Sırtını kimseye dayamayan gazete...
16 ARALIK 2019’DAN BERİ

Cumhuriyet ilan edildiğinde Kocaeli nasıldı? İşgalden kurtuluşun ardından yeni bir dönem

Cumhuriyet ilan edildiğinde İzmit, işgalden kurtuluşunun üzerinden iki yıl geçmiş bir kentti. Tarımın ağırlık taşıdığı Kocaeli’de yeni bir dönem başlıyordu.

Cumhuriyet ilan edildiğinde Kocaeli nasıldı? İşgalden kurtuluşun ardından yeni bir dönem
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildiğinde Kocaeli, savaş ve işgal yıllarının ardından yeniden yapılanma dönemindeydi. İzmit’in 28 Haziran 1921’de işgalden kurtarılmasının üzerinden yaklaşık iki yıl dört ay geçmişti. Bugünkü sanayi kentinin geçmişinde, savaşın yıkıcı etkileri ve üretimi yeniden güçlendirme ihtiyacı bulunuyordu.

İŞGALİN İZLERİNİ TAŞIYAN BİR KENT

İzmit ve çevresi, Millî Mücadele yıllarında işgalin ve çatışmaların etkisini doğrudan yaşadı. Dönemin yerli ve yabancı basınını inceleyen tarih araştırmaları, özellikle Yunan birliklerinin 1921’de şehirden çekilişi sırasında yaşanan yangınları ve can kayıplarını ortaya koyuyor. Cumhuriyet’e geçişin yerel arka planında, bu ağır savaş deneyimi bulunuyordu.

GEÇİMİN TEMELİNDE TARIM VARDI

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Kocaeli ekonomisinde tarım önemli bir yer tutuyordu. Kocaeli Üniversitesi’nde hazırlanan “Atatürk Döneminde Kocaeli’de Ekonomik Gelişmeler (1923–1938)” başlıklı araştırmaya göre tarım, şehir ve çevresinin temel geçim kaynakları arasındaydı. Hayvancılık, meyvecilik, ipek böcekçiliği ve tütün yetiştiriciliği de ekonomik yaşamın başlıca faaliyetlerini oluşturuyordu.

SANAYİNİN KÖKLERİ OSMANLI DÖNEMİNE UZANIYORDU

Kocaeli’nin sanayi geçmişi Cumhuriyet’ten önce başlamıştı. Hereke Halı Fabrikası, Karamürsel Mensucat Fabrikası, Çuha Fabrikası ve Arslan Çimento Fabrikası gibi kuruluşlar bölgede sanayi birikimi oluşturmuştu. Ancak tarımın ekonomideki ağırlığı sürüyordu. Cumhuriyet dönemindeki yatırımlar, mevcut üretim altyapısının üzerine yeni tesisler ekleyerek kentin dönüşümünü hızlandıracaktı.

CUMHURİYET’E GİDEN YOLDA İZMİT BULUŞMASI

İzmit, 1923 yılında ülkenin siyasi geleceği açısından önemli bir toplantıya da ev sahipliği yaptı. Mustafa Kemal Paşa, 16 Ocak’ı 17 Ocak’a bağlayan gece İstanbul’dan gelen gazetecilerle İzmit’te buluştu. Kurtuluş Savaşı’nın askerî aşamasının tamamlandığı, Mudanya Mütarekesi’nin imzalandığı ve Lozan görüşmelerinin sürdüğü dönemde gerçekleştirilen toplantı, yeni devletin kuruluş sürecinin önemli görüşmelerinden biri oldu. Katılımcılar arasında Ahmet Emin Yalman, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Falih Rıfkı Atay gibi isimler bulunuyordu.

SANAYİ KENTİNE DÖNÜŞÜM SONRAKİ YILLARDA HIZLANDI

Cumhuriyet’in ilanını izleyen yıllarda Kocaeli’de tarım ve ticaretin yanında sanayinin ağırlığı da arttı. Araştırmaya göre 1927 Sanayi Sayımı’nda Kocaeli’de 1.215 işletme ve bu işletmelerde çalışan 3.821 kişi kaydedildi. Bu rakamlar, ilan gününün değil, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki üretim yapısının bir göstergesiydi. 1936’da İzmit Kâğıt Fabrikası’nın faaliyete geçmesi ise kentin ekonomik ve sosyal yaşamındaki önemli dönüm noktalarından biri oldu. Kocaeli’nin bugün bilinen sanayi kimliği, sonraki yıllarda büyüyen yatırımlarla şekillendi.

Siz ne düşünüyorsunuz?

İlk yorum sizden

Bu habere sizin de bir sözünüz var. Görüşünüzü paylaşın, konuşmaya katılın.

Üyelik gerekmez. Farklı görüşlere saygılı, konuya dair yorumlarınızı bekliyoruz.

okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız.