9 ilde eş zamanlı operasyon

Şüphelilerin yakalanması ve suç unsurlarının ele geçirilmesi amacıyla 7 Nisan’da 9 ilde 23 şüpheliye yönelik eş zamanlı operasyon düzenlendi. Dijital materyallerden elde edilen yeni deliller doğrultusunda Şanlıurfa’da bir kişinin daha yakalanmasıyla gözaltı sayısı 24’e yükseldi. Şüphelilerin ev ve iş yerlerinde yapılan aramalarda çok sayıda dijital materyal ile suç unsuru ele geçirildi.

19 şüpheli tutuklandı

Emniyetteki işlemleri tamamlanan 24 şüpheli, bugün adliyeye sevk edildi. Şüphelilerden 5’i adli kontrol şartıyla serbest bırakılırken, 19 şüpheli tutuklandı.

Kaldıraçlı İşlem Nedir?

Kaldıraçlı işlem, yatırımcıların sahip oldukları sermayeden daha büyük pozisyonlar alabilmelerine olanak tanıyan bir finansal araçtır. Bu işlem türü, özellikle forex ve kripto para piyasalarında oldukça yaygındır. Kaldıraç kullanarak, yatırımcılar küçük tutarlarla dahi büyük kazançlar elde edebilirler. Ancak, aynı şekilde büyük zararlarla da karşı karşıya kalabilirler, çünkü kaldıraçlı işlemler çift yönlü bir kılıç gibi hem avantaj hem de risk taşır.

Kaldıraçlı işlemler, yatırımcıların kısa sürede büyük kazançlar hedeflemesini sağlar. Örneğin, 1:10 kaldıraç oranıyla işlem yaparken, 100 dolarlık bir sermaye ile 1000 dolarlık bir pozisyon açılabilir. Bu durumda, belirli bir varlığın değeri %1 artarsa, yatırımcının kazancı aslında %10 olacaktır. Ancak, değişken olan piyasa koşulları göz önüne alındığında, büyük kazanç fırsatları kadar büyük riskler de barındırmaktadır. Dolayısıyla, yatırımcıların bu tür işlemleri gerçekleştirmeden önce piyasayı ve kaldıraç kullanımını iyi anlamaları önemlidir.

Coinlerde Kaldıraçlı İşlem Aşamaları

 Kaldıraçlı işlemler (leverage trading) kripto para piyasalarında daha büyük miktarlarla işlem yapmanıza olanak tanır. Bu işlemler, kazançlarınızı artırabileceği gibi kayıplarınızı da aynı oranda artırabilir. Bu yüzden dikkatli olmak önemlidir.

1. Kaldıraçlı İşlem Platformuna Gidin

Borsanın kaldıraçlı işlem (margin trading) veya vadeli işlem (futures trading) bölümüne gidin.

2. Kaldıraç Oranını Seçin

Kaldıraç oranını belirleyin. Kaldıraç oranı genellikle 2x, 5x, 10x gibi seviyelerde olur. Bu oran, işlem büyüklüğünüzün ne kadar arttırılacağını gösterir. Örneğin, 10x kaldıraç kullanırsanız 1000 dolarlık bir teminatla 10.000 dolarlık işlem yapabilirsiniz.

3. Pozisyon Açın

Alım (long) veya satım (short) pozisyonu açmak için emir verin. Long pozisyon, fiyatın yükseleceğini düşündüğünüzde, short pozisyon ise fiyatın düşeceğini düşündüğünüzde açılır.

4. Teminat ve Likidasyon Fiyatını Takip Edin

Kaldıraçlı işlemler yaparken teminatınızın ve likidasyon fiyatınızın farkında olun. Likidasyon fiyatı, pozisyonunuzun otomatik olarak kapatılacağı fiyat seviyesidir. Bu fiyat, teminatınızın tamamının kaybedileceği noktayı gösterir.

5. Pozisyonunuzu Yönetin

Pozisyonunuzu izleyin ve gerektiğinde ek teminat yatırarak veya pozisyonu kapatarak riskinizi yönetin. Stop loss ve take profit emirleri kullanarak riskinizi daha iyi kontrol edebilirsiniz.

6. Pozisyonu Kapatın

Hedefinize ulaştığınızda veya riskin arttığını düşündüğünüzde pozisyonunuzu kapatın. Pozisyon kapatıldığında, kazanç veya kayıplarınız hesabınıza yansıtılır.

İşlem Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kaldıraçlı işlem yaparken dikkat edilmesi gereken birçok önemli nokta bulunur ve bilinçli yatırımcılar genellikle bu noktaları göz önünde bulundurarak hareket ederler.

Piyasa analizlerinin doğru yapıldığından emin olunması gerekmektedir ve bu analizlerin yapılmasında teknik analiz araçları, temel analiz verileri ve piyasa haberleri doğru şekilde kullanılmalıdır.

Risk yönetimi stratejilerinin etkin bir şekilde uygulanması büyük önem arz eder ve bu stratejiler içerisinde stop-loss emirlerinin kullanılması, portföy çeşitlendirmesi ve kaldıraç oranlarının dikkatli bir şekilde seçilmesi gibi unsurlar da yer almalıdır.

Duygusal kararlar vermekten kaçınılmalı ve planlı bir şekilde hareket edilmelidir çünkü duygusal kararlar genellikle ani ve öngörülemez piyasa hareketlerine karşı savunmasız bırakabilir.

Kaldıraçlı İşlemlerin Sonuçları ve Risk Yönetimi

Kaldıraçlı işlemler, finansal piyasalarda yatırımcılara potansiyel kazançlarını artırma imkanı sunar, ancak bu işlemler aynı zamanda yüksek derecede risk içerir. İşlemciler, küçük bir sermaye ile çok daha büyük pozisyonlar açabilirler ve bu, başarılı işlemler durumunda büyük kazançlar sağlayabilir. Ancak, aynı kaldıraç faktörü, pozisyonun ters gitmesi durumunda büyük kaybın da yaşanabilmesine neden olabilir.

Kaldıraçlı işlemlerin ana sonuçlarından biri, yatırımcının marjin zorunlulukları ile karşı karşıya kalmasıdır. Yatırımcılar, pozisyonlarını açık tutabilmek için belirli bir miktar teminat göstermek zorundadırlar ve piyasa hareketleriyle teminat miktarı yetersiz kalırsa, aracı kurum teminat tamamlama çağrısı yapabilir. Bu durum, yatırımcıların pozisyonlarını kapatmak zorunda kalmasına ve büyük zararlar ile karşılaşmasına yol açabilir.

Risk yönetimi, kaldıraçlı işlemlerde başarıyı sürdürebilir kılmak için hayati öneme sahiptir. Yatırımcılar, işlem stratejilerini belirlerken zarar durdurma emirleri ve kâr al emirleri gibi araçları kullanarak risklerini yönetmelidirler. Ayrıca, kaldıraç oranlarının aşırı yüksek tutulmaması, yatırımcıların ani piyasa hareketlerine karşı daha dayanıklı olmalarını sağlayabilir.

BİR AYDA YÜZDE 13 DÜŞTÜ

Tüm zamanların en yüksek seviyesini 14 Mart’ta 73 bin 750 dolarla kaydeden Bitcoin’in fiyatındaki bir aylık düşüş yüzde 13’ü aştı. Piyasa değeri bakımından 2’nci sırada yer alan Ethereum’un fiyatı da son 24 saatte yüzde 8,9 değer kaybederek 2 bin 937 dolar seviyesine indi. Küresel kripto para piyasasının değeri ise 24 saatte yüzde 6,22 azalarak 2,29 trilyon dolara düştü.

14 Mart’ta 73 bin 750 dolar seviyesine yükselen Bitcoin, kâr satışlarının etkisiyle 19 Mart günü 7,4’ten fazla düşüşle 63 bin 17 dolar seviyesine gerilemişti.

Kripto paralar kâr satışlarının ardından yönünü yeniden yukarı çevirdi. Üst üste dört gündür pozitif seyreden Bitcoin, yüzde 10’a yakın yükseliş kaydetti.

En büyük kripto varlık Bitcoin, 71 bin doları aştı. Bitcoin, gün içerisinde 71 bin 350 dolara kadar yükseldi.

Bitcoin, dün yüzde 7’den fazla değer kazanarak 10 günün en yüksek seviyesini görmüştü.

Anadolu 9. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından konferans salonunda yapılan duruşmaya, tutuklu sanık Faruk Fatih Özer ile diğer tutuklu ve tutuksuz sanıklar katıldı. Duruşmaya 2 tutuklu sanık Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla katılırken, taraf avukatları da salonda hazır bulundu.

Yaklaşık 11 saat süren duruşmada kimlik tespiti yapılan sanık Faruk Fatih Özer lise mezunu olduğunu ve şu an çalışmadığını söyledi. Sanık Özer, “Daha önce bir şirket yönetiyordum. Aylık gelirimi hatırlamıyorum. Telefon numaram yok” dedi.

“KARAR ALMA MEKANİZMASINA SAHİP OLAN TEK KİŞİ BENDİM”

Savunma yapan sanık Faruk Fatih Özer, şunları söyledi:

* “2 seneden beri üzerime atılmak istenen iftiralara cevap vermek istiyorum. Bu durum üzerimde ağır bir yük oluşturuyor. Medya ve iddianamede yer alan tüm iddialar asılsızdır, kimseyi dolandırmadım. Ben bir şirket kurmuştum. Hacklenme gibi şeyler nedeniyle finansal zorluklar yaşadım. Ticaret hayatıma e ticaret yaparak başladım. Sosyal çevrem nedeniyle mobil uygulama ile ciddi kazançlar elde edebileceğimizi gördüm.

* Şirketimin bünyesine kattığı yazılımcılarla mobil gelişmelere başladım. Ülkemde kripto para borsası hizmeti veren şirketler olduğunu çok yüksek kullanıcı deneyimi vermediklerini fark ederek bu sektöre girdim. 14 Eylül 2017’de Şişli Bomonti’de 400 bin TL ile Koineks isimli şirketi kurdum. Thodex internet sitesini bilgi edinmek amacıyla kullanan ziyaretçilere nasıl kullanacaklarını aydınlatma metni ile kendilerine beyan ediyorduk. Şirkette karar alma mekanizmasına sahip olan tek kişi bendim.”

ŞİRKETİN HACKLENDİĞİNİ ÖNE SÜRDÜ

Ağabeyi Güven Özer’in şirkete 1 TL bile bir sermaye vermediğini söyleyen sanık Özer, “Şirketim hacklendi ve 16 milyon TL zarara uğradım. Üyelik sözleşmesinde de herhangi bir zarar etme durumunda bir sorumluluğumun olmadığını belirtmiştim ve üyeler bunu bilerek üye olmuştu. İflas etme hakkım vardı. Bu siber saldırılara karşı davalar da açtım. Bir kısmını geri kazanabilsem de bir kısmını kaybettim” dedi.

“İKİ YATIRIMCIYLA GÖRÜŞTÜM”

Yurt dışına kaçmasına ilişkin de savunma yapan sanık Özer, “Yurt dışına gitmem Thodex’i satıp yeni bir oyun şirketi almak için ufak ufak adımlar atmaktı. Ben uğradığım zarardan dolayı şirketi satma kararı almıştım. Biri İtalya biri Balkanlar’da olmak üzere iki yatırımcıyla görüştüm. Bu esnada siteye de bakım çalışması şeklinde bir yazı hazırlattım” dedi.

MAHKEMENİN REDDİNİ TALEP ETTİ, REDDEDİLDİ

Faruk Fatih Özer’in mahkemenin emir ve talimat aldığını iddia etmesi üzerine mahkeme başkanı “Mahkememiz hakkında böyle iddialarda bulunamazsın, mahkeme bağımsızdır kimseden talimat almaz” dedi. Mahkeme, bu iddialar üzerine sanık Özer’in mahkemenin reddini talep ettiğini söyleyerek savcıdan bu talebe ilişkin mütalaasını sordu. Cumhuriyet savcısı ise sanık Özer’in mahkemenin reddi talebinin reddine karar verilmesini talep etti. Mahkeme, Özer’in reddi hakim talebini reddetti.

Söz alan sanık avukatları müvekkillerinin tutuklulukta geçirdikleri süre dikkate alınarak, tahliye kararı verilmesini istedi.

DURUŞMA ERTELENDİ

Ara kararını açıklayan mahkeme, dosyanın esasa ilişkin mütalaanın hazırlanması için savcılığa gönderilmesine karar verdi. Mahkeme tutuklu sanıkların tutukluluk hallerinin devamına karar vererek duruşmayı erteledi.

Elon Musk ile yaptığımız görüşme uzaya göndereceğimiz uzay aracı ile ilgili konuydu. Müşterek hareket edebileceğimizi konuştuk. Kripto para konusunda arkadaşlarımız çalışmalarını sürdürüyor. Ben kripto para olayına sıcak bakmıyorum. Birini zengin birini fakir yapacak araçlarla adım atmanın doğru olmadığına inanıyorum.

Toplantıya, Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı Mehmet Ali Akben, Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Alpaslan Çakar, Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan, Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi Başkanı Göksel Aşan, Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu Üyesi Meltem Taylan Aydın, Cemil Ertem, Servet Bayındır, Gülsüm Azeri, Yiğit Bulut da katıldı.

Erdoğan toplantıda “Kur inişini, hassas, sanayici ve ihracatçıyı ürkütmeden yürütmek gerek. Kur indi diye daha da indirelim telaşına kapılmamak lazım” mesajı verdi.

Erdoğan, dövizde olduğu gibi Türkiye’nin risk primi üzerindeki köpüğün de gideceğini belirtti.

KRİPTO YASASI HAZIR

Erdoğan kripto yasasının da hazır olduğunu, yakında meclise geleceğini söyledi.

Toplantıda Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Mehmet Ali Akben bankacılık sektörünün yabancı para net genel pozisyonunun 4 milyar dolar artıda olduğunu belirtti.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı Alpaslan Çakar da “Kamu bankalar müşteri işlem dışında açık pozisyon ile döviz satışı yapmıyor” diye konuştu.

EKONOMİSTLERDEN TOPLANTIYLA İLGİLİ AÇIKLAMA

Toplantıya katılan ekonomistler, konuşulan konu başlıklarıyla ilgili açıklamalarda bulundu. Ekonomist Doç. Dr. Cüneyt Dirican, şöyle konuştu:

* Ekonomi yorumcuları, ekonomistler, ekonomi medyasının olduğu ve her şeyin açık açık konuşulduğu, sorulduğu ve samimi şekilde de cevaplandığı bir ortamdı. Bu anlamda bence kıymetliydi.

* Belli başlıklar gündeme geldi, kamu banlarının piyasaya bir müdahalesinin olup olmadığından tutun da swap anlaşmalarına kadar, kripto varlıklara kadar, kamuoyunun özellikle çok merak ettiği bütün başlıklar şeffaf bir şekilde konuşuldu.

* Bizzat bürokrasi tarafından da samimi bir şekilde hepsine cevap verildi. Bu anlamda bilgilendirme doğru kanaldan, doğru şekilde yapılmış oldu. En azından benim anladığım buydu.

* Benim bir akademisyen olarak en çok dikkatimi çeken kısım da şuydu; notlar alındı, bizzat bürokrasi tarafından ve en önemlisi sayın Cumhurbaşkanımız tarafından tek tek dinlendi bütün herkes, bütün görüşler, öneriler ve not alındı. Bu ne demek? Demek ki; belli aksiyonların bu anlamda ev ödevi olarak çalışılacağı ve bir şekilde herkesin faydasına sunulacağı şeklinde.

* Merak edilen başlıklardan bir tanesi de kripto varlıklarla ilgili olarak düzenlemenin çok yakında meclise geleceğini söyledi. Bu anlamda halkımızın da büyük bir ilgisi olduğunu ve beklentisi olduğu hepimizin malumu.

* O anlamdaki geri bildirimleri de aldı ve bununla ilgili düzenlemenin yakında geleceği, bunun özellikle finans merkezi ve Türkiye ekonomisi gelişimi anlamında ürün çeşitliliği anlamında bir kazanıma nasıl dönüşebileceği noktasında konuşuldu.

* Buradan hareketle bence en önemlisi şuydu; durum tespitinden çok çözüm önerisi söyleyin denildi. İhtiyaçlar, gereksinimler ve çözüm önerileri bu anlamda her türlü boyutuyla iletildi.

“BİR SEVİYE VERMEZ”

Ekonomist Prof. Dr. Ege Yazgan ise şu ifadeleri kullandı:

* Merkez Bankası Başkanı şunu net söyledi; ‘biz reel kura bakıyoruz, reel kurun bu gelmiş olduğu düzeyin, döviz inmeden önce gelmiş olduğu düzeyin çok düşük bir düzey olduğunu düşünüyoruz. Herkes bunda hem fikir. Ama şimdi geldiğimiz yerde hızla eskisi gibi TL’nin değerlenmesine doğru giderse onu da istemiyoruz. Hatta 80-90’lara doğru gitmesini istemiyoruz reel kurun’. Ama bir seviye vermez, vermemesi de doğrudur.

* Çünkü Merkez Bankası başkanları dünyada hiçbir yerde seviye vermez. Keza Cumhurbaşkanının da böyle bir şeyi olmadı. Ama yönelim olarak bu politikanın böyle bir çerçevesi olduğunu belirttiler.

9 MİLYON 750 BİN TL DEĞERİNDE

Mühürlü fabrikanın duvarını kırarak, içeri giren ekipler, kaçak elektrik hattı çekilip, oluşturulmuş trafo ile 9 milyon 750 bin lira değerinde 650 kripto para üretim cihazı ele geçirdi. S.C. hakkında ‘parada sahtecilik’, ‘mühür bozma’ ve ‘elektrik enerjisi hırsızlığı’ suçlarından işlem başlatıldı.

ÖZEL TOPLANTI

AK Parti Ekonomik İşler Başkanlığı’nda yapılan toplantıya, konunun uzmanı bürokratlarla, milletvekilleri katıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın koordinasyonunda yapılan çalışmalar değerlendirildi. Edinilen bilgiye göre, öncelikle, amacın bu alana kısıtlamalar getirmek değil, kurallar koymak olduğu ifade edildi. Kripto para yönetimini üstlenen aracı kurumların denetimi, kayıt ve inceleme mekanizmasının nasıl işlemesi gerektiğine ilişkin öneriler değerlendirildi. Uygulamanın başlamasından hemen sonra sistemdeki şirketlere süre verilerek, kurulan alt yapıya uyum sağlamaları istenecek.

ÖNERİLER TARTIŞILDI

Hürriyet’te yer alan habere göre, toplantıda, aracı kurumlara sermaye şartı konulması, şüpheli görülen meblağlar konusunda MASAK’ın devreye girmesi gibi önerilerde bulunuldu. Yasakçı bir anlayış olmadan, yatırımcıların mağdur edilmesinin önlenmesi, aracı kurum sahiplerinde belli kriterler aranması, güvelik soruşturmaları, suistimaller için bir teminat gösterilmesi gibi önerilere sıcak bakıldı. Siyasiler, bu aracı kurumların bankalara uygulanan kurallara benzer kurallara uymasını istediler.

SEÇENEKLER NETLEŞTİ

Çalışmada, kripto varlık şirketlerinin SPK gözetiminde faaliyet göstermesi, yeni kurulan şirketler için lisans ve asgari sermaye şartı getirilmesi, hem şirketler için teknik yeterlilik, hem de bu kurumlarda çalışanlar için özel şartlar aranması, BDDK’ın da rekabetin korunmasına ilişkin gözetim mekanizmasını oluşturması planlanıyor. Bu şirketlerin vergilendirilmesiyle ilgili de seçenekler tartışılıyor. Sistemin stopaj alınması şeklinde kurgulanması tartışılıyor.

ÖNCELİKLİ YASALAŞTIRMA

Bazı aracı şirketlerle ilgili olarak yaşanan sorunun ardından, kripto varlıklarla ilgili Merkez Bankası acil bir düzenleme yapmış, Mali Suçları Araştırma Kurulu’na bu platformları denetleme yetkisi verilmişti. Yasal düzenlemenin TBMM’nin temmuz ayının ikinci yarısında planlanan tatilinden önce yapılması da değerlendiriliyor. Son hafta, acil ve öncelikli maddelerden oluşan yeni bir torba teklifin meclis gündemine geleceği ve düzenlemenin bu kapsamda ele alınabileceği belirtiliyor.

ASGARİ SERMAYE OLACAK

Tüketiciyi korumak, kara paranın aklanmasını önlemek için yürütülen kripto paraya ilişkin yasa teklifi çalışmalarında son aşamaya gelindi. Çalışmada öncelikle kripto varlık çeşitleri tanımlanacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonundaki çalışmaya; SPK, Gelir İdaresi, Merkez Bankası, BDDK katılıyor.

Çalışmada yatırımcının korunması, kripto para alım-satımında denetim, gözetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gözden geçiriliyor. Çalışmada, kripto varlık şirketlerinin SPK gözetiminde faaliyet göstermesinin ele alındığı belirtilerek, şirketlere asgari sermaye şartının getirilmesinin planlandığı belirtildi. İlk olarak faaliyet gösteren şirketler için lisans ve asgari sermaye şartı getirilmesi, şirketler için teknik yeterlilik ve kurumda çalışanlarda SPK lisansı şartının aranması getirilmesi planlanan düzenlemeler içinde yer alıyor. BDDK da finansal tüketicinin korunması, piyasa bütünlüğü ve rekabetin güçlendirilmesine yönelik gözetim mekanizmasını oluşturacak.

STOPAJ GELECEK

Kripto paralara ilişkin vergi mevzuatı da dahil herhangi bir yasal altyapı, düzenleme bulunmuyor. Kripto para kazançlarının vergilendirilmesi yönelik ülke örnekleri de inceleniyor. ABD kripto para sahiplerinden gelir vergisi alıyor, Almanya 600 euro’dan düşük değerler için vergi almıyor. Güney Kore elde edilen kazançtan yüzde 20 vergi alırken, Hong Kong, Singapur, Malta ise vergi almıyor. Türkiye’de ise stopaj alınması üzerinde duruluyor. Aracı kurum izni alan kripto para işlem platformları kullanıcı adına stopaj uygulanabileceği, bu platformların vergilendirmede aracı olacağı kaydedildi. Kripto paranın emtia olarak kabul edilmesi durumunda sürekli alım satım yapanların mükellef olması gündeme gelebilecek.

22 BORSA VAR

Kripto para borsası Thodex’le ilgili yaşanan sürecin ardından gözler kripto piyasasına çevrildi. Türkiye’de 5 milyonun üzerinde kişinin kripto para yatırımcısı olduğu tahmin ediliyor. Türkiye’de 22 borsa var ancak merdivenaltı olanlarla birlikte sayının 40’ı bulduğu tahmin ediliyor. Kripto piyasasında 22 borsanın, borsa şeklinde hareket ettiği, kendisini internetten ilan ettiği, yatırımcıların borsaya girer gibi kripto para alım satımı yapabildiği belirtildi. Kalan 18 borsanın ise firma gibi hareket ettiği, yatırım yapmak isteyenlerin paralarını bu firmalara verdiği ve alımların bu firmalar tarafından yapıldığı ifade edildi.

“Kripto Varlıklar” adlı raporda; avantajlar, dezavantajlar ve vatandaşların dikkatli olmalarına yönelik ciddi uyarılar yer alıyor. Raporda, teknik literatürde sıklıkla birbirleri yerine kullanılan dijital para ve sanal para kavramları açıklandıktan sonra, kripto varlıklar (Bitcoin, litecoin vb.) ve bunlar vasıtasıyla gerçekleştirilen finansal işlemlerin kurallara uygun şekilde yürütülmesi ve eksiksiz olarak kayıt altına alınmasını sağlayan dağıtık defter teknolojisi veya onun özelleşmiş bir türü blokzincir teknolojisine ilişkin bilgiler veriliyor.

Kripto varlıkların başta ödeme sistemleri olmak üzere finansal hizmetler alanındaki uygulamalar üzerindeki olası etkilerinin değerlendirildiği raporda, dünya merkez bankalarının bu konuda başlattıkları pilot araştırmalara dikkat çekiliyor. Türkiye’de de kripto varlıklara ilişkin yasal düzenleme çalışmalarına değiniliyor.

Türkiye’de para ve kur politikalarının yönetiminden sorumlu Merkez Bankası, dünyadaki paranın geleceğinde belirleyici olacağı gözüyle bakılan “kripto varlıklar” hakkında rapor hazırladı. “Kripto paraların bir asli değeri yoktur ve değeri çok oynaktır” denilen raporda, dünyada 370’ten fazla kripto varlık borsası bulunduğu kaydedildi.

Bu alanda hizmet sağlayıcıların düzenlenmemesinin dolandırıcılık ve suistimallere yol açtığı, vatandaşların büyük maddi kayıplara yaşadığı ifade edildi. Dünya merkez bankalarının pilot araştırmalar yaptığı kripto varlık sistemlerine ilişkin Türkiye’de de Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde çalışmalar yürütüldüğü, bunun sonucunda yasal düzenlemelerin ortaya çıkacağı bildirildi.

FİKİR KİMDEN ÇIKTI?

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunulan “Mayıs 2021” tarihli Merkez Bankası raporunda; kripto varlıklar; dijital ortamda üretilen ve kullanılan, bilgisayar ağları üzerinde doğrudan eşler arasında işlem gören, değeri genellikle küresel olarak kullanıcıları tarafından arz ve talep dengesi ile belirlenen, merkezi bir otorite yerine kriptografik tekniklerle yönetilen dijital varlıklar olarak nitelendirildi.

Yeni para yaratmak ve işlemlerini kontrol etmek için merkezi bir otoriteden ziyade kriptografiyi kullanan bir para formu olarak ilk defa 1998’de Wei Dai tarafından ‘cypherpunks’ posta listesinde yer alan bir fikir ile ortaya konan kripto paranın, ilk ve en çok bilinen örneğinin Bitcoin olduğu vurgulandı. Bitcoin’in ise 2009 yılında Satoshi Nakamoto takma adlı kişi veya kişilerce yayımlanan “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” adlı makale sonrasında duyulduğu ve birkaç yıl içerisinde hızla yaygınlaştığı belirtildi.

‘DEĞİŞİM ARACI OLAMAZ’

Raporda, “Kripto paraların bir asli değeri yoktur ve değeri çok oynaktır” tespiti yapılırken, bu nedenle hesap değer birimi veya değişim aracı olarak kullanılmalarının mümkün olmadığı ifade edildi. Raporda şu ifadelere yer verildi: “Ayrıca, günümüzdeki haliyle, işlemlerden yüksek ücret alınması ve işlemlerde performans kaynaklı gecikmeler yaşanması gibi nedenlerle daha çok bir yatırım aracı olarak kullanılmaktadır.

Bu nedenlerle kripto paralar başta FSB (Financial Stability Board) olmak üzere düzenleyici finansal otoriteler tarafından kripto varlık (crypto-asset) olarak tanımlanmaktadır. Bitcoin sisteminde kullanıcılar arasındaki işlemler herhangi bir merkezi otoritenin aracılığı olmaksızın doğrudan eşler (kullanıcılar) arasında gerçekleşir. Güvenirlilik ve güvenlik kırılması oldukça zor, açık kaynak kodlu şifreleme algoritmaları ile sağlanır.

Bitcoin altyapısında sınırlı bir emisyon hacmi (toplamda 21 milyon adet Bitcoin üretilebilecektir), bu emisyonda yer alan Bitcoin üretiminin zamana bağlı olması, her yeni Bitcoin üretimi için önceden bilinmeyen özel bir matematiksel hesaplamanın yapılması gibi gereksinimler bulunmaktadır.”

SAHİBİ VAR MI?

Raporda, Bitcoin ağının sahibinin olmadığı belirtilirken, “Bitcoin dünyadaki tüm Bitcoin kullanıcıları tarafından kontrol edilir. Geliştiriciler yazılımı geliştirirken, tüm kullanıcılar hangi yazılımı ve sürümü kullandıklarını seçme konusunda özgür oldukları için Bitcoin protokolünde bir değişikliği zorlayamazlar. Birbirleriyle uyumlu kalmak için, tüm kullanıcıların aynı kurallara uygun yazılımı kullanması gerekir.

Bitcoin, tüm kullanıcılar arasında tam bir fikir birliği ile doğru şekilde çalışabilir. Bu nedenle, tüm kullanıcılar ve geliştiriciler bu fikir birliğini korumak için güçlü bir motivasyona sahiptir” denildi. Raporda, Bitcoin’in piyasaya sürülmesinden sonra, çok sayıda alternatif kripto varlığın (ör. Ether, Litecoin, Monero, XRP gibi) kendilerine özgü niteliklerle (ör. tam anonimlik, akıllı sözleşmeler) geliştirildiği dile getirildi.

Yeni elektronik varlıkların değerinde görülen büyük artışların medya ve halkın kripto varlıklara olan ilgisini artırdığı tespiti yapılan raporda, 5 Mayıs 2021 tarihli verilere göre toplam piyasa değeri yaklaşık 2.3 trilyon ABD doları olan 9 bin 600’den fazla kripto varlık bulunduğu kaydedildi. Raporda, kripto varlık piyasasının yüzde 45.6’sını Bitcoin, yüzde 16.8’ini ise Ethereum’un oluşturduğu bildirildi.

HANGİ RİSKLER VAR?

Kripto varlık savunucularının, Bitcoin gibi merkezi olmayan bir kripto varlığın, sansüre ve merkez bankasının para basarak yarattığı devalüasyona karşı dirençli olması nedeniyle merkezi bir itibari paradan daha güvenilir olduğunu iddia ettiği dile getirilen raporda, gerçekte kripto varlıkların hem finansal istikrar hem de tüketiciler açısından önemli riskler doğurduğu ifade edildi.

Fiyat dalgalanmaları karşılığında kişinin varlığında azalma, geri döndürülemez hatalı işlemler nedeniyle de mali kayba uğrama ihtimaline dikkat çekilen raporda, “Kripto varlıklarının alım, satım ve saklamasına aracılık eden, hali hazirda küresel ölçekte toplam sayıları 370’den fazla olan kripto varlık borsalarının diğer ifadeyle sanal varlık hizmet sağlayıcıların düzenlenmemiş olması çeşitli dolandırıcılık ve suistimallere yol açmakta” denildi.

Raporda, dünyanın önde gelen finans kuruluşları ve teknoloji şirketlerinin işbirliği içinde blockzincir teknolojisiyle sundukları finansal hizmetleri daha verimli ve etkin hale getirmek amacıyla çalışmalar yürüttüklerine işaret edilerek, şu ifadeler kullanıldı: “Bu kapsamda genç ve yenilikçi şirketlerden oluşan finansal teknolojiler (FinTek) sektöründe gerçekleştirilen araştırma projelerine yatırım yapılmakta veya bu projelere bizzat katılım sağlanmaktadır.

Başta dev teknoloji firmaları, uluslararası bankalar, çok uluslu finansal hizmetler ve borsa şirketleri, ödeme sistemleri işleticileri, ödeme hizmeti sağlayıcıları, hizmet altyapısı sağlayıcıları olmak üzere finansal hizmetler alanındaki tüm paydaşların güç birliği yaparak oluşturdukları R39 ve Hyperledger10 vb. konsorsiyumlar çerçevesinde yürütülen ortak çalışma projeleri bu alandaki güncel örneklerdir.”

Raporda, dünyada önde gelen merkez bankalarının da finansal teknolojilerin kendi faaliyet alanlarında ne şekilde kullanılabileceğine dair araştırmalar yapmakta olduğuna vurgu yapılarak, başta Çin ve İsveç olmak üzere bazı merkez bankalarının kavram kanıtlama veya pilot çalışmalar yürüttüğüne dikkat çekildi.

YASAL DÜZENLEME HAZIRLIĞI

Türkiye olarak kripto varlıklara ilişkin yasa başta olmak üzere düzenlemelere yönelik dikkatli çalışmalar yürütüldüğü belirtilerek şu ifadelere yer verildi: “Merkez Bankamız da görev ve sorumluluk alanı kapsamında dağıtık defter teknolojisi de dâhil olmak üzere finansal teknolojiler konusundaki gelişmeleri yakından takip etmekte ve uluslararası çalışmalara katkı sağlamaktadır.

Kripto varlık alım satım platformları da dahil olmak üzere kripto varlıklara ilişkin hizmetler ve işlemler ile genel hususlara ilişkin düzenlemelerin değerlendirilmesi çalışmalarına T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın koordinasyonunda ilgili kurumların katılımıyla devam edilmektedir. Kripto varlıklara ilişkin genel düzenleme bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkacaktır.”

BLOCKCHAİN NEDİR?

Bloklardan oluşan zincir yapıdaki Blockchain (Blok Zinciri),şifrelenmiş işlem takibini sağlayan dağıtık yapıdaki bir veritabanı sistemidir. Para transferlerinde her adım bir bloğu oluşturur. Örneğin göndericinin adı,gönderilen tutar gibi bilgilerden her biri bir bloktur. Transfer işlemi esnasında oluşturulan bu bloklar şifrelenir,asla değiştirilemez ve kırılamaz hale getirilir. Bu bloklar tüm ağdaki herkese dağıtılır ve herkeste aynı şifreli bilgiler bulunur.

BLOCKCHAİN TEKNOLOJİSİ ŞEFFAF MI?

Blockchain‘ in merkeziyetsizleştirilmiş olma prensibi bu teknolojiye dayanır. Blok üzerindeki bilgiler sadece üzerlerinde belirtilen alıcı ve satıcı tarafından işlenebilir. Bunun yanı sıra Blockchain teknolojisi şeffaftır,isteyen herkes şu ana kadar birikmiş blokları inceleyip onları gözden geçirebilir.

BLOCKCHAİN NE SAĞLAR?

*Uluslararası ticaretin kolaylaştırılması yolunda dijital teknolojinin sunduğu imkanları kullanan teknoloji devi IBM Avrupa’nın en büyük bankaları arasında bulunan kuruluşlar ile blockchain teknolojisi üzerinden dijital ticaret zinciri konsorsiyumu kurma girişiminde bulunmuştur.

*Dünyanın en büyük deniz taşımacılığı operatörlerinden Maersk Line şirketi uluslararası sularda seyreden gemi ve yüklerin (konteyner) operasyonunda zaman ve maliyetten kazanmak, sürecin hızlanması ve evrakların prosedüründen kurtulmak amacıyla IBM ile stratejik iş birliği yoluna giderek blockchain altyapısını kullanmaya başlamıştır.

*Gıda güvenliğine yönelik tedarik zincirini blockchain teknolojisiyle izlemek için dünyanın en büyük gıda devleri Walmart, Unilever, Nestle, Dole, Kroger gibi şirketler de IBM ile anlaşmıştır.

*İsveç tapu sicil kayıtlarının saklanması ve yönetilmesini blockchain ile gerçekleştirmek için adım atmıştır.

*Küresel teknoloji şirketi Bitfury arazi tapusu tescili için pilot ülke olarak Gürcistan ile anlaşma imzalamıştır.Özetle dijitalleşmenin çıktısı blockchain teknolojisinin getirdiği fırsatlar finans, sağlık, bilim, sanayi gibi farklı sektör ve alanlarda hayatımızı kolaylaştırmakta ve iş yapış şekillerimizi değiştirmektedir.

BC Tech

MESLEKLERE GÖRE

Araştırmada kripto para yatırımcılarının mesleklerine de bakılmış. Burada mühendislerin yüzde 12.5 ile ilk sırada yer aldığı görülüyor. Ticaretle uğraşanlar ve avukatlar yüzde 9.6 ile, ardından finans sektörü çalışanları yüzde 8.6 ile onları takip ediyor. Listenin en sonunda ise yüzde 1.6 ile IT’ciler var. Görünen o ki bilişim teknolojileri sektörü çalışanları şimdilik kripto yatırımına pek de ilgi duymuyor.  Araştırma kripto yatırımında temel motivasyonun yüzde 68 ile hızlı getiri fırsatı olduğunu da ortaya koyuyor.

YATIRIMCILARIN %32’SİNİN 100 DOLARDAN AZ COIN’İ VAR

BItcoIn’in son dönemde çok hızlı değer kazanması, yeni ve ‘şimdilik ucuz’ coin’lere ilgiyi artırdı ve “100 TL’lik coin” alanların sayısı da patladı. Araştırma 100 doların altında yatırımı olan kripto yatırımcıların oranının yüzde 32.8 olduğunu ortaya koyuyor. Ancak büyük ağırlık yüzde 60 ile 2 bin 500- 5 bin dolar arası yatırımı olanlarda. Araştırmaya göre, kripto yatırımcılarının yüzde 39.9 ile en büyük bölümü haftalık olarak alım yapıyor.