KENT, BİLİM ve AKILLA YÖNETİLİYOR
Kocaeli’nin yerel yönetim politikalarına bilimsel katkı sağlayacak olan Kent Bilim Programı, toplum yararına odaklanan projeleri desteklemeyi amaçlıyor. Türkiye genelinde öğrenim gören veya görev yapan akademisyenlerin, yüksek lisans ve doktora tezleri ile akademik makaleleriyle başvuru yapabileceği bu programda tez ve makale çalışmasının Kocaeli’nin ihtiyaçlarına çözüm önerisi sunması şartı aranıyor.

KİMLERE DESTEK VERİLECEK?
Toplam 2 milyon 900 bin TL bütçe ayrılan program kapsamında 10 doktora öğrencisi, 20 yüksek lisans öğrencisi ve 30 makale araştırmacısına destek verilecek. Destek süresi doktora tezleri için 3 yıl, yüksek lisans tezleri için 1 yıl, makale çalışmaları için ise 6 ay olarak belirlendi. Programa başvurabilmek için araştırmacıların, Türkiye’deki bir üniversitede kayıtlı olması veya ilgili bir akademik kurumda görev yapması gerekiyor. Destek alabilmek için yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin tez konularının 2025-2026 güz dönemi itibarıyla onaylanmış ve yazım aşamasına geçmiş olması şartı aranıyor. Makale desteğine ise üniversitelerde görev yapan akademik personel başvurabilecek.

BAŞVURULAR 6 EKİM’DE BAŞLAYACAK
6 Ekim’de başlayacak olan başvurular 14 Kasım’da sona erecek. Tüm başvurular, programın dijital platformu olan https://www.kentbilim.com web adresi üzerinden online olarak yapılacak. Adayların, web sitesi üzerinden üyelik oluşturduktan sonra başvuru formunu doldurmaları ve gerekli belgeleri yüklemeleri gerekiyor. Kent Bilim Lisansüstü Araştırma Desteği Programı, Kocaeli’nin sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimine bilimsel katkı sağlamayı amaçlarken, aynı zamanda genç araştırmacıların kent odaklı çalışmalarını destekleyerek yerel politika üretiminde akademik bilgi birikiminden faydalanılmasını sağlayacak. Detaylı bilgilere ve başvuru rehberine Kent Bilim internet sitesi üzerinden ulaşılabilecek.

500 BÜYÜK’TE YER ALAN SANAYİ KURULUŞLARIMIZ

Bilişim Vadisi’nde Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın da katılımıyla açılacak olan inovasyon merkezi, Kocaeli’nin sanayi ve teknoloji sektöründeki gelişimi açısından büyük önem taşıyor. Gebze Bilişim Vadisi’ndeki programda Bakan Kacır’ın Türkiye’nin dijitalleşme sürecindeki yeni hamlelerini ve sanayi alanındaki inovasyon projeleri hakkında değerlendirme yapması bekleniyor.

Ben Kocaeli’nin kasaba kalmasını dileyenlerdenim.

Bu dileğimiz elbette kabul olmadı.

Kocaeli’nin ırzına geçtiler.

Limanları diktiler peşi sıra ilkin.

Sanayi tesislerine canım ovaları peşkeş çektiler sonra.

Sanmayın ki sadece Ak Parti döneminde yaşandı bunlar.

CHP’lisi de pek önemsemedi kentin doğasını.

POSCO’nun bulunduğu bölgeye, o yemyeşil ovaya sanayi imar izni veren CHP’li belediye başkanı değil miydi?

Marka üretim tesisleri gelsin diye kırk takla atmadılar mı?

*

Bu marka merakı nedir anlamakta güçlük çekiyorum.

İnsan üretirse iş sahibi olur.

Tarım olmayan bölgelerde sanayinin güçlenmesini ben de istiyorum.

Ama tarım arazilerinin göbeğine sanayi tesislerinin dikilmesini hazmedemiyorum.

Kartepe’de Fritolay olmasa, benzer üretim tesisleri olması bugün binlerce kişi işsiz kalır.

Ama o binlerce kişi o fabrikalar var diye bölgeye gitmedi mi?

Fabrikalardan önce Kartepe’de vatandaş taş mı yiyordu?

Arazilerini ekiyordu, hayvanını besliyordu karnını doyuruyordu.

İzmit Ovası da aynı şekilde.

Yılda 3-4 kez hasat alınan ovada vatandaş üretiyordu.

Tarım ürünleri İstanbul’a Ankara’a gönderiliyordu.

Ne oldu?

Diktiler devasa fabrikaları, insanları asgari ücretle sendikal örgütlülükten uzak, sürünme standartlarında bir yaşama mahkum ettiler.

*

Bütün bunlar Kocaeli’nin metropol olarak görülmesiyle başladı.

Bir kısım Kocaeli’yi metropol olarak gördü.

İş üretmek istedi.

Sanayiyi hem de en ağırını kentimize getirdi.

İzmit Körfezi’nin kirletilmesine izin verdi.

Doğanın katledilmesine göz yumdu.

Hava kalitesinin düşmesini umursamadı…

Para hırsıyla hareket etti, Kocaeli’nin bir anlamda ırzına geçti.

*

Kocaeli’de özellikle İzmit Ovası büyük bir üretim üssüydü dedim.

100 yıl öncesinin belgelerinde özellikle soğan öne çıkıyor.

Malum bir dönem Türkiye’de hızla yükselen soğan fiyatlarının önüne geçilemiyordu.

Soğan depolarına düzenlenen baskınlar ve ithalat süresinin uzatılması da fiyatlara etki etmedi.

Her geçen gün artan soğan fiyatları sadece birkaç yıl önce değil yıllar önce Osmanlı’da da büyük bir dertti.

Başbakanlık Osmanlı Arşivleri’nden edinilen bilgilere göre soğan stokçuluğu özellikle Kocaeli bölgesinde yaygındı.

Osmanlı döneminde de bugüne benzer yollarla depolanan soğanlar, daha fazla kar elde etmek isteyen aracılar nedeniyle karaborsaya kadar düşmüştü.

Arşivlerde yer alan belgeler arasında Kocaeli’de soğan karaborsası oluşturmak isteyenlere karşı alınacak önlemleri içeren özel emirler var.

31 Ağustos 1800 tarihli Osmanlıca bir belgede İzmit Mutasarrıfı’na “Memlekette soğan fazlasıyla üretilmesine rağmen bir takım kişilerin İzmit ve civarındaki iskelelere getirilen soğanları toplayarak, yüksek fiyatla piyasaya sürdükleri anlaşıldığından İzmit, Değirmendere, Kazıklı ve Başiskele iskelelerine getirilen soğanların satılmayarak, tamamının İstanbul’a nakledilmesi” emrediliyor.

Bir başka belge ise 25 Nisan 1789 yılına ait. Söz konusu belge İzmit ve Karamürsel kadılarına gönderilmiş.

Kadılara verilen talimatta, “İstanbul’un şiddetle ihtiyacı olduğu kömür, odun, peynir, soğan ve sairenin her kimin yedinde bulunursa bulunsun alınarak gönderilmesi ve teferruatı hakkında İzmit ve Karamürsel kadılarına bilgi verilmesi” ifadeleri yer alıyor.

1916 tarihli bir belgede ise Kocaeli, bugün halen soğan deposu olarak bilinen Bursa Gelibolu ve Karacabey’le birlikte anılıyor.

Osmanlı’nın soğan ambarı olarak görülen Kocaeli’de yaşanan sıkıntı nedeniyle Ordu’ya soğan gönderilemeyeceği belirtilerek, “Bursa, İzmit, Gelibolu ve Karacabey’de soğan kalmadığından Ordu’nun soğan ihtiyacının karşılanamayacağı” bildiriliyor.

Kocaeli’de özellikle merkez ilçe İzmit tarımın geliştiği bir bölge olarak öne çıkıyor.

İzmit Ovası’nda soğan yetiştiriciliğinin geliştirilmesi amacıyla 21 Ocak 1923’te, cumhuriyetin ilanından yalnızca 3 ay önce özel bir kararname yayınlanıyor.

Söz konusu kararnamede “İzmit’te soğan ziraatının geliştirilmesi için İstanbul’dan ithal edilecek tohumluklardan gümrük vergisi alınmaması” kararı kamuoyuna duyuruluyor.

Cumhuriyetin ilk yıllarında soğan üretim merkezi olması planlanan İzmit’te şu anda tarım üretimi neredeyse sona erdi.

1950’li yıllarda başlayan sanayileşme hamlesinin merkezi konumunda olan kent kısa sürede yüzlerce fabrikayı 1. sınıf tarım arazilerine konuk etti.

Sanayi üretimi yükselirken, tarımsal üretim sona erdi.

Türkiye’deki her üç çocuktan birinin yoksulluk çektiği, toplam 7,6 milyon çocuğun ise göreli yoksulluk yaşadığı uluslararası kurumların raporları ile ortaya konuldu.

İşgücüne katılım oranları da ekonomik krizden en çok çocukların etkilendiği ve çocukların okulu bırakıp çalışmak zorunda kaldığını gösterdi. Verileri değerlendiren CHP Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, Avrupa’da çocukların en eşitsiz koşullar içinde yaşadığı ülkenin Türkiye olduğunu vurguladı.

TÜİK’in verilerine göre, Türkiye’de 2020 yılında yüzde 16,2 olan 15-17 yaş grubunun işgücüne katılım oranı, 2023 yılında yüzde 22,1 olarak gerçekleşti. 2023 itibarıyla işgücüne katılan 15-17 yaş grubunun cinsiyete göre dağılımı da dikkati çekti. Buna göre, 2023’te kız 15-17 yaş grubundaki kız çocuklarında yüzde 11,5 olan işgücüne katılım oranı erkek çocuklarda yüzde 32,2’ye kadar yükseldi.

CHP’li Bakırlıoğlu, verinin, çocukların ekonomik nedenlerle okulu bırakmak durumunda kaldığını gösterdiğini söyledi. Türkiye’deki 100 çocuktan 32’sinin okulu bırakıp çalışmak zorunda kaldığının da altını çizen Bakırlıoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkiye’de 15-17 yaşında okula devam eden çocuklardan yüzde 12’si ise hem okuyup hem çalışmaya devam ediyor. 2020 yılında yüzde 23,4 olan erkek çocuklar için işgücüne katılım oranı, 2023 yılında yüzde 32,2’ye dayanmış durumda. Aynı yaş grubundaki kız çocuklarımız içinde tablo çok farklı değil. 2020 yılında yüzde 8,6 olan işgücüne katılım oranı, 2023 yılına geldiğimizde yüzde 11,5 yükselmiş. Ekonomik zorluklar nedeniyle çocuklarımız okullarından ve eğitimden koparılıyor.”

En sert gerileme ise imalat sektörü, ara malı ve dayanıklı-dayanıksız tüketim mallarında gerçekleşti. İmalat sektöründe yüzde 6,9’luk, dayanıklı tüketim malları yüzde 9,1, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 9, ara malı üretiminde ise yüzde 6,1’lik gerileme yaşandı.

Ekonomi yönetiminin Haziran 2023 itibarıyla uygulamaya başladığı kemer sıkma politikasının ekonomi üzerindeki etkileri, sanayideki daralma ile açığa çıkmaya başladı. Sanayi üretimine ilişkin veriler, yüksek faiz ile talebi yavaşlatmayı önceleyen ekonomi politikası sonucunda tüketim ve yatırım harcamalarının azaldığına işaret etti.

Sanayide yaşanan daralmanın büyüme verilerine etkisi ise Eylül ayında açıklanacak olan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) istatistiklerinde açığa çıkacak. Ancak Ocak-Haziran döneminde toplam ihracatın yüzde 94,3’ünü oluşturan imalat sanayisi üretiminde yaşanan gerileme ihracatı da olumsuz etkiledi.

KONKORDATO ARTIYOR

Ekonomik koşulların zorlaşması ve borçlanma maliyetlerinin yükselmesiyle zor duruma düşen işletmelerin konkordato başvurularında da artış yaşanıyor. Finansman koşullarının zorlaşmasıyla borç ödeme güçlüğü yaşayan ve konkordato yoluna giden sektörlerin başında ise inşaat, tekstil ve akaryakıt istasyonları geldi. Temmuz itibarıyla 788 dosya hakkında konkordato süreci dolayısıyla geçici mühlet kararı verildi.

DARALMA DEVAM EDECEK

Doç. Dr. Cem Oyvat, TCMB’nin faiz artırımının bir sonucu olarak ekonominin yavaşlamaya devam ettiğini kaydetti. Bu durumunun beklenen hatta TCMB’nin arzuladığı bir şey olduğunu belirten Oyvat, “TCMB’nin enflasyon raporuna göre ‘çıktı açığı’nın daha da artacağı bekleniyor. Yani daralmanın önümüzdeki aylarda devam edeceği görünüyor. Fakat sorun şu ki sanayi üretimi daralırken enflasyon hala çok yüksek. Stagflasyona, hatta slumpflasyona doğru gidiyoruz” ifadelerini kullandı.

Çarkların yavaşlaması ile ülke ekonomisinde enflasyon ve durgunluğun hatta küçülmenin aynı anda yaşandığı bir dönemin yaklaştığına vurgu yapan Oyvat, “Sanayi üretiminin daralmasına bağlı olarak işsizliğin artmaya başlamasını da bekleyebiliriz” diye konuştu.

Öte yandan sanayi endeksinin daraldığı sektörlerdeki ihracatta da azalma yaşandığını belirten Oyvat, “Mesela motorlu kara taşıtı imalatı haziran ayında geçen yılın aynı dönemini göre yüzde 14, mobilya imalatı yüzde 20, giyim eşyaları imalatı yüzde 17 azalmış. Diğer yandan bu sektörlerdeki ihracatın haziran ayında yine geçen yılın aynı dönemine göre sırasıyla yüzde 12, yüzde 19 ve yüzde 18 azaldığını görüyoruz. Demek ki ihracattaki düşüş de sanayinin yavaşlamasında önemli rol oynuyor. Oysa cari açıktaki büyüme bilakis kur ve dolayısıyla enflasyon üzerinde baskı yaratır” değerlendirmesinde bulundu.

2024 SANAYİ ÜRETİMİ ENDEKSİ

Endeks, depremin yaşandığı Şubat 2023’ten sonraki en yüksek gerilemeyi yaşadı. 2023 Şubat’ta endeks -8,8’e gerilemişti.

ÜRETİMDE DİKKAT ÇEKEN DÜŞÜŞLER (%)

• İmalat sanayisi: 6,9

• Ara malı: 6,1

• Dayanıklı tüketim malı: 9,1

• Dayanıksız tüketim malı: 9

• Yüksek teknoloji: 24,8

• Mobilya imalatı: 16,5

• Giyim eşyaları imalatı: 12

GELECEK NESİLLERE TEMİZ SU SAĞLAMAK İÇİN

İSU Genel Müdürü Ali Sağlık yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi; “Kocaeli, Türkiye’nin endüstriyel nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerinden biri. Bu nedenle, su kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde yönetimi, özellikle Kocaeli için hayati önem taşıyor. Bu zorlu mücadelede su yönetimi konusunda öncü adımlar atan Kocaeli Su ve Kanal İdaresi (İSU) Genel Müdürlüğü, geliştirdiği proje sayesinde geri kazanım suyunun kullanımı ile su kaynaklarının korunması ve gelecek nesillere temiz su sağlamak için büyük bir çaba sarf ediyor.

SANAYİDE %35 LİK SU TASARRUFU

Ülkemize ve şehrimize katma değer olarak kazandırılan yıllık 48 milyon metreküp kapasiteli “Geri Kazanım Suyu Tesisleri” ile sanayide kullanılan yıllık 43 milyon metreküp suyun 15 milyon metreküplük kısmını geri kazanım suyu ile karşılanıyor. Böylece Kocaeli’de atık suyun geri kazanımı ile sanayide yüzde 35’lik su tasarrufu elde ediliyor. Barajlar, göl ve göletler ile yeraltı suyu kaynakları üzerindeki baskıyı önemli ölçüde azaltmak adına hayata geçirilen proje sayesinde 2015 yılından günümüze toplam 112 milyon metreküp su geri kazandırılarak Yuvacık Barajı kapasitesinin 2 katından fazla su tasarrufu gerçekleştirildi. Bu durum bize Kocaeli sanayicisinin ihtiyacı olan yıllık 43 milyon metreküp suyun, İSU’nun yıllık 48 milyon metreküp kapasiteli geri kazanım suyu ile kolayca karşılanabileceğini, böylece içme suyumuz üzerindeki baskının ciddi oranda azaltılarak su tasarrufunun kolayca sağlanabileceğini gösteriyor. Bu durum ise sanayicilerimizin bu konuda daha fazla farkındalık oluşturmaları gerektiğini ortaya koyuyor.

“SANAYİCİLERİMİZ DAHA FAZLA FARKINDALIK SAHİBİ OLMALIDIR”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca geçtiğimiz ay Ankara’da düzenlenen ‘Çevrefest’ etkinliğinde konuşma yapan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürü Ali Sağlık: “Su sınırlı bir kaynak, yerine koyabileceğimiz herhangi bir madde yok. Ülkemiz, su kaynakları açısından zengin bir ülke değil. Bu nedenle suyu çok iyi korumalı ve geleceğe dönük sürdürülebilir politikalar belirlemeliyiz. Kocaeli’de atık su arıtma tesislerimizde toplamda 131.400 metreküp/gün, 48 milyon metreküp/yıl kapasitede kurulu geri kazanım ünitelerimiz bulunmakta. 2023 yılında sanayide 15 milyon metreküp geri kazanım suyu ile sanayi tesislerinde kullanılan suyun yüzde 35’ini geri kazanım suyundan sağladık. Bu oranı yaptığımız çalışmalar ile daha yukarı seviyelere çıkararak içme suyu kaynakları üzerinde oluşacak baskıyı önemli oranda azaltmayı planlıyoruz. Sanayicilerimiz geri kazanım suyu kullanımı noktasında daha fazla farkındalık sahibi olmalıdır.”

Asıl dramatik görüntü reel değişimlerde

“Üretimden net satışlardaki asıl dramatik görüntüyü reel değişimlerde görüyoruz” diyen Bahçıcan şöyle konuştu:

* İSO 500 Büyük kuruluşlarının üretimden satışlardaki reel değişimlerine baktığımızda şu sonuç dikkat çekiyor: 2023 verileri yıl sonu tüketici enflasyonu ile arındırıldığında, üretimden satışların 2022 yılına göre reel olarak yüzde 13,8 gerilediği görülüyor.

* Reel değişimleri hesaplarken son yıllarda hep yaptığımız gibi bu yıl da, yıl sonu TÜFE enflasyonunu kullandık. Fakat diğer taraftan biliyoruz ki 2023 yılı boyunca yıllık enflasyon oldukça değişken bir seyir izledi. Hangi göstergeyi kullanırsak kullanalım, 2023 yılında İSO 500’ün üretimden satışları enflasyonun altında kaldı ve reel olarak gerileme gösterdi.

İSO 500’ÜN İHRACATI YÜZDE 29 DÜŞTÜ

Bahçıvan, İSO 500’ün ihracatının 2022 yılına göre yüzde 29 düşüşle 951 milyar dolara gerilediğini, Türkiye sanayi ihracatının ise binde 2 düşüşle 2.456 milyar dolara gerilediğini belirtti. Ayrıca, İSO 500 kuruluşlarının kârlılığının da 2023 yılında zayıf kaldığını, faaliyet kârının yüzde 397 artarak 937 milyar liraya çıktığını ancak kârlılık oranının yüzde 12.8’den yüzde 12.5’e gerilediğini söyledi.

Finansman giderlerinin 2023 yılında yüzde 925 artarak 533 milyar liraya yükseldiğini belirten Bahçıvan, sanayicilerin elde ettiği kârın yarısından fazlasını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığını vurguladı.

İSO 500’ÜN AKTİF TOPLAMI

Enflasyon düzeltmesi sonrası İSO 500’ün aktif toplamının yüzde 126 artarak 88 trilyon liraya çıktığını ifade eden Bahçıvan, bu artışın büyük kısmının enflasyon düzeltmesinden kaynaklandığını söyledi.

Sonuç olarak, İSO 500 araştırması, sanayi sektörünün 2023 yılında zorlu küresel ve yerel ekonomik koşullara rağmen büyümeye devam ettiğini, ancak karlılık ve ihracatta zayıflık yaşadığını ortaya koydu.

HALKA AÇIK ŞİRKET SAYISI 65’E YÜKSELDİ

Sermayenin tabana yayılması ve özellikle sanayi kuruluşlarının kaliteli finansal kaynağa erişimi açısından şirketlerin halka açılmalarının da büyük önem taşıdığını, son yıllarda sanayi kuruluşlarında nitelikli finansmana erişim bağlamında hisselerini halka açma seçeneğini kullanma eğiliminin arttığını ifade eden Erdal Bahçıvan, şöyle devam etti:

* İSO 500 içinde halka açık kuruluşların sayısı 2017-2021 döneminde 65-69 bandında seyrettikten sonra 2022’de 8 adet, 2023’te 12 adet artarak 85’e yükseldi. Böylece İSO 500 içinde halka açık kuruluş sayısı bugüne kadarki en yüksek düzeyine ulaştı.

* Sanayi şirketlerimizin halka açılmaya dönük ilgisinin 2024’te de sürdüğünü görüyoruz ve bu süreci sanayi firmalarımızın sermaye piyasası araçlarını daha fazla kullanması açısından olumlu buluyoruz.

YÜKSEK ENFLASYONUN AHLAKİ ETKİSİ

2022 yılında ekonomide rasyonaliteden kopuş ve ekonomik uygulamalardaki ‘gel-git’lerin ekonomide yarattığı tahribatın çok konuşulduğuna vurgu yapan Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü:

* İSO 500’ün 2023 sonuçlarını bir anlamda ‘finansal istikrardan uzaklaşmanın ilk etkisinin yüksek enflasyon olacağı, enflasyonist bir büyüme yapısının da nitelikli ve sürdürülebilir olamayacağı’ gerçeğini gösteren mikro bir laboratuvar olarak görmeliyiz.

* Artık hepimiz biliyoruz ki yüksek enflasyon şirket bilançolarında geçici bir illüzyon yaratıyor. Zaman geçtikçe gerçeklerle yüzleşiyoruz. İSO 500’ün temel göstergelerinin bize söylediği de bu.

* Bizim reel sektör olarak yaşadıklarımız bir yana; yüksek enflasyonun kamu maliyesi, mali dünya ve hepsinden de önemlisi toplumda yaratmış olduğu hasar büyük. Çünkü enflasyon sadece ekonomik bir hasar değil, sosyolojik, psikolojik ve en önemlisi ahlaki, etik bir etki de yaratıyor.

Kaynak: Dünya

Ana harcama grupları itibarıyla 2024 yılı Mart ayında bir önceki aya göre azalan ana grup yüzde -0,02 ile alkollü içecekler ve tütün oldu. Buna karşılık, 2024 yılı Mart ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 13,08 ile eğitim oldu Endekste kapsanan 143 temel başlıktan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 5’li Düzey) 2024 yılı Mart ayı itibarıyla, 14 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 8 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 121 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’deki değişim, 2024 yılı Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 3,14, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 14,86, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 71,89 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 62,61 olarak gerçekleşti. 2024 yılı Mart ayında Yİ-ÜFE, bir önceki aya göre yüzde 3,29 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 11,59 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 51,47 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 45,28 artış gösterdi.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık yüzde 58,92 arttı

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 71,19 artış, imalatta yüzde 58,92 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 18,92 azalış ve su temininde yüzde 66,23 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında yüzde 53,84 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 63,73 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 64,44 artış, enerjide yüzde 11,55 artış ve sermaye mallarında yüzde 68,11 artış olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde aylık yüzde 3,46 arttı

Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 3,35 artış, imalatta yüzde 3,46 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 1,43 artış ve su temininde yüzde 2,64 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara mallarında yüzde 3,45 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 3,43 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 4,31 artış, enerjide yüzde 0,70 artış ve sermaye mallarında yüzde 3,37 artış olarak gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılı üçüncü çeyrek gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) verilerini açıkladı.Türkiye ekonomisi, yılın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,9 büyüdü. Türkiye ekonomisinin dönemsel bazda büyümesi ise yüzde 0,3 oldu. Bu arada yılın ilk çeyrek büyümesi yüzde 3,9’dan yüzde 4’e, ikinci çeyrek büyümesi yüzde 3,8’den yüzde 3,9’a revize edildi. TÜİK verilerine göre, yüzde 5,9’luk büyümeye hane halkı tüketimi 7,7 puan, kamu 0,7 ve yatırımlar 3,4 puan katkı yaptı. Reuters anketinde, üçüncü çeyrekte yıllık büyüme beklentisi yüzde 5,6 olmuştu.

Büyümeyi net ihracat 2,6 puan ve stok değişimi 3,2 puan aşağı çekti. Üretim yöntemiyle GSYİH tahmini, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 79,8 artarak 7 trilyon 681 milyar 432 milyon TL oldu. GSYİH’nin üçüncü çeyrek değeri, cari fiyatlarla ABD doları bazında 295 milyar 815 milyon olarak gerçekleşti.

SANAYİ YÜZDE 5,7 BÜYÜDÜ

Verilere göre, üçüncü çeyrekte üretim tarım sektöründe yüzde 0,30, sanayi sektöründe yüzde 5,70, imalat sanayisinde yüzde 5,70,inşaat sektöründe yüzde 8,10, hizmetler sektöründe yüzde 4,30, bilgi-iletişim sektöründe yüzde 1,70, finans, sigorta sektöründe yüzde 5,10, gayrimenkul sektöründe yüzde 2,70, kamu yönetiminde yüzde 3,60, diğer hizmet yüzde 2,20, vergi-sübvansiyon yüzde 16,50 arttı. İdari destek hizmet sektörü ise 2,50 geriledi.

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2023 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 11,2 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 5,3, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 14,7 arttı. Mal ve hizmet ithalatı, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 14,5, ihracatı ise yüzde 1,1 arttı.

TÜİK verilerine göre, üçüncü çeyrek itibarıyla kişi başı milli gelir 12 bin 449 dolar oldu. Ekonomideki büyümeye karşın verilere göre emeğin milli gelirden aldığı pay da düşmeye devam etti. TÜİK verilerine göre; emeğin payı, 2023’ün ikinci çeyreğinde yüzde 34,3 seviyesindeyken üçüncü çeyrekte yüzde 32,2’ye geriledi. Sermayenin milli gelirden aldığı pay ise ikinci çeyrekte yüzde 43,8 iken bu oran üçüncü çeyrekte yüzde 47’e yükseldi. Böylece emeğin payı üçüncü çeyrekte 2,1 puan azalırken sermayenin payında 3 puanın üzerinde bir artış yaşandı.

“Kocaeli sanayinin sembolü”

Kocaeli’nin sanayi şehri olduğunu söyleyen Bakan Bolat, “Kocaeli sanayinin sembolü bir şehrimiz. Eğer Türkiye’deki 81 vilayetimizin yarısı Kocaeli kadar üretim ve sanayileşme noktasında gelişmiş olsaydı bugün bizim milli gelirimiz gerçekten kişi başına 20 milyon doları çok rahat aşardı. İnşallah onu da başaracağız. Türkiye bu anlamda hakikaten 20 yılda çok büyük başarı kaydetti. Kocaeli 55 binden fazla kişiye istihdam sağlıyor ve stratejik üretim tesisleri olan bir şehrimiz. Otomotiv, kimya, elektrik-elektronik, makine ve metal sanayinde Türkiye üretimiyle, milli gelirine, Türkiye sanayine damga vuran bir şehir” diye konuştu.

“Türkiye ekonomisi son 21 yıldaki başarısını 2023 yılında da gösteriyor”

Bakan Ömer Bolat, sözlerine şöyle devam etti:  “2023 Cumhuriyetimizin 100. yılı. 100. yılımızda dünya ekonomisi için pek de iyi bir yıl olmadı. 2021 ve 2022’de yüksek aşırı talep dönemi ve yüksek enflasyon döneminden sonra 2023 talebi kısırlı yıl oldu. Bu dünyadaki üretim ve büyüme rakamına da yansıyor. Dünyadaki ortalama büyüme oranı yüzde 3’ün altına geriledi. Dünya ticareti de eksi konumunda. Çeşitli tahminler var farklı kuruluşların ama şunu biliyoruz ki, küresel ithalat talebi yüzde 5’e geriledi. Bizim yüzde 41 ihracat yaptığımız Avrupa Birliği’ndeki talep yüzde 13 geriledi ithalatta. Bu açıdan zor bir yıldı. Ama buna rağmen Türkiye ekonomisi son 21 yıldaki başarısını 2023 yılında da gösteriyor. İlk 6 ayda yüzde 3,9’luk büyüme sağladık ve ihracatımızda da en azından geriye gitmedik. Çünkü 6 Şubat’taki o büyük deprem felaketiyle ihracatımızı ilk 9 ay itibariyle 7 milyar dolara yakın kayıp yaşadık. Buna rağmen bu yıl inşallah mal ihracatımızı yüzde 2 milyar dolar fazlasıyla 256 milyar dolara, hizmetler ihracatımızı da 11 milyar fazlasıyla 100 milyar dolara çıkaracağız, gidişat onu göstermektedir”

“115 bini aşan ihracatçı sayısına sahibiz”

Türkiye ekonomisinin son 21 yılındaki büyüme, ihracat ve istihdam artışı temposuna devam ettiğini belirten Bakan Bolat, “Bugün 115 bini aşan ihracatçı sayısına sahibiz. Bu rakam 2002’de 33 bindi ve cari işlemler açığını da bu yıl başarılı şekilde azaltma gayreti içindeyiz. Orta Vadeli Program (OVP) hedefimiz 43 buçuk milyar dolara civarındaydı. Bu rakamı inşallah 44-45 milyar dolar da tutma gayreti içindeyiz. Geçen ay eylül ayında cari işlemler fazlası verdik, 1.9 milyar dolar. Ekim, kasım aylarında da cari denge çok az açık ya da denge pozisyonunda kapanabilecek. Böylece 51.7’den eyül ayındaki cari işlemler yıllık açığını daha aşağılara doğru çekebileceğiz. Burada bizim çok basit hedefimiz var. Her ay geçen yılın aynı ayından daha fazla ihracat yapmak. Böylece 12 aylık toplamda geçen yılı fazlasıyla aşmış olacağız. Temmuz ayından beri bu taktiğimizi, hedefimizi uyguluyoruz. Temmuz, ağustos, eylül, ekim aylarında ihracatımız geçen yılın aynı aylarından daha yukarıda oldu ve tarihi rekor rakamlar oldu. Kasım ayında da inşallah aynısı olacak. İkinci hedefimiz de biraz daha zor bir hedef. Her ay bir önceki aydan daha fazla ihracat yapılabilmek. Şu ana kadar bunu başardık. Temmuz, ağustos, eylül, ekim aylarında hep bir ayın üstüne ihracat rakamımızı başardık. Bu basit iki tane yöntemle ihracatlarımızı artırmayı başarabilirsek aslında inşallah rekorlarla devam etmiş olacağız. Dün Hazine ve Maliye Bakanlığımız açıkladı. 17 kasım itibariyle Merkez Bankası’ndaki brüt döviz rezervlerimiz 134,5 milyar dolar oldu. 24 Kasım itibariyle de 150 milyar dolar döviz rakamları görürsek şaşırmayalım. Bir ülkenin minimum 5,6 aylık ithalatını yapabilecek döviz rezervleri varsa kasa sağlam demektir. O açıdan 134.5 milyar dolarlık döviz rezervi oldukça iyi bir rakam” ifadelerini kullandı.

“2023 yılı Türkiye bütçesinin yüzde 40 gibi bir rakam deprem bölgesine harcanmak zorunda”

Dünya şartlarının zor olduğunu belirten Bakan Ömer Bolat, “Ülkemiz için de şartlar zor. Çok ağır deprem felaketi yaşadık. 11 vilayeti kapsayan büyük deprem felaketinin yaralarını sarma gayreti içindeyiz. 2023 yılı Türkiye bütçesinin yüzde 40 gibi bir rakamı deprem bölgesine harcanmak zorunda. 104 milyar dolar olarak hesaplanan bu rakam yaklaşık 2-3 yıl içinde deprem bölgesi için harcanmak zorunda. Dolayısıyla bütçemizin gelirlerinin artması lazım. Daha fazla üretim yapmamız lazım ve diğer alanlardan tasarruf yaparak birinci öncelik olarak deprem bölgelerini ayağa kaldırmak zorundayız. 9 aydır ciddi bir mücadele sergilendi. Daha bir yıl dolmadan 10 binlerce kişi inşallah evlerine kavuşacak. Sanayiler yeniden baca tüttürmeye başladılar ama daha oralarda çok yapacak işimiz var” diye konuştu.

“Türkiye’yle iş yapmak, ekonomik ticari ilişkilerini geliştirme konusunda inanılmaz güçlü arzu ve istek var”

Makro ekonomide bazı hedefleri paylaşan Bakan Bolat, “Eylül ayının başında hükümet olarak 2024-2026 üç yıllık orta vadeli programımızı açıklamıştık. Bu programın hemen akabinde de 2024-2028 arasındaki 5 yıllık vadeli 12’inci kalkınma plan açıklamıştık. 2028 yılı hedefimiz ortalama yüzde 5 civarında bir kalkınma hızını başarmak ve de kişi başına milli gelirimizi 17 bin 554 dolara çıkarmak. Bunu başardığımız takdirde yüksek gelirli ülkeler sınıfına gireceğiz Allah’ın izniyle. Bütün dünyada doğuda, batıda, kuzeyde, güneyde Türkiye’yle iş yapmak, ekonomik ticari ilişkilerini geliştirme konusunda inanılmaz güçlü arzu ve istek var. Amerika’da, Avrupa’da Rusya’da da var. Doğu ülkelerinde de var. Japonya’sından Çin’ine, Kore’sine, Malezya’sına varıncaya kadar, Afrika ülkelerinde de var. Bu noktada Türkiye’nin kovid döneminde ortaya çıkan başarılı sanayi kapasitesi tedarik üstü olması, tedarik zincirlerinin kopmaması Türkiye açısından, lojistik çok güçlü olması Avrupa pazarlarına iki günde ulaşabilme kapasitesi küresel sermaye ve sanayiler için Türkiye’yi güçlü üs olarak değerlendirme konusunda istek meydana getirdi” dedi.

“Keyfi fiyat artışları ya da stokçuluk gibi uygulamalar karşısında mücadele ediyoruz ve bunda da kararlıyız”

Pandemi döneminde Dünyada ve Türkiye’de tahribat yaşandığına dikkat çeken Bakan Ömer Bolat, şu ifadeleri kullandı: “Artık kovid salgın olarak geride kaldı. Piyasanın daha düzenli, dengeli olmasını sağlamak bizim görevimiz. Bu noktada üretmenin yüce kavram olduğu düşündüğümüzde vatandaşların, tüketicilerin de zarar görmemesi adına hepimize düşen görevler var. Türkiye’de bir anti enflasyonist, dez enflasyonist mücadele programı izleniyor. Bu anlamda keyfi fiyat artışları ya da stokçuluk gibi uygulamalar karşısında mücadele ediyoruz ve bunda da kararlıyız. Göreve geldiğimizden bu yana otomotiv sektöründe, gayrimenkul sektöründe düzenleyici mekanizmalar oluşturduk. Denetlemeleri çok sık artırdık ve gerektiğinde soruşturma ve idari para cezaları uygulamasına gitmekten hiçbir zaman çekinmedik. Yeni torba kanun taslağı geliyor. Bu noktadaki çalışmalar daha da ağırlaştırılacak. Biz ve rekabet kurulu fahiş fiyat, stokçuluk ve ticari uygulamalarla mücadele etmeye kararlıyız. Marketler, gıda sektörü, mobilya konfeksiyon ve en son hazır betoncular ve çimentocularla olan diyaloglarımız ve çalışmalarımızla ciddi fiyat indirimleri uygulanmaya başlandı. Bu tabloyu görmekten memnunuz. Daha fazla rekabet, daha fazla fiyat indirimini getirecektir. Hiç kimse de bu yeni rakamlardan batmaz. Çünkü hakikaten Türkiye’de son 3 yılda sanayide, tarımda, hizmetlerde, ticarette yüksek enflasyonist dönemde çok iyi para kazanma dönemi olmuştu. Ama bu noktada hükümetimiz de tüketiciler, vatandaşlarımız satın alma gücü düşmesin, zarar etmesin diye gelir artırıcı politikalarında da taviz vermedi ve bütün işçi, memur, emekli, çiftçi kesiminin gelirlerini enflasyon altında kalmamasına dikkat etti. Bu yapılan denetimler sonucunda arkadaşlar 10 ayda 710 milyon lira idari para cezası kestiğini gördük. Yüzbinlerin üzerinde işletmeler denetlendi. İşini doğru dürüst yapana saygımız sonsuz. Onların yanındayız. Ama bazen çürük elmalar, çürük yumurtalar olduğunda da bunları temiz sepetin içinden ayıklamak zorundayız” şeklinde konuştu.
Programda Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan, Kocaeli Valisi Seddar Yavuz, Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın ve milletvekilleri de hazır bulundu.

Bu çerçevede, imalat sanayisinin GSYH içindeki payının gelecek yıl yüzde 21,1 ve ihracatının da 252,3 milyar dolar olması bekleniyor. Orta-yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payının 2024’te yüzde 38 ve yüksek teknolojili ürünlerin payının da yüzde 3,9 seviyesinde gerçekleşmesi hedefleniyor. Bu dönemde, Türkiye’ye 17,9 milyar dolar uluslararası doğrudan yatırım girişinin olması öngörülüyor.

Uzay ve havacılığa 4 milyar TL

Sınai mülkiyet bilincini toplumun bütün kesimlerinde artırarak, bu hakların korunması ve ticarileştirilmesine hizmet ederek teknolojik ilerlemeye ve yenilik faaliyetlerinin artırılmasına katkı sağlamak amacıyla da bütçeden yaklaşık 512 milyon lira ödenek ayrıldı.

Bu kapsamda, 2024’te yerli patent başvurularında Türkiye’nin dünya sıralamasında 10’uncu basamakta yer alması hedefleniyor. Türkiye kaynaklı uluslararası patent başvuru sayısı bazında ülkenin dünyadaki yerinin üst sıralara çıkmasının yenilikçilik kapasitesinin artışına katkı sağlayacağı öngörülüyor. Gelecek yıl uzay ve havacılık faaliyetlerine ise 4 milyar 83 milyon liralık kaynak ayrılması hedefleniyor.

2024 bütçesinden Ar-Ge’ye 40,3 milyar TL ayrılacak

Türkiye’de AR-GE ve yenilik kabiliyetinin güçlendirilmesi ve yeniliği esas alan bir yapıya kavuşturulması amacıyla yürütülecek “Araştırma Geliştirme ve Yenilik Programı” için 2024 bütçesinden yaklaşık 40,3 milyar lira ödenek kullandırılacak. Bu kapsamda, tüm devlet ve yükseköğretim kuruluşları ile araştırma geliştirme yapan sanayi ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren tüm girişimlerin ARGE harcamalarının GSYH’ye oranının bu yıl sonunda yüzde 1,55 olması bekleniyor.

Söz konusu oran gelecek yıl için yüzde 1,44 olarak hedeflendi. Bir kişi ya da grup tarafından AR-GE faaliyetleri için harcanan sürenin aynı dönemde çalışılan toplam süreye bölünmesiyle hesaplanan TZE cinsinden ARGE personeli sayısının 2024’te 286 bine ulaşması bekleniyor. Uluslararası kabul görmüş veri tabanlarında yer alan makale ve derleme türündeki Türkiye kaynaklı bilimsel yayın sayısının da gelecek yıl 53 bin 897’ye ulaşması öngörülüyor.

“Böyle uzun süre yaşayan bir köprü inşa edilmesi söz konusu olmuş”

4 asrı aşkın zamandır burada yer alan tarihi köprünün Mimar Sinan döneminde yapıldığı bilindiğini aktaran Tarihçi-Yazar Recep Kankal, “Onun ismine atfen Mimar Sinan Köprüsü olarak söyleniyor. Bulunduğumuz mevki Dilovası ilçemizin Diliskelesi Mahallesi’nde ve şu anda da akmakta olan Dilderesi üzerinde olan bu tarihi köprü Kanuni dönemindeki Bağdat seferlerinin buradan yapıldığına istinaden Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü olarak da bölge halkı tarafından adlandırılıyor ve tarihi kaynaklarda da böyle geçiyor. Ancak Mimar Sinan yapısı olduğu her ne kadar net değilse de, İstanbul’daki Haramidere’deki tarihi köprüyle bunun birebir aynı olması ve Mimar Sinan’ın da Haramidere’deki köprüyü inşa etmesinden dolayı, benzerlikleri, mimari özelliklerinden dolayı da Mimar Sinan yapısı olduğu bu anlamda söyleniyor. Asırlarca dayanıklılığı sağlayacak mimari özellikleri 16. yüzyılın ikinci yarısında böyle bir tarihi köprü, Kanuni’nin özellikle Bağdat seferine gideceği yerde kolaylık sağlanması ve buradan da sefer hazırlıklarını rahat bir şekilde sürdürülebilmesi için, derenin de o zaman debisinin yüksek olmasından dolayı da buradan kolayca geçip Anadolu seferlerini yapması için böyle uzun süre yaşayan bir köprü inşa edilmesi söz konusu olmuş” dedi.

“1972’de yayalara açılarak araç trafiğine kapatılıyor”

D-100 Karayolu’nun yapılmasından sonra köprünün biraz daha iç kesimde kaldığını kaydeden Kankal, “1972 ve 1973 seneleri arasında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından burası tadilat işleminden geçiyor. Tek yönlü olarak açık olan bu köprü, 1972’de yayalara açılarak araç trafiğine kapatılıyor. Hala daha köprünün yaya kullanımına açık ve Diliskelesi Mahallesi’ne giden istikamette olduğunu söylememiz mümkündür. Bulunduğumuz Dilderesi ise 12 kilometre uzunluğunda ve köprünün olduğu yer 11. kilometrede. 12. kilometrede Dilderesi Körfez’le buluşuyor. Buradan da Marmara Deniziyle bir araya geliyor. Burada geçiş güzergahında köprü mahiyetinde herhangi bir yer yok. Bu güzergahın da Bağdat Yolu olmasından dolayı böyle bir tarihi yapı buraya inşa edilmiş ve 4 asırdan fazladır burada olduğunu biliyoruz” diye konuştu.

“Sert bir şekilde gelen molozun parçalanmasını sağlıyor”

Köprünün bulunduğu bölgede 1943 yılında e büyük bir sel felaketi yaşadığını vurgulayan Kankal, “Ancak bu sel felaketinde buradaki mimari özelliklerin önemiyle selde herhangi bir zarar almıyor. Yapılış tarihinden itibaren köprü sapasağlam ayakta. Çünkü köprüde o dönem Mimar Sinan yapılarında da gördüğümüz 3 kemer var. 3 orta kemer ve yanlarda 2 gözü var ki bunlar hidrolik yükü azaltmak için yani sel olayında, herhangi büyük bir taşkın olayında 11 kilometre yukarıdan gelen bütün molozu buradaki gözler vasıtasıyla köprüye zarar gelmeden bunlar boşaltılıyor. Molozlar ortadaki 9 buçuk metrelik alandan önce boşaltılıyor ve yanlardaki gözlere tahliye ediliyor. En ortada gözüken sağda ve solda bulunan gözler vasıtasıyla da küçük molozlar da suyla tahliye edilmesiyle birlikte köprünün de ayakta kalması sağlanıyor. Bu da Osmanlı dönemindeki tarihi yapıların mimari özelliklerin asırlarca ayakta kalmasının sebeplerinden birisi. Köprünün önünde 2 tane sel yaran veya dalgakıran dediğimiz 2 tane üçgensi bir çıkıntı var. Bunlar yukarıdan sert bir şekilde gelen molozun parçalanmasını sağlıyor. Bu şekilde de köprüye zarar vermeden orta açıklıktaki 9 buçuk metrelik alandan suyun akışına doğru boş bir şekilde gitmesine vesile oluyor. Bu anlamda da yeni teknolojilerin ne kadar geliştiğini görsek de tarihi köprülerin yaşadığı sel felaketlerinde, taşkınlarda ne kadar sağlam durduklarını da görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Buna göre, Türkiye’de sanayi üretimi şubatta yıllık yüzde 8,2 azaldı

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2023 yılı Şubat ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 18,2, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 8,2 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 4,5 azaldı.

AYLIK YÜZDE 6,6 AZALDI

Sanayi üretimi şubatta aylık bazda yüzde 6 azaldı

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2023 yılı Şubat ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 11,2 ve imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 6,6 azalırken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 1,4 arttı.

DEPREM NEDEDENİYLE HESAPLARDA DEĞİŞİKLİK

TÜİK, 6 Şubat’ta yaşanan ve 10 ili etkileyen deprem felaketinin yaşandığı bölgelerde derlenen anketlerden yüzde 67 oranında cevap alınabildiğini duyurdu.

Eksik gözlemler içinse e-fatura, e-arşiv fatura verileri gibi alternatif veri kaynakları ve istatistiksel yöntemler kullanılarak tahmin yapıldı. Bu yöntemlerle tahmin edilen büyüklüğün toplam içindeki payı yüzde 1,94 oldu.

2021 yılında AFAD ve Kocaeli Valiliği tarafından hazırlanan İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) uygulanmaya devam ediyor. 11 Ocak 2023 itibariyle planın yüzde 33.1’i tamamlandı. Kocaeli’de afetlere karşı hazırlıklar devam ederken söz konusu planda yer alan afet senaryoları dikkat çekti. Buna göre kent genelinde yer alan sanayi tesislerinde yaşanması muhtemel 2 muhtemel afet senaryosu bulunuyor.

KÖRFEZ’DEKİ LPG DOLUM TESİSİ

Planda yer alan olası 2 afet senaryosu şöyle; “İlimizde muhtemel ve en kötü senaryo olmak üzere endüstriyel kazalara ilişkin iki adet senaryo oluşturulmuştur. Bunlardan birincisi; Körfez İlçesi, Güney Mahallesinde yer alan LPG dolum tesisinin dolum istasyonunda tankere transfer için gelen aracın insan ihmali, eğitim eksikliği ve prosedürlerin iyi işletilememesi gibi sebeplerden ötürü, aracın sıcakken dolum alanına alınması ve ZON 0 bölgesinde olması sonucunda yangın meydana gelmesi muhtemel olay olarak düşünülmüştür.

PANİK OLUŞABİLİR

Yaşanması muhtemel senaryoda tesisin müdahale ekiplerinin olay alanını güvenlik altına alarak gazın kesilmesinin gerçekleştirildiği ve itfaiyenin olay yerine intikaliyle müdahalenin itfaiyeye devredilerek yangının kontrol altına alındığı var sayılmıştır. Muhtemel kaza sonrasında dolumun yapıldığı ZON 0 ve ZON 1 bölgelerinde maddi hasar meydana gelebileceği, olay yeri yakınındaki 1 kişinin ağır yaralı olabileceği, kontrolsüz olarak olay mahalline giren 3 kişinin de hafif etkilenebileceği, araç hasarı, iş süreksizliği ve tazminat gibi ekonomik etkilerinin olabileceği, ayrıca Güney mahallesindeki insanlarda panik oluşabileceği ön görülmüştür.

EN KÖTÜ SENARYO

Çalıştay’da ele alınan diğer bir konu ise, yaşanabilecek en kötü senaryo olmuştur. Muhtemel senaryodaki gibi; Körfez İlçesi, Güney Mahallesinde yer alan LPG dolum tesisinde dolum istasyonundaki çalışanın yemekte olduğu bir saatte tankere transfer için gelen araç şoförünün dolum sahasına izinsiz yanaşması ve aracın henüz soğumaması sonucunda yangın meydana gelmiştir. Ortaya çıkan olumsuz durumların birbirini tetiklemesi ile olay en kötü senaryo boyutuna ulaşmıştır.

VANAYA MÜDAHALE HATALI

Olayın afete dönüşmesinin nedenleri olarak; işe yeni işbaşı yapan tecrübesiz bir kişinin manuel vanaya müdahaleyi hatalı yapması, aktif sistemlerin bakımsız olması nedeniyle yangın sistemlerinin devreye girmemesi, yanlış müdahale ekipmanı ile müdahale edilmesi ve tesisin ilk olarak müdahaleyi kendilerinin yapabileceğini düşünüp itfaiyeye geç haber vermesi gibi birbirini takip eden hatalar zincirinin yaşanıldığı ve sonrasında da tankerde patlama meydana geldiği düşünülmüştür.

İLERİ DÜZEYDE HASAR

Halkın patlamaya bağlı olarak panik olması ve yolları kapaması nedeniyle destek ekiplerinin olaya müdahalesinin geciktiği ve olay yerine giden müdahale ekibinin tesisteki revizyonları bilmemesinden dolayı olayın daha da büyüdüğü varsayılmıştır. Afet sonrasında 2 tesiste ileri düzeyde hasar meydana gelebileceği, etraftaki yerleşim alanlarında bina yangınları oluşabileceği, 37 can kaybı ile 72 ağır yaralı olabileceği ve 500’den fazla kişinin afetten etkilenebileceği var sayılmıştır. Ayrıca tesislerde 6 ay süreyle iş süreksizliği yaşanılabileceği, çevrede yaşayan vatandaşların günlük yaşamlarında 2 hafta süreli aksamalar olabileceği ve etrafa duman yayılmasıyla hava kirliliği oluşabileceği değerlendirilmiştir.”

KOCAELİ’NİN SANAYİ TESİSLERİ

Planda Kocaeli ve olası kaza yaşanabilecek kuruluşlar da yer aldı. Çoğunluğu organize sanayi bölgelerinde yer alan tesislerle ilgili ifadeler şöyle; “Kocaeli yüzölçümü ve nüfus açısından ülke içerisinde büyük bir paya sahip olmamasına karşın sanayi açısından ülkemizin en önde gelen illeri arasında yer almaktadır. İlimizde 14 Organize Sanayi Bölgesi ile Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik kapsamına giren 89 kuruluş bulunmaktadır.”

Kocaeli’de yer alan OSB’ler ve çalışan durumları şöyle;

Alikahya Organize Sanayi Bölgesi

Alikahya Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 120 hektarlık alana sahiptir. Tüzel kişiliği 5 Kasım 2004 tarihinde 224 sicil numarası ile tescil edilen Alikahya OSB; İzmit ilçesinde ismini aldığı Alikahya Beldesi’nde yer almaktadır. Batısında Kocaeli Stadyumu ve İZAYDAŞ, güneyinde Asım Kibar OSB, kuzey, kuzeydoğu ve doğusunda Kuzey Marmara Otoyolu (KMO) İzmit OSB’ler çıkışı ile çevrilidir. Alikahya OSB içerisinde; metal, makine, oto yan sanayi, tekstil ve beyaz eşya sektörleri yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 583 kişi istihdam edilmektedir.

Arslanbey Organize Sanayi Bölgesi

Arslanbey Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 141 hektarlık alana sahiptir. Tüzel kişiliği 9 Nisan 2003 tarihinde 211 sicil numarası ile tescil edilen Arslanbey OSB; Kartepe ilçesinde ismini aldığı Arslanbey Beldesi’nde yer almaktadır. Arslanbey OSB içerisinde; ağaç ürünleri değerleme, lastik, kalıp, su yalıtımı membranı, metal, otomotiv yedek parça, galvaniz ve boyalı saç, döküm pipet, alüminyum döküm faaliyet konuları yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 5707 kişi istihdam edilmektedir.

Asım Kibar Organize Sanayi Bölgesi

Asım Kibar Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 200 hektarlık alana sahiptir. Asım Kibar Organize Sanayi Bölgesi 10.05.2004 yılında 221 sicil numarası ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onayı ile kurulmuştur. Toplam sanayi alanı 1.642.267,27 m2 olan AKOSB’un sanayi parseli sayısı 31’dir. Üretimdeki 9 adet sanayi parselinin alanı ise 1.202.856,69 m²’dir. Alansal olarak bölgenin %76’lık kısmını işletme halindeki firmalar oluşturmaktadır. Bölgedeki sanayi kuruluşlarının elektrik, su ve doğal gaz ihtiyaçları 2013 yılından itibaren OSB tarafından tedarik edilmektedir. Asım Kibar OSB içerisinde; otomotiv, oto yan sanayi, çelik sanayi ve ambalaj sanayi faaliyet konuları yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 4755 kişi istihdam edilmektedir.

Dilovası Organize Sanayi Bölgesi

Dilovası Organize Sanayi Bölgesi toplamda 900 hektarlık alana sahiptir. Dilovası Organize Sanayi Bölgesi 22.05.2002 tarihinde 204 sicil numarası ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı onayı ile kurulmuştur. Kuzey ve doğudan D-100 Karayolu ve Çerkeşli Köyü mevkiinde orman sahası ile batısında TEM bağlantısı, Demiryolu taşımacılığına uygun bağlantıları, özellikle bölge sınırlarında bulunan kuru ve sıvı yük tahmil ve tahliyesine uygun yüksek liman kapasitesiyle yatırımcılar için cazip bir OSB’dir. Dilovası OSB de faaliyet gösteren firmalarda yaklaşık 15000 kişi çalışmaktadır. Dilovası OSB Karma OSB olup, bölgede ağırlıklı olarak metal ve kimya sektöründe sanayi kuruluşları yer almaktadır.

Gebze Güzeller Organize Sanayi Bölgesi

Gebze Güzeller Organize Sanayi Bölgesi toplamda 130 hektarlık alana sahiptir. Gebze’nin kuzeyinde yer alan Organize Sanayi Bölgesi 2002 yılında 45 sicil numarası ile üretime başlamıştır. Amacı Türkiye’nin en büyük metropolü olan İstanbul ile birlikte Gebze ve çevresindeki plansız ve dağınık sanayi yatırımlarına belli bir planlama çerçevesinde ve üstelik Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun sağladığı imkânları ile kontrol altına alarak ülkemizin ihtiyaç duyduğu sanayi yatırımlarını sağlamaktadır. Gebze Güzeller OSB Karma OSB olup içerisinde; metal, kimya, otomotiv, ambalaj ve gıda faaliyet konuları yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 11100 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze Kömürcüler İhtisas Organize Sanayi Bölgesi

Gebze Kömürcüler İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, toplamda 79 hektarlık alana sahiptir. Tüzel kişiliği 21.10.2003 tarihinde 217 sicil numarası ile tescil edilen Gebze Kömürcüler OSB; Kocaeli ili Dilovası ilçesi sınırları içinde Dilovası yerleşkesinin kuzey doğusu, Tavşancıl Mahallesinin kuzeyi, Çerkeşli Köyü ve İMES OSB’nin güneyinde yer almakta olup, doğusunda Nuh Kireç fabrikası bulunmaktadır. 2012 yılından itibaren MÇK kararı ile kömür ithalatının %30’unun burada gerçekleştirildiği, Kocaeli ilinde faaliyet gösteren Kömür İthalatçılarının tamamı Kömürcüler OSB ye gelerek katılımcı olmuşlardır. Kocaeli İlinde faaliyette bulunan tüm kömür tesislerini bir araya toplayarak, çevre kirliliğini önlemek, sanayicilerin daha ekonomik şartlarda, yeni teknolojilerin kullanıldığı bir bölgede üretimlerini sağlamak amacıyla kurulmuştur. İhtisas OSB olarak; kömür eleme, paketleme, depolama ve briket tesisleri olarak faaliyet gösteren tek ve örnek bir OSB olmuştur. Bölgede yaklaşık 318 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze Organize Sanayi Bölgesi

Gebze Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 515 hektarlık alana sahiptir. Gebze Organize Sanayi Bölgesi 1985 yılında 1 sicil numarası ile kurulmuştur. GOSB, 2005 yılında faaliyete geçirdiği teknoparkla, bünyesinde teknopark kurmuş olan ilk OSB unvanına da sahip olmuştur. GOSB, yetişmiş insan gücüne ve pazara yakınlığı nedeniyle, kurulduğu günden bugüne her zaman cazibe merkezi olmuştur. GOSB, TEM otoyolunun kuzeyinde, Gebze şehir merkezine 7 km, İstanbul’a 55 km, Sabiha Gökçen Havalimanı’na 15 km, Derince Limanı’na ise 34 km uzaklıktadır. GOSB, Türkiye pazarının 2/3’ünü oluşturan Marmara Bölgesi’nin merkezindedir. GOSB içerisinde; gıda ürünleri imalatı, giyim eşyalarının imalatı, kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatı, kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı, temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı, kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı, fabrikasyon metal ürünleri imalatı, bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı, elektrikli teçhizat imalatı, başka yerde sınıflandırılmamış makina ve ekipman imalatı, mobilya imalatı gibi sektörler yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 28039 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze Plastikçiler Organize Sanayi Bölgesi

Gebze Plastikçiler Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 140 hektarlık alana sahiptir. Tüzel kişiliği 2001 yılında 44 sicil numarası ile tescil edilen OSB, Türkiye’nin kişi başına düşen üretim miktarının en yüksek olduğu İstanbul ve Kocaeli sınırının kesiştiği noktada, Gebze’de yer almaktadır. Bölge içerisinde doluluk oranı %98 olup, Gıda, Tekstil, Plastik, Elektrik-Elektronik, Makine, Kimya, Otomotiv, Petrokimya, Metal, Madeni Eşya, Cam, Sağlık ve Bilişim sektörlerine ait firmalar yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 11423 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze V Kimya İhtisas Organize Sanayi Bölgesi

Gebze V Kimya İhtisas Organize Sanayi Bölgesi İhtisas OSB olup, toplamda 243 hektarlık alana sahiptir. GEBKİM Kuruluş Protokolünün 08.12.2000 tarihinde onaylanmasıyla 29 sicil numarasını alarak Bakanlık Sicil Defteri ‘ne işlenmiş ve tüzel kişilik özelliğini kazanmıştır. GEBKİM Türkiye ‘nin kimya işkolunda kurulan ilk İhtisas Organize Sanayi Bölgesi ‘dir. GEBKİM içerisinde doluluk oranı % 52 olup, yer alabilecek iş kolları; Boya Sanayi, Kozmetik Sanayi, Temizlik Malzemeleri Sanayi, Plastik Sanayi, Kimyasal Madde Üretimi, İlaç Sanayi ve Gıda Katkı Maddeleri olarak belirtilmiştir. Bölgede yaklaşık 2593 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi

Gebze Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, toplamda 509 hektarlık alana sahiptir. 2001 yılında 89 sicil numarası ile tescil edilen OSB içinde 91 adet sanayi parseli, 14 Adet ağaçlandırılacak alan, 10 adet İdari ve Sosyal Tesis alanı, 17 Adet park alanı, 5 Adet Teknik altyapı alanı olmak üzere toplam 137 adet parsel bulunmaktadır. İstanbul ve yakın çevresinde faaliyet gösteren Makine ve Makine Alt Sektör grubuna dahil Sanayiciler ile Elektrik, Elektronik sektör grubuna dahil sanayicileri üretime uygun bir alanda toplayarak çarpık sanayileşmeyi önlemek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sektör ve alt sektör gruplarının belirli bir plan dahilinde yerleşmesini ve gelişmesini sağlayarak Türk Makine Sanayine yeni bir güç katmak amacıyla kurulmuştur. İhtisas OSB olup içerisinde; makine, makine yan sanayi, elektrik ve elektronik konuları yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 8190 kişi istihdam edilmektedir.

Gebze VI. (İMES) Makine Organize Sanayi Bölgesi

İMES Makine Organize Sanayi Bölgesi, toplamda 302 hektarlık alana sahiptir. 2006 yılında 66 sicil numarası ile kurulan OSB’de makine, makine yan sanayi, demir-çelik, otomotiv yan sanayi, plastik enjeksiyon, ısıl işlem, cam sanayi vb. alanlarda faaliyet gösterilmektedir. Dilovası ilçesinde yer alan İhtisas OSB’de 32’si yabancı sermayeli olmak üzere 308 firmada 9840 kişi istihdam edilmektedir. Kandıra Gıda İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Altyapı Çalışmaları Devam Etmektedir.

KOBİ Organize Sanayi Bölgesi

Dilovası ilçesinde yer alan KOBİ Organize Sanayi Bölgesi toplamda 270 hektarlık alana sahiptir. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygunluğu ile önce 354 Sicil No ile Kocaeli KOBİ Islah Organize Sanayi Bölgesi olarak tüzel kişiliği tescil edilmiş, ardından ıslah şartlarının yerine getirilmesi ile birlikte 09/06/2020 tarihi itibariyle Bakan oluru ile “Islah” ibaresi kaldırılarak Kocaeli KOBİ Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliğimiz, tescil edilmiş ve faaliyetlerine başlamıştır. KOBİ OSB içerisinde; çelik, plastik ve inşaat faaliyet konuları yer almaktadır. Bölgede yaklaşık 4050 kişi istihdam edilmektedir.

TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi

TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Karma OSB olup, toplamda 280 hektarlık alana sahiptir. Çayırova ilçesinde yer alan TOSB 1992 yılında 75 sicil numarası ile kurulmuştur. Otomotiv parça üreticilerine yönelik bir ihtisas organize sanayi bölgesi olan TOSB, kamu yararı gerekçesi ile adına kamulaştırma yapabilen veya yaptırabilen bir Özel Hukuk Tüzel Kişiliğine sahip olup, Otomotiv parça sanayicilerinin faaliyet gösterdiği tek Global İhtisas Organize Sanayi Bölgesidir. Bölgede yaklaşık 25000 kişi istihdam edilmektedir.

Akdeniz Mobilya, Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği (AKAMİB) Başkan Yardımcısı Bülent Aymen, artan bu maliyetlerin sanayiciyi, ihracatçıyı özellikle son 1 yılda ciddi derecede zorladığını söyledi. Aymen, “Hammadde, enerji kalemlerindeki artışı konuşuyoruz fakat konuşulmayan birçok kalem işletmelerin yükünü katlamış durumda. TIR’larda, kamyonlarda sigorta maliyetleri 3 kat arttı. Bununla ilgili düzenleme bekliyoruz” dedi.

AVANTAJ KAYBEDİLDİ

Artan enerji maliyetleri nedeniyle dış ticaret açığının arttığının ve rekabetçiliğin kaybedildiğini söyleyen Aymen, “Başta Çin olmak üzere rakip ülkelere karşı yakaladığımız lojistik maliyet avantajını da maalesef kaybettik. Navlun fiyatı, konteynerin içindeki ürünle neredeyse başa baş” diye konuştu.

Asgari ücretle ilgili de konuşan Aymen, “Yapılması gereken bir artıştı ve 400 liralık prim desteği de önemli bir gelişme oldu fakat sadece çalışan değil, işveren de enflasyon altında eziliyor.

BÖLGESEL ASGARİ ÜCRET

Önümüzdeki süreçte bölgesel asgari ücretin de konuşulması gerekli, tabi bir de nitelikli eleman sıkıntısı var. Örneğin bizim bölgemiz demir çelik sektörünün en güçlü olduğu bölge fakat kaynak yapacak eleman bile bulmakta sıkıntı çekiyoruz” dedi.

Hammadde sorununa endüstriyel orman çözümü

Mobilya sektöründe hammadde sıkıntısına çözüm için Şili ve Kolombiya’da olduğu gibi endüstriyel ormanların kurulması gerektiğini söyleyen AKAMİB Başkanı Onur Kılıçer, “Bakanlıkla istişare halindeyiz, detaylı bir rapor hazırlıyoruz” dedi. Türkiye’de orman iyileştirmesinden çıkacak odunların sektörün 2 yıllık ihtiyacını karşılayacağını anlatan Kılıçer, “Yangınla mücadelede de önemli işlevi olan orman yolları geliştirilirse hem yaşlı ağaçları temizlemek için ormanın içine girmek kolaylaşır hem ormanlarımız gençleşir hem de sektörün odun ihtiyacı karşılanır” diye konuştu.

Elektrik üretim amaçlı tarifede 1000 metreküp doğalgazın fiyatı ise yüzde 10 artışla 13 bin 750 olarak belirlendi.

HANELER VE SANAYİDE DEĞİŞİKLİK YOK

BOTAŞ’ın konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine ağustosta uygulayacağı satış fiyatı sabit kalarak 1000 metreküp doğalgaz için 3 bin 264 lira, sanayi abonelerinin tarifesi de 1000 metreküp doğalgaz için 10 bin 416 lira oldu.

Haneler ve sanayiye satılan doğalgazın fiyatında değişiklik yapılmadı.

Öte yandan, geçen ay doğalgazda mesken, sanayi aboneleri ve elektrik üretim amaçlı tarife sabit bırakılmıştı.

“Böyle uzun süre yaşayan bir köprü inşa edilmesi söz konusu olmuş”

4 asrı aşkın zamandır burada yer alan tarihi köprünün Mimar Sinan döneminde yapıldığı bilindiğini aktaran Tarihçi-Yazar Recep Kankal, “Onun ismine atfen Mimar Sinan Köprüsü olarak söyleniyor. Bulunduğumuz mevki Dilovası ilçemizin Diliskelesi Mahallesi’nde ve şu anda da akmakta olan Dilderesi üzerinde olan bu tarihi köprü Kanuni dönemindeki Bağdat seferlerinin buradan yapıldığına istinaden Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü olarak da bölge halkı tarafından adlandırılıyor ve tarihi kaynaklarda da böyle geçiyor. Ancak Mimar Sinan yapısı olduğu her ne kadar net değilse de, İstanbul’daki Haramidere’deki tarihi köprüyle bunun birebir aynı olması ve Mimar Sinan’ın da Haramidere’deki köprüyü inşa etmesinden dolayı, benzerlikleri, mimari özelliklerinden dolayı da Mimar Sinan yapısı olduğu bu anlamda söyleniyor. Asırlarca dayanıklılığı sağlayacak mimari özellikleri 16. yüzyılın ikinci yarısında böyle bir tarihi köprü, Kanuni’nin özellikle Bağdat seferine gideceği yerde kolaylık sağlanması ve buradan da sefer hazırlıklarını rahat bir şekilde sürdürülebilmesi için, derenin de o zaman debisinin yüksek olmasından dolayı da buradan kolayca geçip Anadolu seferlerini yapması için böyle uzun süre yaşayan bir köprü inşa edilmesi söz konusu olmuş” dedi.

“1972’de yayalara açılarak araç trafiğine kapatılıyor”

D-100 Karayolu’nun yapılmasından sonra köprünün biraz daha iç kesimde kaldığını kaydeden Kankal, “1972 ve 1973 seneleri arasında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından burası tadilat işleminden geçiyor. Tek yönlü olarak açık olan bu köprü, 1972’de yayalara açılarak araç trafiğine kapatılıyor. Hala daha köprünün yaya kullanımına açık ve Diliskelesi Mahallesi’ne giden istikamette olduğunu söylememiz mümkündür. Bulunduğumuz Dilderesi ise 12 kilometre uzunluğunda ve köprünün olduğu yer 11. kilometrede. 12. kilometrede Dilderesi Körfez’le buluşuyor. Buradan da Marmara Deniziyle bir araya geliyor. Burada geçiş güzergahında köprü mahiyetinde herhangi bir yer yok. Bu güzergahın da Bağdat Yolu olmasından dolayı böyle bir tarihi yapı buraya inşa edilmiş ve 4 asırdan fazladır burada olduğunu biliyoruz” diye konuştu.

“Sert bir şekilde gelen molozun parçalanmasını sağlıyor”

Köprünün bulunduğu bölgede 1943 yılında e büyük bir sel felaketi yaşadığını vurgulayan Kankal, “Ancak bu sel felaketinde buradaki mimari özelliklerin önemiyle selde herhangi bir zarar almıyor. Yapılış tarihinden itibaren köprü sapasağlam ayakta. Çünkü köprüde o dönem Mimar Sinan yapılarında da gördüğümüz 3 kemer var. 3 orta kemer ve yanlarda 2 gözü var ki bunlar hidrolik yükü azaltmak için yani sel olayında, herhangi büyük bir taşkın olayında 11 kilometre yukarıdan gelen bütün molozu buradaki gözler vasıtasıyla köprüye zarar gelmeden bunlar boşaltılıyor. Molozlar ortadaki 9 buçuk metrelik alandan önce boşaltılıyor ve yanlardaki gözlere tahliye ediliyor. En ortada gözüken sağda ve solda bulunan gözler vasıtasıyla da küçük molozlar da suyla tahliye edilmesiyle birlikte köprünün de ayakta kalması sağlanıyor. Bu da Osmanlı dönemindeki tarihi yapıların mimari özelliklerin asırlarca ayakta kalmasının sebeplerinden birisi. Köprünün önünde 2 tane sel yaran veya dalgakıran dediğimiz 2 tane üçgensi bir çıkıntı var. Bunlar yukarıdan sert bir şekilde gelen molozun parçalanmasını sağlıyor. Bu şekilde de köprüye zarar vermeden orta açıklıktaki 9 buçuk metrelik alandan suyun akışına doğru boş bir şekilde gitmesine vesile oluyor. Bu anlamda da yeni teknolojilerin ne kadar geliştiğini görsek de tarihi köprülerin yaşadığı sel felaketlerinde, taşkınlarda ne kadar sağlam durduklarını da görüyoruz” ifadelerini kullandı

Haziran ayında konutlarda kullanılan doğalgazın birim fiyatında yüzde 30, elektrik üretimi için kullanılan doğalgazın birim fiyatında yüzde 16, elektrik üretimi dışında kullanılan doğalgazın birim fiyatında ise yüzde 10 artış yapılmıştı.

Buna göre, konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine Temmuz ayında uygulanacak satış fiyatı, bin metreküp doğalgaz için 3 bin 264 lira, sanayi abonelerinin tarifesi de bin metreküp doğalgaz için 10 bin 416 lira olmaya devam edecek.

Elektrik üretim amaçlı tarifede bin metreküp doğalgazın fiyatı ise 12 bin 500 lira olmayı sürdürecek.

Kocaeli turizm kenti değil.

Turizm kenti hedefi olan bir şehir de değil.

Bu iddiayı dile getirenler samimi olarak bunu isteyebilir ancak yaptıkları ve yol verdiklerine bakıldığında durum farklı bir yöne evriliyor.

Onlarca belediye başkanı tanıdım.

Hepsi de ilçesinin veya yönettiği ilin turizm kenti olacağını hatta olduğunu iddia etti.

Kocaeli’de turizm merkezi olacak tek yer var.

O da Kandıra.

Kandıra ise gerekli yatırımı alamıyor.

Bu konuda bir vizyonsuzluk var.

***

Marmara Bölgesi’nin en güzel şehri tartışmasız Kocaeli.

Ancak Kocaeli sadece İstanbul’a giderken yolun geçtiği bir şehir.

Büyük oranda böyle.

Ülkenin her bölgesinden tanıdıklarım var.

Kocaeli’nin turizmine dair hiçbir fikirleri yok.

İstanbul’dakiler dahil Kocaeli’nin güzelliklerini bilmiyor.

Minik bir kitle harici İstanbul tatil deyince kısa mesafeli tatil deyince Kocaeli’yi düşünmüyor.

Bu konunun sorumlusu kim?

Kenti bugüne kadar yöneten herkes bundan sorumlu.

***

Başlığımıza gelirsek;

Kocaeli’yi turizm kenti yapacağını iddia eden kimse bunu başaramadı.

Ama hedefini başaranlar var.

Kim bunlar?

Sanayiciler.

Bugün sabah Resmi Gazete’de yatırım teşvikleri açıklandı.

Kocaeli’de 1.6 milyar TL yatırım teşviği başvurusu vardı.

Birçoğu kimyasal fabrikaları.

Yeni yeni fabrikalar kurulacak.

Kocaeli’nin sanayisi büyüyor.

Alabildiğine fabrika kuruluyor.

Kocaeli turizmi için ne yapılıyor?

Reklam filmi çek, aynı sahilleri bir tesis koymadan ver gitsin.

Yerseniz.

Ben yemiyorum.

İş insanlarını da kutluyorum.

Devam İnşallah…

2020’nin Mart ayında bin metreküp doğalgazın satış fiyatı bin 442 TL iken, Mart 2022’de bu rakam yüzde 336 artarak 6 bin 300 TL’ye çıktı. Küresel piyasalardaki fiyat artışlarının da etkisiyle buna yüzde 30 zam yapılması durumunda sanayiciye bin metreküp doğalgaz satış fiyatı 8 bin 190 TL olacak. Bu rakamlara ÖTV ve KDV gibi diğer kalemler de eklendiğinde yaklaşık 10 bin TL’yi buluyor.

EN UYGUNU EVLERE

Böylece sanayici kullandığı bir metreküp doğalgaz için 10 TL ödemek zorunda kalacak. Bu durum enflasyonun daha da artmasına neden oluyor. BOTAŞ, halen en uygun doğalgazı meskenlere veriyor. Bin metreküp doğalgazın meskenlere satış fiyatı vergiler hariç bin 860 TL. Vatandaşa da bu doğalgaz metreküpü en az 2.5 TL’den satılıyor.

Art arda zamlar faturayı kabarttı

Doğalgaz fiyatları 2021 yılının başından itibaren hızlı bir şekilde artmaya başladı. Geçen yılın ocak ayında bin metreküp doğalgazın satış fiyatı bin 400 TL iken, 2021 Haziran ayına kadar her ay %1 oranında zam yapıldı. Temmuz ayında yapılan %20’lik zammın ardından eylül ve ekim aylarında %15’er, kasımda %48.40 ve aralıkta da %20 fiyat artışı gerçekleştirildi. Bu yılın ocak ayında da %50 zam yapıldı.

Açıklamaya göre, konutlarda kullanılan doğalgaza yüzde 25 zam yapıldı. Büyük sanayi ve ticari kuruluşlara sağlanan doğalgaza yüzde 50 zam geldi.

Elektrik üretim amaçlı kullanılan doğalgaz tarifesi de yüzde 15 oranında arttı.

BOTAŞ’TAN AÇIKLAMA

BOTAŞ’ın fiyat tarifesiyle ilgili açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

2021 yılı başından itibaren Dünya ve Avrupa enerji piyasalarındaki tüketicilerin, ğiyasalarda yaşanmakta olan olağandığı ve olağanüstü dalgalanmalara bağlı olarak fahiş enerji fiyatlarına maruz kaldıkları kamuoyu tarafından da yakinen bilinmekte olup, bütün dünyada yaşanan yüksek enerji fiyatları bugüne kadar tüketicilerimize aynı oranda yansıtılmamıştır.

1 Ocak 2022 tarihi itibari ile tüketicilerimizi imkânlar çerçevesinde asgari düzeyde etkileyecek şekilde doğal gaz satış fiyatlarında bir düzenleme yapılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır.

Bu kapsamda 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere;

– Konutlarda kullanılan doğal gazın satış fiyatına yüzde 25

– Elektrik üretimi için kullanılan doğal gazın satış fiyatına yüzde 15

– elektrik üretimi haricinde kullanılan doğal gazın satış fiyatına yüzde 50 oranında artış yapılmıştır.

2 KATINA ÇIKTI

Elektrikte de son 3 yılda sanayi ve ticarethanelere yapılan zam, evlere yapılanın 2 katına ulaştı. Geçilen kademeli tarifede, yılbaşından itibaren her tüketici grubu kendi tükettiği kadar elektrik faturası ödeyecek. Benzer bir uygulama şimdi de doğalgazda yapılacak. AKP Grup Başkanvekili Mustafa Elitaş, kademeli doğalgaz tarifesi için istişare ettiklerini, kanun teklifinin hazırlandığını açıkladı.

Sübvansiyon çöktü

Elektrik ve doğalgazda uygulanan sübvansiyon sisteminin çöktüğünü söyleyen Enerji Uzmanı Çağada Kırım, sanayiye yüklenen maliyetin, vatandaşa enflasyon olarak geri döndüğünü belirtti. Kırım, “Doğalgazı, elektriği evde ucuz kullanmak güzel bir durum ama bu bir şekilde vatandaştan farklı yollardan tahsil ediliyor. Maliyetleri sanayiye yüklüyoruz. Vatandaş evinde fazladan 20 TL ödeyecekken, markette 100 TL fazla ödüyor” dedi.

ESKİ POLİTİKA BİTTİ

Kilovatsaat (kWh) başına elektrik üretim maliyetlerinin neredeyse 1 TL’ye çıktığını söyleyen Enerji Piyasaları Uzmanı Çağada Kırım, kWh başına işyerlerinin 70 kuruş, evlerin ise 47 kuruş ödediğini belirtti. Üretim ve satış bedelleri arasında büyük bir uçurum bulunduğunu anlatan Kırım, “Çok ciddi zamlar birikti. Evleri işyerlerinden fonlayamıyorlar artık, o iş bitti” dedi.

Pahalı elektrik enflasyon sebebi

Elektrikte zamlardan artık kaçılamayacağını belirten Çağada Kırım, “Hiçbir zaman maliyetle satış arasında böyle bir fark olmamıştı. BOTAŞ’ın geçen ay yüzde 50 yaptığı zam döneminde dolar kuru 9 TL’ydi. 13 TL olduğu zaman makas açılacak” dedi. Sanayinin pahalı tükettiği elektriğin vatandaşa enflasyon olarak döndüğünü anlatan Kırım, “Ev dışı elektrik fiyatlarının artışı direkt olarak son kullanıcının ürünlerine yansıyor. Hatta pek çok sektörde bu artış birkaç kat uygulanıp, son tüketicinin daha pahalı ürünleri almasına neden oluyor” diye konuştu.

Yüksek kullanan ödeyecek

Evlerde kullanılan elektriği işyerlerine sübvanse etmenin ortadan kalkacağını ifade eden Çağada Kırım, yüksek kullanım yapanın bedelini ödeyeceğini söyledi. En büyük abone grubunun evler olduğunu hatırlatan Kırım, “Burada pahalı değil de olması gereken ödenecek” dedi.

KUR FARKI YANSITILDI

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Özdağ, konutlarda fiyat artışının olmamasının olumlu olduğunu, ancak sanayiye ve santrallere yapılan zamlar nedeniyle bunların vatandaşa enflasyon olarak geri döneceğini söyledi. Özdağ, bu zamların emtiadan değil kur farkından kaynaklandığını kaydetti.

Bedeli vatandaş ödememeli

Türkiye’nin enerji politikasının yanlış kurgulandığını söyleyen Mehmet Özdağ, bunun bedelinin de vatandaşa ödetildiğini belirtti. Özdağ, “Burada suçlu ne siz, ne de benim. Karar alanlar bunun bedelini ödemeli, vatandaş değil. Enerji sektöründeki özelleştirmeler gözden geçirilmeli. Elektrik üretiminin yüzde 80’inin özel sektörde olması kabul edilemez” dedi.

Önümüzdeki dönemde elektrik fiyatları da zamlanacak

Konutlara doğalgaz zammı yapılmamasının evin giderlerine pek bir faydasının olmadığını ifade eden EMO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Özdağ, “Çünkü bu yapılan zammı çantamızda, filemizde evimize götüreceğiz. Buzdolabını açtığımızda bunu göreceğiz. Bu yapılan zammın enflasyon üzerindeki etkileri de olumsuz olacak. Mutlaka enflasyona yansıyacak” dedi. Elektrik fiyatlarının da yakında zamlanacağını anlatan Özdağ, zincirleme bir zam dalgasının yaşandığını dile getirdi. Özdağ, “Bu, Türkiye’nin enerjisini yönetememe krizidir” ifadelerini kullandı.

Zamlar ülkenin kalkınmasına zarar veriyor

Enerji Uzmanı Çağada Kırım, son yapılan zamla sanayicinin elektrik maliyetinin de yüzde 10 artacağını ifade ederek, bunun tüketiciye mutlaka yansıtılacağını belirtti. Kırım, “Maliyetin sanayicinin sırtına yüklenmesi uygulamasından ivedilikle vazgeçilmeli. Aksi takdirde Türkiye’nin kalkınması mümkün değil” dedi.

Konutlarda kullanılan doğalgaza zam yapılmadı ancak büyük sanayi ve ticari kuruluşlara sağlanan doğalgaza yüzde 20 zam geldi.

Elektrik üretim amaçlı kullanılan doğalgaz tarifesi de yüzde 20 oranında arttı.

‘PİYASALARDA OLAĞANÜSTÜ DALGALANMA’ MESAJI

BOTAŞ’ın fiyat tarifesiyle ilgili açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

01 Aralık 2021 tarihinden geçerli olmak üzere konutlarda kullanılan doğal gaz tarifesinde Aralık ayında bir değişiklik yapılmamıştır.

Ülkemizdeki konutlarda Evsel Enerji Fiyat Endeksi’ne (HEPI-Household Energy Price Index) göre Avrupa’nın en düşük fiyatlı doğal gazı kullanılmaktadır.

Bununla birlikte 2021 yılı başından itibaren Dünya ve Avrupa enerji piyasalarındaki tüketicilerin, piyasalarda yaşanmakta olan olağandışı ve olağanüstü dalgalanmalara bağlı olarak fahiş enerji fiyatlarına maruz kaldıkları kamuoyu tarafından da yakinen bilinmektedir.

Ülkemizde ise bugüne kadar bütün dünyada yaşanan yüksek enerji fiyatları tüketicilerimize aynı oranda yansıtılmamıştır.

01 Aralık 2021 tarihi itibari ile gelinen bu aşamada tüketicilerimizi imkânlar çerçevesinde asgari düzeyde etkileyecek şekilde bir düzenleme yapılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır.

Konutlarda kullanılan doğal gaz tarifesinde Aralık ayında bir değişiklik yapılmamıştır.

Artan maliyetlerden dolayı Büyük Sanayi ve Ticari Kuruluşları abone grubuna yüzde 20 ve elektrik üretim amaçlı kullanılan doğal gaz tarifesine de yüzde 20 oranında artış yapılmıştır.

KASIM AYINDA DA ZAM YAPILMIŞTI

BOTAŞ’ın internet sitesinde yayımlanan kasım ayına ilişkin tarife tablosuna göre, BOTAŞ’ın konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine uyguladığı satış fiyatı, mevcut tarifede olduğu gibi 1000 metreküp doğalgaz için 1488 lira olarak belirlenmişti.

Kasım ayı sanayi aboneleri için geçerli olan tarife, ekim ayındaki tarifeye göre 1000 metreküp doğalgaz için yüzde 48,40 artışla 3 bin 482 lira, elektrik üretim santrallerinin kullandığı 1000 metreküp doğalgaz için ise yüzde 46,82 artışla 4000 lira olmuştu.

EKİM AYINDA YÜZDE 15 ZAM GELMİŞTİ

Doğalgaza ekim ayında da yüzde 15 zam gelmişti. Zam, sanayi ve elektrik üretim amaçlı tarifeye yapılırken mesken tarifesi sabit kalmıştı.

DÜŞÜŞ BEKLİYORDUK

Nisan ayı Covid-19’un ekonomi üzerine etkisinin en yoğun hissedildiği ay oldu. Birçok göstergede maalesef bozulmalar gördük. Firmalarımızın çoğunda duruşlar yaşandı, çalışmaya devam edenler de kapasitelerini yarıya indirerek devam ettiler. Dolayısıyla nisan ayı sanayi üretiminde ciddi bir düşüş göreceğimizi bekliyorduk. Nitekim sanayi üretimi nisanda aylık yüzde 30.4, yıllık yüzde 31.4 daraldı. Bu daralma göreceğimiz en kötü seviye diye tahmin ediyoruz. Önümüzdeki aylarda üretimde de iyileşmeler bekliyoruz. Kapasite kullanım oranı ve ihracatta aylık bazdaki yükselişler buna işaret.” dedi. Zeytinoğlu, “Salgında ikinci dalga olmaması durumunda 3-4 ay sonra üretimde eski potansiyelin yakalanabileceğini düşünüyoruz.

ENFLASYON YÜKSELEBİLİR

Bütün rakamlarda tabanı gördük. Mayıs ve haziranda yükseliş başladı. Hastalık seyri yavaşlarsa kanaatimizce eylül ekim gibi eski rakamlara yaklaşırız. Normalleşmiş oluruz. Ürün maliyetlerinde daha çok döviz girdisinden maliyet ortaya çıkar. Şu anda durum stabil gözüküyor. Bunu çok söylemek istemiyoruz ama devletimiz para basma durumunda. Enflasyonumuzda yükselme olabilir.

ESAS SIKINTI TURİZMDE

İşten çıkarmama yasağı ile kısa çalışma ödeneği eş zamanlı oldu. Bu bir dengeleme yarattı. İşletmeler üretim yapamasalar dahi kısa çalışma ödeneği ile personelini işten çıkarmadan çözüm yoluna gitti. Esas sıkıntı sanayide değil, turizm ve hizmet sektöründe var. Geri dönülmeyecek bir sıkıntı ortaya çıkabilir. Bu sene turizmde rakamlar çok düşük olabilir. Turizm ve hizmet sektörüne yoğunlaşmak gerekiyor. Sanayi eylül ekim gibi normalleşebilir ama turizm ve hizmet sektörü için acil önlemler almak gerekiyor.

GERİLEME NORMAL

Sektörler ve ana sanayi gruplarına ilişkin değerlendirmede de bulunan Zeytinoğlu, “Nisan ayında tüm sektörlerde üretimde gerileme yaşandı. İmalat sanayinde aylık yüzde 32.5, yıllık yüzde 33.3, ara malı üretiminde aylık yüzde 30, yıllık yüzde 27.9, sermaye malı üretiminde aylık yüzde 40.2, yıllık yüzde 42.9 gerileme oldu. Bu ortamda, bu gerilemelerin normal olduğunu düşünüyoruz. T.C. Merkez Bankası tarafından açıklanan verilere göre, nisan ayında cari denge 5 milyar 62 milyon dolar açık verdi. Bunun sonucunda yıllık cari açık 3 milyar 291 milyon dolar oldu.

İLK DEFA AÇIK VERDİK

Nisan ayı cari denge verisine ilişkin de değerlendirmede bulunan Zeytinoğlu, Covid-19 etkisiyle dış ticaret açığının yanı sıra, hizmetler dengesinde de açık verildiğini belirterek, “Nisan ayında hizmetler dengesinde uzun yıllardan beri ilk defa açık verdik. Covid-19 ile gelen kısıtlamalardan en fazla hizmet sektörümüz etkilendi. Bunun en belirgin görüldüğü aylar nisan ve mayıs ayları idi. Hazirandan itibaren kısıtlamaların kalkması ile hizmetler sektörünün cari dengeye katkısının artacağını bekliyoruz.” açıklamasını yaptı. Zeytinoğlu, ihracat ve turizm gelirlerindeki toparlanmanın sınırlı olacağından birkaç ay daha yıllık cari açıkta yükseliş olabileceğini söyledi.