BİLİRKİŞİ HEYETİ YENİDEN RAPOR HAZIRLAYACAK

Geçtiğimiz celse görülen davada mahkeme heyeti, soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporuna tarafların itiraz ettiğini, kovuşturma aşamasında ise dosyada yeni bir rapor bulunmadığını belirledi. Bu kapsamda; olayda sorumluluğu bulunan kişilerin kimler olduğu, sorumluluklarının kapsamı, başka kusurlu kişilerin bulunup bulunmadığı ve önceki kusur tespitlerinin doğruluğunun yeniden değerlendirilmesi amacıyla, resen seçilecek bilirkişi heyetinden yeni rapor alınmasına karar verildi.

RAPOR İÇİN 8 BİLİRKİŞİ ATANDI

Olaya ilişkin açılan davanın 9. celsesi Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye devam etti. Duruşmaya müşteki vekili avukat Yaprak Gülen Şahin Karakuş katılırken, sanık ve mazeret sunan vekilleri ise davaya katılmadı. Rapor için davaya 8 bilirkişi atandığı öğrenilirken, raporun mahkemeye sunulması için duruşma ertelendi.

“YAKLAŞIK 3 YILDIR SONUÇ BEKLİYORUZ”

Olaya ilişkin açılan davanın 8. celsesi Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye devam etti. Duruşmaya ölen Elif Dayıoğlu’nun eşi Arif Dayıoğlu, tutuksuz sanıklar Kemal Ö., Kenan D., Bahri B. ile taraf avukatları katıldı. Diğer tutuksuz sanıklar ise duruşmaya katılmadı. Sanıkların cezalandırılmasını isteyen Arif Dayıoğlu, “Yaklaşık 3 yıldır sonuç bekliyoruz. Kurumun baş müdürü Kemal D.; plan program yapmayarak, çalışanları doğru düzgün görevlendirmeyerek ateşli iş yapılmasına izin vermiştir. Kemal D., çalışma yapılırken işi durdurduğunu söylemişti. Ancak dosya içeriğine bakıldığında çalışmalar yapılırken işlerin durmadığı açıktır. Çalışanlar işin tehlikeli olduğunu bildirmiş ancak sanık Kemal D., üst taraftan baskı olduğunu çalışmaların devam edeceğini söylemiştir. Yöneticiler üç maymunu oynamışlardır. İş yoğunluğu iş bilmezlikten kaynaklanmaktadır” diye konuştu.

“SİSTEMİ MANUEL ÇALIŞTIRMIŞLARDIR”

Dayıoğlu, “Eşime öldürücü darbeyi vuran asıl olay kuyu diplerinin temizliğidir. Olaydan 16 gün önce çekilmiş video vardır. Burası kırıntı ve toz ile doludur. Sistemi kandırarak otomatik olan sistemi manuel olarak çalıştırmışlardır. Taksirin yakından uzaktan alakası yoktur. Şikayetim devam etmektedir” şeklinde konuştu.

“PERSONELİN İHMALİNDEN DOLAYI PATLAMA YAŞANMIŞTIR”

Suçlamaları kabul etmeyen müdür yardımcısı sanık Kemal Ö., “Toz toplama ile ilgili veya ekipmanlar ile ilgili yapılan hatları elektrik mühendisleri kontrol etti ve bize raporladı. Eksikleri tek tek yazarak genel müdürlüğümüze gönderdik. Akabinde genel müdürlükten bize tutanak gelmişti. Bu tutanakta aleyhe beyanda bulunanların hepsinin imzası vardır. Toz toplama sisteminde bakımların tamamen yapıldığı hakkında bize bilgi geldi. Biz genel müdürlüğümüze bütün riskleri bildirdik. Tesis patlamadan sadece 19 gün önce toz toplama sisteminin bakımının yapıldığına dair tutanağı da dosyaya sunduk. Hat çalışırken ateşli çalışma yapılmaması gerektiğini herkes biliyor. Personelin ihmalinden dolayı bu patlama olayı yaşanmıştır. Tesisin bakımsız olduğunu kabul etmiyorum. Riskleri, eksiklikleri bildirdikten sonra yüklü gemi geldiğinde bunu boşaltmama şansımız da yoktur. Beraatimi istiyorum” ifadelerini kullandı.

“RAPOR SUNDUK ANCAK GENEL MÜDÜRLÜKÇE YERİNE GETİRİLMEDİ”

Başmüdür Kenan D. ise “Baş müdürlüğümüzün çok geniş yetkisi, ödenekleri var, her işi kendisi yapabilir diye düşünülmektedir. Bizim 10 bin TL harcama yetkimiz dahi yoktur. Biz ödenek talep ediyoruz o şekilde işlem yapabiliyoruz. Eksikliklere dair 30-35 sayfalık bir rapor sunduk ancak bunlar genel müdürlükçe yerine getirilmemiştir. Bizim faaliyet alanlarımız çok geniş olduğu için iş sağlığı ve iş güvenliği eksikliklerini tespit edilmesi için genel müdürlükten talepte bulunmuştuk ancak bu da red olmuştu. Baş müdürlük olarak bana tanınan görev ve yetki sorumluluklarını tamamen yerine getirmiş bulunmaktayım. Bu aşamada beraatimi talep ediyorum” dedi.

“TESİS ÇOK YÜKSEK RİSKLİ YAPIDAN AZ RİSKLİ YAPIYA DÜŞÜRÜLDÜ”

Önceki savunmalarını tekrar ettiğini söyleyen şef vekili Bahri B., “Ben aslında sahada teknik personel olarak çalışan birisiyim. Şef olmadığından dolayı 6 ay vekaleten geldim. Ben hem şeflik işleri ile ilgilendim hem de kendi işim ile ilgilendim. Eksikleri, iş sağlığı güvenliği uzmanlarının tespit etmesi için yazılı beyanda bulunmuştum. Bizim tesis çok yüksek riskli yapıdan az riskli yapıya düşürüldü. Patlama da ölmemem ya da yaralanmamam tamamen tesadüf çünkü yarım saat öncesinde bende orada işlem yapıyordum. Görevlendirmeler ve gemi boşaltma ile alakalı herhangi yaptırımım yoktur. Bize verilen talimatlar doğrultusunda biz çalışmayı yaparız. Beraatimi talep ediyorum, aksi halde lehe olan hükümlerin tarafıma uygulanmasını talep ediyorum” diye konuştu.

BİLİRKİŞİ HEYETİ YENİDEN RAPOR HAZIRLAYACAK

Mahkeme heyeti, soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporuna tarafların itiraz ettiğini, kovuşturma aşamasında ise dosyada yeni bir rapor bulunmadığını belirledi. Bu kapsamda; olayda sorumluluğu bulunan kişilerin kimler olduğu, sorumluluklarının kapsamı, başka kusurlu kişilerin bulunup bulunmadığı ve önceki kusur tespitlerinin doğruluğunun yeniden değerlendirilmesi amacıyla, resen seçilecek bilirkişi heyetinden yeni bir rapor alınmasına karar verildi. Öte yandan mahkeme, sanıkların üzerlerine atılı suçun niteliğini dikkate alarak, yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirlerinin devamına ve duruşmanın ertelenmesine hükmetti.

“15 KİŞİNİN YAPMASI GEREKEN İŞİ 3 KİŞİ YAPMAYA ÇALIŞMIŞTIR”

Duruşma sonrası açıklama yapan Arif Dayıoğlu, bilirkişi raporunun eksik gelmesine rağmen kendilerine göre yeterli olduğunu söyleyerek, “Bu durum karşı taraf için tamamen zaman kazanma çabasıdır. Oysa olay açık ve nettir. Aynı anda ateşli çalışma yürütülmekte, gemiden yük boşaltılmakta, diğer taraftan içeriye ürün alınmakta ve eş zamanlı olarak dışarıya sevkiyat yapılmaktadır. Bu yoğunluk içerisinde normalde 15 kişinin yapması gereken işi 3 kişi yapmaya çalışmıştır. Yüksek noktada yapılan kaynak işlemi, ilk patlamaya neden olmuştur. Ortamda biriken toz ve diğer unsurlar ikinci, daha yıkıcı patlamaya yol açmıştır” dedi.

Mütalaa açıklandı

Cumhuriyet savcısı, esas hakkında hazırladığı mütalaada, olayla ilgili uzman bilirkişi raporuna geniş yer verdi. Raporda, TMO Derince Liman Silosu’nda gerekli önlemlerin alınmadığı, eksikliklerin giderilmediği ve 2023 yılı olağan bakımının yapılmadığı vurgulandı. Çalışma esnasında ortamda toz oluşumunun engellenmediği, zeminde toz birikimine müsaade edildiği ve düzenli temizlik yapılmadığına dikkat çekilen raporda, patlamanın hububat tozlarından kaynaklı “toz patlaması” olduğu belirtildi.

Sanıkların kusur durumları tek tek açıklandı

Mütalaada, sanıkların görev ve sorumlulukları çerçevesinde kusur durumları şu şekilde sıralandı:
Başmüdür Kenan D. (asli kusurlu): İş sağlığı ve güvenliği yönetmeliklerinde belirtilen gereklilikleri yerine getirmediği, gerekli organizasyonları yapmadığı, Patlamadan Korunma Dokümanı’ndaki şartları sağlamadığı, ekipman iyileştirme (exproof cihaz kullanımı) çalışmalarını yaptırmadığı, düzenli toz temizliği ve periyodik bakımları zamanında yaptırmadığı gerekçesiyle asli kusurlu bulundu.
Müdür Yardımcısı Kemal Ö. (asli kusurlu): Düzenli toz temizleme çalışmalarını etkin yönetmediği, toz emme sisteminin kontrolünü ve periyodik bakımları yaptırmadığı, taşeron çalışmasında risk analizi ve personel eğitimi konularında yetersiz kaldığı, çalışmaya nezaretçi sağlamadığı, elektrik ve topraklama tesisatı kontrollerindeki eksiklikleri gidermediği ve geçmişte yaşanan yangınlara rağmen alanda sigara içilmesine göz yumduğu gerekçesiyle asli kusurlu sayıldı.
Şef Vekili Bahri B. (asli ve tali kusurlu): Toz oluşumunu engelleyecek önlemleri aldırmadığı, risk analizi ve taşeron personel eğitimi konularında eksik kaldığı, hububat boşaltımı sürerken taşeron firmaya hazırlık talimatı verdiği, elektrik ve topraklama eksikliklerini gidermediği için asli kusurlu; alanda sigara içilmesine müsaade edilmesi nedeniyle de tali kusurlu bulundu.
Mühendis Ahmet S. (tali kusurlu): Toz temizlik çalışması ve toz emme sisteminin etkin kontrolünü yaptırmadığı, iş güvenliği önlemlerinin yetersizliği ve sigara içilmesine göz yumulması nedeniyle tali kusurlu olduğu belirtildi.
Taşeron firma sahibi Osman T. (asli kusurlu): Mersin Hidrolik firması sahibi olarak personeline iş güvenliği eğitimi aldırmadığı, risklere karşı bilgilendirmediği ve gerekli risk analizini yaptırmadığı gerekçesiyle asli kusurlu bulundu.
Taşeron firma alan yetkilisi İsmail Ç. (asli kusurlu): Hububat boşaltım çalışması devam ederken personeline katlarda tamirat ve kaynak işlemi yaptırdığı gerekçesiyle asli kusurlu sayıldı.

15’er yıla kadar hapis ve meslekten men talebi

Cumhuriyet savcısı mütalaasında, bilirkişi raporuna atıfta bulunarak sanıkların ihmali kusurları nedeniyle ölüm ve yaralanmalara sebebiyet verdiklerinin tespit edildiğini vurguladı.
Savcı, 6 sanığın da “taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan ayrı ayrı 2 yıldan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılmasını talep etti.
Mütalaada ayrıca, mahkumiyet kararı verilmesi halinde sanıklar hakkında Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 53/6. maddesi uyarınca, hapis cezasına ek olarak belirli süreyle görev yapma ve mesleklerini icra etme yasağı uygulanması istendi.
Mahkeme heyeti duruşmayı erteledi.

“PATLAMA OLDUĞUNU SÖYLEYİP AMBULANS İSTEDİ”

Olaya ilişkin davanın 3. celsesi, Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye devam etti. Duruşmaya ölen Elif Dayıoğlu’nun eşi Arif Dayıoğlu, oğlu Ali Eren Dayıoğlu ve avukatları Yaprak Gülen Şahin Karakuş katıldı. Sanıklar duruşmaya katılmazken, avukatları salonda hazır bulundu. Tanık olarak dinlenen Füsun Ankın Çoşkun, “TMO’da alım muhafaza servis şefi olarak görev yapmaktaydım. Olay günü idari binada muhasebe servisindeydim. Bu esnada bir patlama duyduk ve dışarı çıktık. Siloda görevli eksper Funda H. beni aradı ve patlama olduğunu söyleyerek itfaiye ve ambulans istedi. Biz hemen siloya gittik ancak polis güvenlik gerekçesi ile bizi içeri almadı” dedi.

“HEYET NE ZAMAN OLUŞTURULDU HATIRLAMIYORUM”

Olay tarihinde tesiste kaynak yapıldığına dair bilgisi olmadığını belirten Füsun Ankın Çoşkun, “Silolarda toz temizliği teknik işler servisinin sorumluluğundaydı, tahmil tahliye işleri, işçiler aracılığıyla günlük temizlenirdi. Alım muhafazada çalışan personel genelde ziraat mühendisi ve ziraat teknikeridir, alınan malzemenin kalitesi ile ilgili görevleri vardır. 2 Mayıs 2023 tarihli ISG toplantı tutanağından bilgim vardır. Biz depodaki hububatın tozundan sorumluyuz, döküm aşamasındaki tozdan teknik işler sorumludur. Gelen hububat depolara alınır, içerisindeki toz ve yabancı madde oranları belli bir sınırlardadır, ona göre depolara alınır. Kuyudaki tozların temizliği teknik işlere aittir. Tesisteki tozlar, temizlenip toplandıktan sonra bir kısmı piyasaya satılabilir olarak ayrıştırılabiliyor, buna kıymetli çıkıntı deniliyor. Kıymetli çıkıntının satışı, tesiste alım muhafaza şefliğince kurulan alım muhafaza şefliği ve teknik işler servisinden oluşan heyet vasıtasıyla tesise maddi kazanç olarak geri kazandırılıyor. Bu olaydan önce en son kıymetli çıkıntı noktasında ne zaman heyet oluşturuldu hatırlamıyorum” diye konuştu.

“SANIKLAR KENDİLERİNİ SORUMLU HİSSETMİYOR”

Sanıkların gerekli cezayı almasını isteyen ölen Elif Dayıoğlu’nun eşi Arif Dayıoğlu ise, “Sanki olaylar kendinden olmuş gibi bir hava oluşturulmaktadır, kimse sorumluluğu kabul etmemektedir ancak burada ihmaller açıktır, suçlular bellidir. Hiç kimse işini doğru düzgün yapmadı, başmüdür personel yönetimini yapamadı. Teknik işler müdürü, yangın tehlikesi olduğu halde baskı ile işleri devam ettiriyor. Bu kurumda mobing, baskı, hırs var ama kontrol yok. Yanlışa ‘dur’ denilmemiş. Sanıklar bu olaydan dolayı kendilerini sorumlu hissetmiyorlar, duruşmaya bile katılmıyorlar. Kaynak yapıldığı bilirkişi raporu ile sabitken, hala daha kaynak yapılmadığı iddia edilmektedir. Bunu kabul etmiyorum. Olay yerinde kaynak yapıldığı açık ve bariz bellidir” ifadelerini kullandı.

“DOSYADA OLMAYAN FARKLI GÖRÜNTÜLER MEVCUT”

Tutuksuz sanık Kemal Ö’nün avukatı Zekeriya Yelok, “İhlas Haber Ajansı’nın elinde dosyada olmayan farklı görüntüler mevcuttur, bunların istenilmesini talep ediyoruz. İnternette patlama anına ilişkin görüntüler mevcuttur ancak kalitesi düşük olduğu için Ajans’tan orijinal görüntülerin temin edilmesini talep ediyoruz” şeklinde konuştu.
Mahkeme heyeti, sanıkların yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirlerinin devamına, yaralıların ayrıntılı kesin raporlarının temini için Adli Tıp Kurumu’na sevkine, tanıkların dinlenilmesine ve Avukat Zekeriya Yelok’un talebinin reddine karar vererek duruşmayı erteledi.

“ASLİ KUSURLU OLANLAR TERFİ EDİLMİŞ GÖZÜKÜYOR”

Duruşma sonrasında gazetecilere açıklamalarda bulunan Arif Dayıoğlu, “Mahkemede sanık sandalyeleri boştu. Kendilerine hiçbir şey olmayacaklarından çok eminler. Maalesef bizim buradaki acımızı ne savcılarımız, ne de hakimlerinizin çok dikkate alamadığını görüyorum. 2 insan öldü, belki 10 milyon dolarlık maddi hasar oluştu. Bunun karşılığında bir tutuklu dahi yok. Bilirkişi raporunda asli kusurlu olarak geçenler, farklı kurumlara tayin edilerek tabiri caizse terfi edilmiş gözüküyor. Oradaki görevleri devam ettiği sürece de burada çalışanları baskı altına alarak ifadelerinde çok detaya girmemelerini, bu şekilde işin içinden çıkacaklarını ifade ediyorlar” dedi.

“LEHİMİZE İFADE VERECEK OLANLAR BASKI ALTINDA”

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal’ın olay sonrasında kendisini aradığını söyleyen Dayıoğlu, “Eşim öldüğünde beni arayarak başsağlığı diledi, kendisine teşekkür ediyorum. Bana, ‘Arif Bey, içinizde hiçbir kuşku olmasın. Bu iş şeffaf şekilde yürütülecek. Sorumlular en ağır şekilde cezalandırılacak’ demişti. Ahmet Bey, gelinen durumda görüyorum ki sizin söyledikleriniz havada kaldı. Ne görevden alma var, ne uzaklaştırma var. Aynı şekilde herkes görevine devam ediyor. Kurum içinde lehimize olabilecek şekilde ifade verenler de baskı altına alınıyor. Bunları dikkate almanızı istiyorum. Aksi halde burada ölen insanların kanı sizin üzerinizde olacak. İnsanların adil bir şekilde yargılanması, sorumluların ortaya çıkarılması gerekiyor” diye konuştu.

“2 İNSAN ÖLDÜ, HİÇBİR TUTUKLAMA YOK”

Dayıoğlu, sözlerine şöyle devam etti: “Burada milyonluk bir zarar var, 2 insan öldü, bunun sonucunda hiçbir tutuklama yok. Tam tersine avukatlar yurt dışı çıkış yasağını bile kaldırmak istiyor. Adalet tamamen güçlüden yana, sanki mağduru cezalandırma gibi adlandırılıyor. Cumhurbaşkanımızın dediği gibi, ‘Geciken adalet, adalet değildir.’ Bugün 600 gün oldu hiçbir sonuç alamadık. Hala adliye koridorlarında adalet aramaya çalışıyoruz. Sürecin hızlandırılması, gerçek sorumluların cezalandırılması için kendi özelinizde olan soruşturma müfettişi ile bu işin detaylarını lütfen öğrenin. Kendi iç kurumların yaptığı müfettişlerin raporları kesinlikle gerçeği yansıtmıyor. Kamuoyuna öyle bir yansıtılıyor ki sanki kendi kendine patlama meydana geldi gibi. Böyle bir şey yok. Eksik personelle çalışma var. 15-16 kişilik vardiyadan 5-6 kişilik vardiyalara düşmüş. Sistem üç noktadan aktif olarak kullanılıyor. Gemiden mal boşaltılıyor, çiftçiden mal alınıyor ve ürünler dışarıya satılıyor. Üç fonksiyon 5-6 kişi ile yapılıyor. Temizlik hiçbir şekilde yapılamıyor. Filtre sistemi çalışmıyor, her yer toz. Bu da yetmezmiş gibi asıl olayın patlak verdiği yer ateşli işe izin veriliyor ve patlama meydana geliyor. İfadelerinde yeterli sayıda personel olmadığı için kimseyi görevlendiremediklerini söylüyorlar.”

“OLAYIN KAST ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİNİ İSTİYORUZ”

Avukat Yaprak Gülen Şahin Karakuş ise, “Biz en başından beri olayın olası kast çerçevesinde değerlendirilmesini istiyoruz. Bu tarz toplumsal olaylarda talepler bu şekilde oluyor ama neticeler çok da umulduğu gibi olmuyor. Biz gene de umudumuzu kaybetmedik. Yargılamalar uzun sürüyor ancak eninde sonunda adaletin tecelli edeceğine inanıyoruz. Bizi üzen şey sanıklardan bir kişi bile duruşmada yoktu. Gerçek anlamda hayal kırıklığıydı. Olayın en başından beri kurumun tavrı daima hiçbir şekilde sorumluluklarının ya da kusurlarının olmadığı yönünde. Bu noktada mahkemenin adil bir karar vereceğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

“GÖREVİMİZ DIŞINDA ÇALIŞTIRILDIK”

Olaya ilişkin duruşma Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye devam etti. Duruşmaya, TMO başmüdürü Kenan D., müştekiler ve taraf avukatları katıldı. Müştekiler, olayda ihmal olduğunu söyleyerek sanıkların en ağır şekilde cezalandırılmalarını istedi. Taşeron firma bünyesinde temizlik görevlisi olarak çalıştıklarını söyleyen bazı müştekiler, görevleri dışında çalıştırıldıklarını söyledi. Taşeron firmaya bağlı olarak temizlik personeli olarak görev yapan müşteki Yüksel Bilgiç, olay günü kaynak yapıldığını, patlama sebebiyle yaralandığını söyledi.

“PATLAMA ÖNCESİNDE İŞ YERİNDE YANGIN OLMUŞ”

Olaya ilişkin tanık olarak dinlenen Mehmet Sayılır, “5-6 senedir taşeron firmaya bağlı olarak TMO’dan temizlik işlerine bakıyorum. Temizlik personelinin takip ve planlamasını yapıyorum. Temizlik işleri dışında çalıştırıldık. Patlama günü temizlik görevim dışında buğday alımında yardım ediyordum. Patlamadan 3-4 gün önce iş yerinde gece yangın olmuş. İtfaiye yardımıyla yangın söndürülmüş. 2 gün önce de dolum yerinin hemen yanındaki bunkerden duman çıktığını gördüm. Durumu B.B’ye ilettim ve talimatıyla kapaklarını açarak içindeki közü deniz kenarına götürüp suyla imha ettim. Ancak bunkerden duman çıkmaya devam ediyordu” şeklinde konuştu.
Tanık Yalçın C.K. ise “Olay günü işçinin elinde spirali görünce dikkatli olması konusunda uyardım. Kimseyi sac keserken görmedim ama sac kesimi yaptıklarını düşündüm” şeklinde konuştu.
Mahkeme heyeti, eksikliklerin giderilmesi için duruşmayı erteledi.

6 SANIK HAKKINDA 2 YILDA 15 YILA HAPİS TALEBİ

Soruşturmada ismi geçen 6 şüphelinin “taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan ayrı ayrı 2 yıldan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılmasının talep edildiği iddianamede, olayın ardından hazırlanan bilirkişi raporu ve ifadelere yer verildi.

BİLİRKİŞİ RAPORU NE DİYOR?

İddianamede yer alan bilirkişi raporunda, patlamanın meydana geldiği sırada silonun 6. katında kaynak işleminin yapıldığı, kaynak işlemi sırasında kıvılcımın 5. kata düşerek yanmanın başladığın ve tozlu ortamın alevlenmesiyle de primer patlama oluştuğu belirtildi. Alevin elevatörler içindeki yoğun tozu tutuşturduğu, elevatörlerin baca görevi görerek alevi her bölgeye taşıdığı, patlama sonrasında oluşan titreşimin bölgede tozu havalandırdığının kaydedildiği raporda; havalanan tozun patladığı, yatay taşıyıcıların (konveyörler) patlamayı beton kule içine taşıdığı, beton kule içindeki tozun patlamasıyla oluşan yanma ve basıncın, beton kuleden beton silo (kuyu) altına sirayet ettiği, bu aşamada silo altındaki (yatay taşıyıcılar) konveyorler içindeki tozların ve beton silo (kuyu) altındaki tozların da patlayarak çok büyük bir basınç oluşturduğu aktarıldı.

TAHRİBAT KULE ALTI KATLARDA

Aynı zamanda raporda, bu çok büyük basıncın silo alt duvarlarının yıkılmasına neden olduğu ve bu ağır tahribatın da beton kule ara katlardaki odalar içinde de mevcut olduğunun anlaşıldığı vurgulandı. Raporda, hububatın bulunduğu beton silolar içerisinde ise patlama olduğuna yönelik bir işaret olmadığına dikkat çekildi.

EKSİKLİKLERİN GİDERİLMEDİĞİ BELİRTİLDİ

Bilirkişi raporunun devamında ise TMO Derince Liman silosunda söz konusu gerekliliklerin yerine getirilmemesi, eksikliklerin giderilmemesi, 2023 yılı yıllık olağan bakımının yapılmamış olması, gerekli önlemlerin alınmaması, çalışma esnasında ortamda tozun oluşumunun engellenmemesi, zeminde toz birikimine müsaade edilmesi ve düzenli toz temizliğinin yapılmaması neticesinde hububat tozlarından kaynaklı “toz patlaması” meydana geldiği bilgisi yer aldı.

MÜHENDİS A.S. : BENİM İŞ GÜVENLİĞİ YETKİM YOK!

İddianamede 6 şüphelinin olayın ardından savcılıktaki ifadelerine de yer verildi. Mühendis A.S., patlamanın meydana geldiği gün TMO Derince Silosunda çalıştığını belirterek, “Bizim toz emme sisteminin etkin çalışmaması gibi bir durumun olması mümkün değildir. Zira otomasyon sistemi böyle bir durumu tespit etmesi durumunda hata verir. Bizim de bu hatayı fark etmemiz mümkündür. Ayrıca temizlik periyodik olarak baş müdürlük tarafından yapılmaktaydı. Ben sigara içilmesine kesinlikle izin vermedim. Böyle bir şeye göz yummam söz konusu değildir. Benim iş güvenliği uzmanlığı yetkim yok, ayrıca iş güvenliği eğitimim de yok. Kurum tarafından verilmiş bir eğitimim var. O da kendi güvenliğimi sağlamak amaçlıydı. Benim siloda çalışanlara ilişkin bir görevim yoktur. Görev tanımımda böyle bir tanımlama yoktur. Bu nedenle bilirkişi raporunda üzerime atılı suçlamaları kabul etmiyorum” dedi.

O.T. : RİSK ANALİZİNİ YAPTIRMASI GEREKEN TOPRAK MAHSÜLLERİ OFİSİ

Taşeron firma sahibi O.T. ifadesinde, “Toprak Mahsulleri Ofisi ile alt taşeron sözleşmesini ben yaptım. İş güvenliği mevzuatına göre bizim orada risk analizi yaptırmamız mevzuat gereği zorunlu olmadığı gibi böyle bir şey mümkün değildir. Buradaki risk analizini yaptırması gereken Toprak Mahsulleri Ofisi’dir. Taşeron olarak orada çalışan personelimizde her türlü iş güvenliği hususları mevcuttur. Riskli bölgede çalışmalarına dair belgeleri de vardır. Bunlardan bir tanesi İ.Ç., diğerini daha sonra dosyaya sunabiliriz. Diğer iki işçide burada malzeme taşıyan getir götür yapan işçilerdir. Bu kişilerin orada herhangi bir iş yapması mümkün değildir. Yukarıda açıkladığım nedenlerden dolayı bilirkişi raporunda tarafıma atfedilen kusuru kabul etmiyorum” diye konuştu.

‘PATLAMADAN 3 GÜN ÖNCE DE YANGIN ÇIKTI’

O.T., ifadesine şöyle devam etti: “TMO Derince Silosunda yangın söndürme, yangın dedektörü, ısı dedektörü ve toz toplama sistemi çalışmamakta olup, bu eksiklikler kurum içi yazışmalarında mevcuttur. Bu büyük patlamadan 3 gün önce bir yangın meydana gelmiş, bu yangın meydana gelmesine rağmen gemiden siloya hububat aktarımı devam etmiş, bu tarz patlamalar var olan tozun yanması neticesinde meydana gelmektedir. 3 gün önce meydana gelen yangına itfaiye müdahalesi sonucu söndürülmüş olmasına rağmen yangından sonra gerekli temizlik ve önlemin alındığına dair herhangi bir tutanak bulunmamaktadır ve yangın sonrası yanan malzemenin temizliğine dair bir tutanak ve bilgi yoktur. Yangının ve büyük patlamanın bundan dolayı meydana geldiğine inanmaktayım. Ayrıca bizim nerede nasıl tamirat yapacağımızda kurum karar vermekteydi. Biz onların istediği şekilde tamirat yapmaktaydık. Patlama sırasında herhangi bir çalışma yapmamız söz konusu değildir. Kurumun talimatı sonucunda orada çalışan personelimiz bekleme halindeyken patlama meydana gelmiştir”

BAŞMÜDÜR K.D. : BAKIMLAR EN SON 2022 MAYIS AYINDA YAPILDI

İddianamede, TMO Derince Silosunda Başmüdür olarak görev yapan ancak patlamanın ardından görev yeri değişen K.D’nin de ifadesine yer verildi. Olay gününü anlatan K.D., “Patlamanın meydana geldiği gün genel müdürlükten gelen bir heyet ile birlikte Sakarya’nın Karasu ilçesinde fındık alımına ilişkin depo araştırması yapıyorduk. Ben Karasu’da iken patlamadan haberdar oldum. Patlama haberini alır almaz genel müdürlük heyeti ile birlikte Derince Limanında bulunan silolara geçtik. Bilirkişi raporunda üzerime atılı kusurların hiçbirini kabul etmiyorum. Yıllık genel revizyon bakımları olağan bir şekilde her yıl yapılmıştır. En son 2022 yıl mayıs ayında yapılmıştır. 2023 yılına ilişkin mayıs ayında 2023 bakımı planlanmıştı. Ancak 2023 yılında ithalatın fazla olması sebebiyle gemi trafiği sonlanmadığı için mayıs ve haziran aylarında yapılan bakım patlama anında boşaltımı yapılan gemiden sonra mayıs ayında planladığımız 2023 revizyon ve genel bakım yapılacaktı. Bundan dolayı genel bakım ve revizyonu yaptırtmadığıma dair kusur tarafıma yüklenemez” ifadelerini kullandı.

‘PATLAMA NEDENİYLE BAŞLAYAMADIK…’

Günlük olarak her gün rutin toz ve her türlü temizliğin yapıldığını ifade eden K.D., “Asperasyon sistemindeki biriken tozlar ve filtrelerin değişimi günlük olarak yapılmaktaydı. 2021 yılında patlamadan korunmaya yönelik düzenleme çıktı. Ancak bu düzenlemede belirtilen çalışmaların genel müdürlüğü bünyesinde bulunan teknik işler dairesince yapılması gerekiyordu. Ayrıca 2020 yılında ürün götürücülerin rehabilitasyon işini ihalesini genel müdürlüğü teknik işler daire başkanlığı yapmıştı. Onların nezaretinde bu çalışmaların yapılması gerekiyordu. Söylediğim şekilde benim başmüdürlük olarak bunlarda bir değişiklik yapmaya yetkim yoktur. Ancak ihalesi yapıldıktan sonra ben genel müdürlüğe yazı yazdıktan sonra yetki alabilmekteyim. Bu sebeple bilirkişi raporunda üzerime atılı kusurların hiçbirini kabul etmiyorum. 2020 yılındaki yapılan ihalenin kesin kabulü yapılmadığı için patlamadan korunma dokümanın içerisindeki eksikliklerin çalışmasına başlayamadık. Patlamadan korunma dokümanındaki verilen öneriler tavsiye niteliğindedir zorunlu kılınmamaktadır. Ayrıca buradaki öneriler dikkate alınsa dahi patlamanın önüne geçilebileceğine dair bir husus yoktur” dedi.

MÜDÜR YARDIMCISI K.O. : 4 GÜN ÖNCE İZNE AYRILMIŞTIM

Patlamadan önce müdür yardımcısı olarak görev yapan ancak olayın ardından görev yeri değişen K.Ö. ise “Benim çalışma kısmım silodan farklı bir yerde idare binadadır. Patlamanın meydana geldiği gün ve patlamanın meydana gelmesinden 4 gün önce izne ayrılmıştım. Patlamanın meydana geldiği günde iznim devam etmekteydi. Toz toplama sistemine 2022 yılı ve 2023 yılında daha önceki yıllara nazaran daha ayrıntılı bir bakım yaptırdık. Sistem sıkıntısız bir şekilde faal olarak çalışmaktaydı. Silonun genel temizliği periyodik olarak rutin bir şekilde temizliği yapan taşeron firmalarca yapılmaktaydı. Bu temizlik tozun ortamda birikmesine yönelik bir temizlikti. Topraklama ölçümünün eksikliklerinin giderilmesine ilişkin bakım planına alınmıştı. Elektrik mühendisimiz olan B.B’nın bizlere iletmiş olduğu şekilde topraklama eksikliğinin silo tarafında bir eksikliğin bulunmadığı, liman tarafında bir eksikliğin olduğunu belirtmesi üzerine bunun da bakım planına yukarıda belirttiğim şekilde almıştık. Bilindiği üzere patlama silonun bulunduğu yapıda meydana geldi” diye konuştu.

‘2023’TE BÜYÜK BAKIM GERÇEKLEŞTİRİLMEDİ’

K.Ö., iş güvenliği konusundaki eksikliklerin TMO personellerince tespit edildiğini ve giderildiğini de aktararak, taşeron firma çalışanlarına bu konuda gerekli ekipmanların tahsis edildiğini ve bilgilendirmelerin de yapıldığının altını çizdi. İzinde olduğu için patlamanın ne şekilde meydana geldiğine ilişkin bilgi sahibi olmadığını ifade eden K.Ö., bilirkişi raporunda üzerine atılı suçlamaları kabul etmediğini söyledi.
TMO silosunda gerekli tüm bakımların zamanında yapıldığını vurgulayan K.Ö., 2023’de gemi boşaltımları dolayısıyla ithalatın uzadığı, Ukrayna-Rusya Savaşı sebebiyle de Türkiye’deki çiftçilerin hububat ekimine yönlendirilmesi neticesinde yoğunluk oluştuğu, silodaki görevli bazı kişilerin hububat alımı için sahaya çıktığı, silodaki ithalat dolayısıyla boş yer olmaması ve hububatın bir kısmının Sakarya’da temin edilen depoya aktarımının devam etmesi sebebiyle 2023 yılı yıllık büyük bakımının gerçekleştirilemediğini kaydetti.

ŞEF VEKİLİ B.B. : BOŞALTIMDAN SONRA GENEL BAKIM YAPILACAKTI

Şef Vekili B.B. ise ifadesinde 2019’da TMO Derince Silosuna elektrik mühendisi olarak atandığını, 2022’de ise şef vekili olarak görevlendirildiğini dile getirdi. Yeni görevinden yaklaşık 1,5 yıl sonra patlamanın meydana geldiğini belirten B.B., bilirkişi raporunda yer verilen “toz birikti” bilgisinin mümkün olmadığını vurguladı. B.B., “Düzenli olarak boşaltım için siloya gelen gemi trafiği genellikle 5. ve 6. aylarda biter. Bu aylardan sonra genel revizyon yıllık genel bakım yapılırdı. Ancak 2023 yılında mevcut Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle tahıl anlaşmasından dolayı gemilerin siloya boşaltım için gelme süreleri gecikti. Hatta patlamanın meydana geldiği tarihteki gemi son gemiydi. Bu geminin boşaltımından sonra 2023 yılı genel revizyon ve bakım yapılacaktı. 2023 mayıs ayında bakımın ve revizyonun ne şekilde yapılacağına dair rapor oluşturmuştuk. Fakat bu talihsiz patlama meydana geldi” dedi.

5 ŞÜPHELİ ASLİ KUSURLU, MÜHENDİS TALİ KUSURLU BULUNDU

İddianamede patlamanın, bilirkişi raporunda yer alan ihmaller sebebiyle meydana geldiği ifade edilerek, gerekli teknik ve periyodik bakımlarını zamanında yaptırmaması nedeniyle Başmüdür K.D’nin “asli kusurlu”, iş güvenliği önlemlerinin yeterince yerine getirilmemesi ve patlamadan önce meydana gelen küçük yangınlar neticesinde önlem almaması nedeniyle Müdür Yardımcısı K.Ö’nün “asli kusurlu”, gerekli teknik ve periyodik bakımlarını zamanında yaptırmaması, iş güvenliği önlemlerinin yeterince yerine getirmemesi ve gerekli toz temizliğinin yaptırmaması nedenleriyle Şef Vekili B.B’nin “asli kusurlu” bulunduğu belirtildi.

FİRMA SAHİBİ DE KUSURLU

Aynı zamanda iddianamede, iş güvenliği önlemlerinin yeterince yerine getirmemesi nedeniyle mühendis A.S’nin “tali kusurlu”, taşeron bakım firmasının personeline iş güvenliği ve risk eğitimini aldırmaması nedeniyle firma sahibi O.T’nin “asli kusurlu”, gemiden siloya hububat boşaltımı yapıldığı sırada kaynak işlemi yaptırması nedeniyle de taşeron firma alan yetkilisi şüpheli İ.Ç’nin “asli kusurlu” bulunduğu kaydedildi.