguladığı yüksek komisyon oranlarından şikâyet ederken bu durum vatandaşın cebine de yansıyabilir.

BANKA 100 TL’LİK ÖDEMENİN 3,36 TL’SİNİ ALIYOR

Bankalar kredi kartı ile yapılan alımlarda istasyonlara ertesi gün hakkedişlerini vermek için yüzde 3,36 oranında komisyon uygularken, ancak komisyonu 40 güne varan zamanda parayı bankalarında tutmaları karşılığında almıyorlar. İstasyonlar ise büyük çoğunlukla ödemelerini aksatmamak için ertesi gün tercihli yüzde 3,36 komisyonla hakkedişlerini bankalardan alıyor.

Komisyon tutarlarına karşı BDDK’ya bir teklif sunan EPGİS Başkanı Aktaş, “Akaryakıt alımlarında banka kredi kartı komisyon oranları yüzde 3’ler seviyesinde. İstasyonlarda alımların yüzde 90’ının kredi kartı ile yapıldığını düşündüğümüzde bu durum istasyonları olumsuz etkiliyor. Bizim önerimiz BDDK ilgili yönetmeliğinde değişiklik yapsın. Kredi kartı ödemelerinde bizde taksi ya da benzeri hizmet sektörlerinde olduğu gibi ‘hizmet bedeli fişi’ keselim, bankanın bize yansıttığı komisyonu vatandaş ödesin, biz de nakit ödemelerde vatandaştan komisyon tutarını almayalım” dedi.

Nakit ödemede de zaten fatura düzenledikleri için devletin vergi kaybı olmayacağını kaydeden Aktaş, “Kredi kartı ile ‘hizmet bedeli faturası’ kestiğimizde ayrıca buna KDV ekleneceğinden Hazine’nin bu miktar üzerinden ek vergi geliri de oluşacaktır. Ayrıca vatandaş bu şekilde ortalama nakit 2 bin 500 TL’ye doldurduğu bir depoda 2 litre benzinin parasını ödemeyecek. Bu durum istasyonlar ve vatandaş için tam bir kazan kazan yöntemi olacak” dedi.

TAKSİ MODELİ

Aktaş, “Halihazırda istasyonlar olarak bu modele geçmemizin önünde kanuni açıdan bir engel yok. Ama biz devletine bağlı, sektörler içerisinde düzenlemelere uyan ve de uymaya devam edecek yegane sektör olduğumuzdan bu doğal ticari hakkı kendi başımıza kullanmayıp BDDK’nın düzenleme yapmasını talep ediyoruz. BDDK’nın ilgili yönetmeliği taksi ya da diğer sektörlere verdiği hak doğrultusunda güncellemesini istiyoruz. Böylece bayi karlılığı içerisinde yer alan ve bel büken bu komisyon konusu da tamamen kapanmış olacak” diye konuştu.

Aktaş, bankaların hiçbir iş yapmadan kendilerine ortak olduklarına dikkat çekerek, “ İstanbul merkezi baz aldığımızda bayiye ve dağıtıcıya nakliye ve KDV dahil kalan brüt oran yüzde 9,67’dir. Dağıtıcılarla en adil dağılım olan yüzde 50-50 paylaşımda bayiye 4,83 brüt oran kalmaktadır. Bunun yüzde 3,36’sını bankaya komisyon olarak verdiğimizde elimizde tüm işletmemizi, giderlerimizi ve de hayatımızı idame ettirmemiz için yüzde 1,47 kalmaktadır. Yani 1000 TL’lik akaryakıt alışverişinde 14.7 TL bayilere kalıyor. Bununla deniyor ki; rafineriden nakliyeni yap, maaşlarını, SGK’larını, genel giderlerini öde ve de yaşa. Bu durum artık dayanılamaz bir boyuta geldi” diye konuştu.

Bunlardan en dikkat çekici olanı da taksit sınırı. Yine cep telefonu konusunda da bir düzenleme yapılması gündemde.

Kredi kartı borçlarındaki artış sonrası Merkez Bankası’nın kredi kartlarıyla ilgili atacağı değerlendirilen adımlar arasında taksit sınır, kredi kartından nakit çekiminin kısıtlanması gibi maddeler yer alıyor. Yine kredi kartı verilen kişilerin sınırlanması da gündemde.
CNN Türk’te konuşan Prof. Dr. Abulkadir Develi, önemli açıklamalar yaptı. İşte Prof. Dr. Abulkadir Develi’nin açıklamaları…

NASIL DÜZENLEMELER GELEBİLİR?

“Yapılacak olan düzenlemeler belki lükse kaçan, yüksek gelir gruplarına dair bir kısıtlama söz konusu olabilir. Dar gelirli vatandaşları da gözeterek enflasyon artışıyla beraber bir artış durumu söz konusu olabilir limitlerde. Enflasyonla beraber kredi hacminin artması zaten beklenir. Maaşlar arttıkça kredi limitinin artması da beklenir. Burada önemli olan, bundan daha fazla artışı engellemektir. Fiyatla artıp kredi kartı limitleri sabit kaldığı zaman ücretli kesim zora girebilir.

CEP TELEFONLARINA DÜZENLEME GÜNDEMDE

“Daha lüks olarak nitelendirdiğimiz, cep telefonu gibi araç gereçlerde tüketimi kısma noktasında bir düzenleme gelebilir. Bunu işin tüketim kısmını, ithalat kısmını olumlu etkileyecek bir düzenleme olabilir.”
Öte yandan gündemdeki asgari ödeme tutarlarının artırılması, gecikme faiz oranının artırılması, nakit çekimin engellenmesi gibi kredi kartı kullanımını sınırlandıracak etkenler hakkında konuşan Develi, düzenleme yapılırken özellikle düşür gelirli grubun kollanması ve dengenin korunması gerektiğine dikkat çekti.

BDDK’nın geçtiğimiz perşembe günü açıkladığı rakamlara göre, 2 şubat itibariyle tüketici kredileri 1 trilyon 533 milyar liraya ulaştı. Söz konusu kredilerin 436 milyar 798 milyon lirası konut, 94 milyar 33 milyon lirası taşıt ve 1 trilyon 2 milyar 352 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları da yüzde 3,4 artışla 1 trilyon 247 milyar 389 milyon liraya yükseldi. Bireysel kredi kartı alacaklarının 540 milyar 534 milyon lirasını taksitli, 706 milyar 856 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu. Haftalık bazda ise yüzde 17 artışla 240 milyar liralık kartlı harcama yapıldı.

Kredi kartlarında asgari ödeme tutarları Haziran 2022’den beri değişmedi. Asgari ödeme tutarlarının düşük oluşu ve taksitlendirme seçeneğinin olması tüketicileri kredi kartlarına yöneltti. Merkez Bankası, kasım ayından bu yana kredi kartı faizlerini aylık yüzde 3.66 seviyesinde sabit tutuyor.

Ekonomi yönetiminin masasında 2 seçenek bulunuyor. Kredi kartı asgari ödeme tutarlarının artırılması ve taksitlerin sınırlandırılması. Enflasyon etkisiyle hızlı yükselen kredi kartı limitlerine de bir sınırlama getirilmesi bekleniyor.

Karahan, Merkez Bankası İdare Merkezi’nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında açıklanan raporun ardından başkan yardımcıları Hatice Karahan ve Osman Cevdet Akçay ile birlikte basın mensuplarının sorularını da yanıtladı.

Kredi kartı harcamalarına yönelik soruya yanıt veren Karahan, kredi kartlarında düzenleme yapılması gerektiğini düşündüklerini söyledi.

Karahan’ın açıklaması şöyle:

“Aralık ayında kredi kartı harcamalarında yükselme oldu. Bunu not ettik, farkındayız. Bunun geçici olup olmadığı henüz çok net değil. Asgari ücretin artacağı bekleniyordu. Bu nedenle bazı harcamalar öne çekilmiş olabilir ama bundan bağımsız olarak kredi kartlarında düzenleme yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu konuda birkaç fikrimiz var, çalışmalarımız sürüyor. Belirli bir aşamaya geldiğinde kamuoyuyla paylaşacağız.”

ŞİMŞEK SİNYALİ VERMİŞTİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kredi kartı borçlarıyla ilgili yaptığı açıklama yeni bir düzenlemenin sinyalini vermiş, kredi kartı kullanımına ve kredilere sınırlama getireleceğinin mesajını vermişti. Şimşek, “Kredi kartları, bireysel kredi, taşıt kredisi ve ikinci konut kredisinde sadece faizleri artırarak değil, bankalar üzerinden kredi verme iştahını keserek de kredi büyümesini düşüreceğiz. Başkasının parasıyla, krediyle, kartla zenginlik olmaz” demişti.

120 MİLYONA YAKLAŞTI

Merkez Bankası son iki aydır politika faizinde yapılan artışları, yıllık faizi yüzde 65’i bulan kredi kart faizlerine yansıtmıyor. BDDK verilerine göre, borçların 684.3 milyar lirası taksitsiz, 510.3 miyar lirası taksitli kredi kartı borçlarından oluşuyor. Bireysel kredi kartı borçlarının, toplam TL krediler içinde payı da yüzde 15’i aşarak son 18 yılın zirvesine çıkmış durumda. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) aralık ayı verilerine göre, aralık ayı itibarıyla Türkiye’de kredi kartı sayısı ise 117.7 milyona ulaştı. Öte yandan BDDK, önceki gün yapılan değişiklikle bankalara, kanıtlanabilir onay veya talep olmadan kişiler adına kredili dahil herhangi bir hesap açılamayacağı, hesap limit artışı ve kredili hesaptan herhangi bir tahsilat yapılamayacağını belirtti.

Market ve AVM’lerde 136.5 milyar TL harcadık

“Vatandaş temel mutfak harcamasını ancak borçlanarak yapabiliyor” diyen CHP Bolu Milletvekili Türker Ateş, “Geçen yılın sonunda harcama grupları içinde tutar bazında rekortmen 136.5 milyar TL ile market ve AVM harcamaları oldu’’ ifadelerini kullandı. Ateş, aynı dönemdeKİ 31.9 milyar TL’ye ulaşan kamu ve vergi ödemelerindeki yüzde 184 oranındaki artış da dikkat çekekerek, “Bu da düşündürücü ve mevcut vergi sistemi, hali hazırda geçim derdi içindeki vatandaşı iyice zorluyor. Vatandaş Aralık 2023’te elektrik, elektronik eşya ve bilgisayara da 78.3 milyar TL harcadı. Onu en yakın 58.2 milyar TL’lik giyim ve aksesuar harcaması izledi” diye konuştu.

DOLAP BORÇLA DOLUYOR

2023 yılında harcama grupları içinde tutar bazında rekortmen, 136,5 milyar TL ile açık ara farkla market ve alışveriş merkezi harcamaları oldu. Market ve AVM harcamaları 2023 yılında, 2022 yılına oranla yüzde 107 arttı. Yurttaşlar aralıkta elektronik eşya ve bilgisayara da kredi kartı ile 78,3 milyar TL harcadı. Kredi kartı ile yapılan giyim ve aksesuar harcaması ise kayıtlara, 58,2 milyar TL olarak geçti. Faiz artışlarına karşın kredi kartı harcamalarının hız kesmediğini belirten Ateş,  “Merkez Bankası’nın hızlı faiz artırımlarını içeren Haziran-Aralık döneminde kredi kartıyla alışverişte işlem adedi yüzde 10, işlem tutarı yüzde 60 arttı. Bu dönemde de kimi ürünler özelinde yükselen döviz kuru ve enflasyon beklentileri çerçevesinde tüketimin öne çekildiği izlendi. Örneğin yüzde 90’lık artışla elektrik, elektronik eşya ve bilgisayar harcamaları dikkati çekti” değerlendirmesinde bulundu.