Sırtını kimseye dayamayan gazete...
16 ARALIK 2019’DAN BERİ

Işığa hükmeden adam...

Petrus Van Shendel...Lamba ve mumların aydınlatması üzerinde uzmanlaşmış, ışığa hükmeden büyük ressam...Aynı zamanda gece pazarlarını mum ışığıyla aydınlatan adam...

Bence resim ve fotoğraf sanatına ilgisi olan herkesin, eserlerini en az bir kere  görüp deneyimlemesi gerekir. Neden "deneyim" kelimesini kullandığımı resimlerini gördüğünüzde çok iyi anlayacaksınız.

Van Schendel, akşam ve gece pazar sahneleri konusunda uzmanlaşmış bir ressamdı. Tezgahtarları ve mallarını,  mumların ve lambaların sıcak parıltısıyla aydınlatan, daha geniş sokak sahnesini gümüş ay ışığıyla yıkanmış ve çevredeki binaları derin gölgeler içinde bırakan, modern sokak aydınlatmasından önceki dünyanın romantik bir çağrışımı olan birçok resim üretmişti. O, fırçasını ışığın kendinden almış, karanlığın içine ışığı çağıran bir büyücü gibiydi. Işığın neden olduğunu değil, karanlığın neden var olduğunu resmediyordu. Çünkü onun için ışık sadece parlak değildi. Bir anın gerçekten yaşandığı, insan ruhunun karanlık taraflarını hatırlatan tek kanıttı.

Schendel, ışık ve gölgenin ikizler gibi birbirini takip ettiğini savunuyordu. Ona göre bir ışık yaktığımızda, aynı zamanda bir karanlık da yaratıyorduk. Karanlıktaki yani ışıktaki iç görüye ulaştığımızda ise, bilinçdışında saklı güçleri uyandırıyorduk. Bu, aslında yoğunluğun her zaman derinlik yarattığı gerçeğiyle ilgili bir durumdu belki de.

Karanlık olmadan parlaklık, ardından gelen gölgeleri görmeden de gerçek berraklık olmuyor. Bu, aydınlanmanın asla karanlıktan uzaklaşmanın bir yolu değil, karanlıkta daha derinlere doğru bir hareket olduğu anlamına geliyor. Bence bütünlük, her ikisini de görme cesaretini gerektirir; ışığın bizi aydınlatmasına ve gölgenin bize öğretmesine izin vermek...İçimizdeki ışığı ne kadar çok beslersek, ışığın ortaya çıkardığı yönlerle de o kadar çok yüzleşiriz. Ancak o zaman kendimizi bütün insanlar olarak kabul edebiliriz. Bu nedenle, günlük yaşamdan, gürültüden, rutinlerden ve dikkat dağıtıcı şeylerden uzaklaştığımızda, bilinç için -ışık için- daha fazla yer kalıyor. Bu durum tam olarak şuna benziyor: Dağların sessizliğinde bakışlarımız keskinleşir, daha net görürüz ve bu durum, gölgelerde saklı olanı da uyandırır. Bu, neredeyse kaçınılmazdır. Işık/bilinç büyüdükçe, gölgeler daha net ortaya çıkar.
Bu bir gerileme, kalıplara dönüş değil, sadece doğal bir dengedir. Tıpkı Van Shendel'in eserlerinde de olduğu gibi...Işık, tam da bilinçdışıyla -korku, üzüntü, özlem, eski kalıplarla- karşılaşmada derinlik kazanıyor.

Van Schendel, ışık ve karanlıkla oynayan ressam olarak, döneminde "Mösyö Kandil" olarak da bilinirdi. Eserleri İngiltere'den Avustralya'ya kadar birçok müzede sergileniyor, özel koleksiyonların ve müzayedelerin aranılan ismi olarak gün geçtikçe dünyaya nam salıyordu. Peki bunun sırrı neydi? Geceye çizdiği resimleri miydi? Schendel, resimlerinde ışığı tümüyle aşağı vuran o lamba, tablolara ve insanların karanlık taraflarına adeta olağanüstü bir güzellikte sarı bir ışık yayıyordu. Bu ışık elbette sadece bir mum ya da kandilden ibaret değildi. Aynı zamanda  karanlığın ve ışığın iç içe olduğu bir dünya haritası idi...

Bence dünya görülmez, yaratılır. Çünkü dünya, onu içimizde gördüğümüz yerden ancak var olabilir. Baktığımız yere göre ise içimize çizilir. Bu, hayatta kalma merceği ve açlık perspektifidir.
Dünya haritamız, bu nedenle, içimizde nerede durduğumuza (ışık mı, karanlık mı) bağlı olarak değişen dinamik bir haritadır. Gölge içinde durursak, korkutucu bir düzende ve yerli yerinde olmayan her şeyi görürüz. Işıkta durursak, insanları, fırsatları, anlamı ve ufukları görürüz. Her ikisinin de içinde durur ve karanlık tarafımızla da yüzleşirsek, kendimizi daha zengin, zengin, daha yetenekli, daha duru hisseder ve çok şey veren dünyaya elbette biz de vermek isteriz. İşte tam da Van Schendel'in eserlerinin hissettirdikleri de bu...Gölgenin ve ışığın mükemmel uyumu...
Peki sizin ışığınız ve gölgeniz? Kendiniz hakkında inandıklarınız? Korktuklarınız? Gerçekte neyden  yapıldığınızı keşfetmeye cesaretiniz?  
Van Shendel ve eserleri ile birlikte bunları sorgulamaya ne dersiniz? 

Siz ne düşünüyorsunuz?

İlk yorum sizden

Bu habere sizin de bir sözünüz var. Görüşünüzü paylaşın, konuşmaya katılın.

Üyelik gerekmez. Farklı görüşlere saygılı, konuya dair yorumlarınızı bekliyoruz.

okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız.