İdeal kıyı kenti ‘İzmit’

13.09.2021 21:26:53
A+
A-

Kent, tarihsel açıdan evrim geçirmiş sürekliliği olan bir mekândır. Kent kavramı zaman içerisinde farklı şekilde tanımlanmıştır. Günümüzde yapılan kent tanımı ile geçmişte yapılmış olan tanımlar birbirinden farklılık göstermektedir. Kent ve Kıyı ilişkisinin iç içe olduğu, her iki olgununda birbirini tamamlaması, kara ve su analojisi bakımından önem arz etmektedir. Kişisel kıyı tanımının günde güne değişmesi, kıyı ve kentin de zamanla evrimleşmesine işaret etmektedir. Bu ikili birliktelik, birbirlerini var eden anlayışın düşüncesidir. 

İnsanoğlunun yaşam faaliyetlerini ve fonksiyonlarını sürdürebilmesi için en temel gereksinim su olmuştur. Yerleşmelerin evrimleşmesine bakıldığında, insanoğlu hep su kenarına konumlanmak istemiştir. Su ile “kent” ilişkisini kuran kıyı alanları bu kapsamda düşünüldüğünde önem arz etmektedir. Kıyı; yaşamın sosyal, fiziki yönden hayat bulmuş halidir. Kentin ve suyun buluştuğu ortak parça olan kıyı alanları, günümüz kıyı kentlerinde bahsedilen bölgelerin cazibe merkezleri olma yolunda ilerlemesine neden olmuştur. Kıyı ve su ilişkisi bu yönden bakıldığında, her iki olgunun da birlikteliğinin sürdürülmesi gereken alanlardır. Her iki olguda birbirini etkilemektedir. Kentsel siluetin en önemli parçası olan kıyı alanları bu kapsamda önem kazanmaktadır.

Ekran Resmi 2021 09 13 21.25.54

Nikomedya Kenti ve Kıyı İlişkisi

Kaynak: www.kocaelitarihisempozyumu.com/gallery/galeri3.html

’in tarihsel gelişimine bakıldığında kent ve kıyı ilişkisinin tarihin en eski sayfalarından beri süregeldiğini görmekteyiz. Kıyının kentin kimliğini oluşturmasındaki en önemli faktör olduğu Roma Dönemi’nin en önemli kentlerinden birisi olan Nikomedya’nın, günümüzde kentteki günlük yaşamın gelişmesindeki etkin rolü devam etmektedir.  Antik dönemlerde olma özelliğini daha çok taşıyan Nikomedya, sanayinin hızla şekillendirdiği kentlerden biri olmaya başlamıştır. İzmit, kıyı kenti olma özelliğini sanayinin en etkin rol oynadığı zamanlarda yitirmeye başlamış, sanayiye hizmet veren bir kent haline dönüşmüştür. Sanayi ile beraber gelen hızlı kentleşme, fabrikalaşma özellikle kıyılarda artmaya başlamıştır. İzmit bu zamanlarda hızla kıyıdan uzaklaşmaktadır. Fakat tarihin eski sayfaları tekrar kendisini göstererek günümüzde kıyının etkin olarak kullanıldığı bir kent haline dönüşmüştür. Yapılan SEKA Kâğıt Fabrikası dönüştürülmüş ve kıyının kullanımı herkese açık, ulaşılır hale gelmiştir. 

SEKA Park Projesi ve Kıyı Dönüşüm İlişkisi 

Kaynak: https://www.researchgate.net/figure/Sekapark-layout-plan_fig2_283581340

Kıyı alanlarda tıpkı kentsel meydanlar gibi boşluksal mekânlardır. Boşlukları anlamlı kılan olgu, o mekânları dolu kılan bireylerdir. Yani ideal kıyı olması için gereken en önemli faktör insan etmenidir. Bu duruma elbette mekânı biçimlendiren doğal ve yapay faktörlerde katkı vermektedir. Doğal faktörlerin en başında kıyı mekânını da önemli bir biçimde etkileyen topoğrafya kavramı gelmektedir. Mekânı biçimlendiren doğal faktör olan eş yükselti eğrilerine geçmişten günümüze gelene kadar müdahale örnekleri görülmektedir. Bu örnekler mekânı biçimlendiren yapay faktörler olarak değerlendirilebilir. Kıyı mekânlarına müdahaledeki doldurma ve boşaltma örnekleri bu konumda önem arz etmektedir. 

Bu bağlamda kentlerin kent-kıyı ilişkisindeki önemli hususlar ise;

  • İnsan ve kıyı ilişkisi,
  • Kıyı alanlarının getirdiği kentsel ve mekânsal hafıza,
  • Kıyı kent ilişkisindeki varolan kültürel farklılaşma ve bu durumun kentsel kıyı alanlarındaki tasarımı ve dönüşümü, şeklinde açıklanabilir. 

Her ne kadar kentleşme devam etse de ’in olması, bu kentin kültürünü, sosyal yapısını, içerisinde varolan niteliklerin şekillenmesini sağlayan olgudur. Kıyı, kentin yaşantısını şekillendiren bir olgu olmakla birlikte insan hayatındaki boşlukların çeşitli izler ile birlikte doldurulmasıdır. Yaşamın izleri ile bütünleşen kıyı yerleşimi olan İzmit, kentin hafızası ile olan ilişkisini sorgulatabilir ve örnek projelerle toplumun kıyı ile bütünleşmesine olanak sağlayabilir. 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR