Kocaeli Üniversitesi’nde Bilgisayar Mühendisi olarak görev yapan Alper Tunga Akkuş, TBMM’de görüşmeleri devam eden Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ni gazetemize değerlendirdi. Yapılacak değişikliklerle ilgili konuşan Akkuş şu ifadeleri kullandı: “Gündeme geldiği günden beri tartışma konusu olan Dezenformasyonla Mücadele Yasası, özellikle sosyal medya kanadında pek çok değişikliği içerisinde barındırıyor. Yasaya göre, sosyal medya başta olmak üzere internet üzerindeki haber sitelerinin paylaştığı bilgiler sıkı denetimlere tabi tutulacak. Sosyal medyada halkı panik ve korkuya düşüren paylaşımları yayanlar, 1 ila 3 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırılacak.

Diğer yandan Dezenformasyonla Mücadele Yasası muhalif kanatta “sosyal medyaya sansür yasası” olarak değerlendiriliyor. Zira bu yasa ile beraber sosyal medyada veya haber sitelerindeki içerikler dezenformasyon kapsamında değerlendirildiğinde hapis cezaları öngörülüyor.

Daha önce ilk iki maddesi kabul edilen Yasa’nın 4 Ekim 2022 itibariyle diğer 12 maddesi de kabul edilmiş oldu. Bu maddeler içerisinde internet üzerinden habercilik yapan yayın kanallarına ilişkin pek çok düzenleme de yer alıyor. Bu düzenlemelerden bazıları şöyle:

Haber siteleri, gelen itirazlar üzerine tekzip (düzeltme metni) yayımlamak zorunda olacak.
Soruşturma ve kovuşturmaya tabi olan ilgili yayın kaydının saklanması zorunlu kılınacak.
Basın Kartı Komisyonu üye sayısı 19’a çıkarılacak. Üyeler iki yıl süre ile görev yapacak.
İnternet üzerinden haber yapan sitelerde çalışanlar, basın mensubu sayılacak ve basın kartıalabilecek.
İnternet üzerinde haber yapan siteler süreli yayın tanımı kapsamı içerisinde olacak.
Sosyal medya oluşumlarına Türkiye ofisi açma ve Türkiye temsilcisi bulundurma şartıgetirilecek. Temsilci gerçek kişi ise Türkiye’de ikamet etme ve Türk vatandaşı olma şartı
aranacak.
Tüm haber siteleri, yayınlandıkları tüm içeriği saklamakla yükümlü olacak.
İnternet üzerinden haber yapan siteler, künye bulundurmak zorunda olacak.
BTK’ya sosyal medya platformlarını denetleme görevi verilecek.
İnternet haber siteleri resmi ilan ve reklam yayınlayabilecek.
Bir kişi, kişilik hakkının zedelendiği gerekçesiyle mahkemeye başvuru yapar ve mahkemecebu başvuru kabul edilirse ilgili içerik ayrı ayrı karar gerekmeksizin tüm haber sitelerinden derhal kaldırılacak.

Neyi Beğendiğinize, Neyi RT Ettiğinize Dikkat!

Bu düzenlemelere ek olarak, yalan haber yayma suçu tanımlanacak. Buna göre gerçek olmayan, ülke güvenliğini ilgilendiren, halk arasında korku, panik veya endişen yayan, kamu barışını bozmayı hedefleyen ve aleni olan bilgiler suç kapsamında değerlendirilecek.

Dezenformasyonla Mücadele Yasası’nın 29. maddesine göre, sosyal medyada da panik ve korku havası yaratma amacıyla gerçeğe aykırı bilgi paylaşan bu kişiler, 1 ila 3 yıl arasında değişen hapis cezasına çarptırılacak. Bu kapsamda, sosyal medyada dezenformasyon amaçlı paylaşılan içeriği retweet etmek de suç kapsamında değerlendirilecek. Bu düzenleme nedeniyle sosyal medya kullanıcıları da platformların oluşturduğu yalan haberleri yaydıklarında cezaya tabi tutulacak.

Her Önüne Gelen Gazete Açamayacak!

Dezenformasyonla Mücadele Yasası kapsamında gazete açmak isteyenler ek kriterlere tabi tutulacak. Örneğin internet üzerinde yayın yapan haber siteleri ve televizyon kanalları, Basın

Kanunu kapsamına alınacak. Böylece bir gazete için geçerli tüm kurallar, internet siteleri için de geçerli olacak. Ayrıca internet haberciliği yapmak isteyenlere künye belirtme zorunluluğu doğacak.

İnternet haber sitelerinde çalışanlar, Basın İş Kolu üzerinden mesleklerini icra edecekler. Bu kişiler aynı zamanda basın mensubu olarak nitelendirilecek ve basın kartı başvurusu yapabilecekler.

Kanun’da ayrıca çocuklara yönelik uygulamalar konusunda “ayrıştırılmış” hizmet sunulacak. Bu hizmet kapsamında, çocuklar kendilerine uygun olmayan her türlü bilgiden korunacak. Aynı zamanda Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne çocukların ve ebeveynlerinin bilgilendirilmesi için ayrıca görevler verilecek.

Ya sonra?

Bugün geldiğimiz noktada kanun gerekli mi değil mi tartışmaları dönerken, Gazete Oksijen köşe yazarı ve internet ekipler amiri M.Serdar Kuzuloğlu’da bu hafta bu konuyu köşesinde değerlendirmiş. Hatta alanında uzman hukukçuların görüşlerini yayınlamakla beraber, iktidar tarafından Deformasyonla Mücadele Merkezi Koordinatörü İdris Kardaş’ın görüşlerini de yayınladığı bir köşe yazısı var.

Bu yazıda dikkati mi çeken iki nokta oldu;

Özellikle ekşi sözlük gibi büyük bir platformun ortağı, yöneticisi olan Başak Purut’un ciddi şüpheleri var. Ve kendisinin de dediği gibi hangi haberin yargı tarafından “yalan haber” olarak yorumlanacağı konusunda net bir tanım yok. Öte yandan kanunun gerekçesinde ilgili suça konu eylemin yalnızca doğrudan asılsız bir bilgiyle sınırlı olmadığı, tahrif edilmiş gerçek bir bilginin de suçu oluşturacağı belirtilmiş.

İkinci nokta ise İdris beyin kanunda her şeyin açık olarak belirtiğini söylediği kısım. Fakat kanunda şu haberin yalan sayılacağı gibi beyanları yok. Bunun yanında net tanımlar yok kendinin de bildiği gibi.

Kanun iyi kötü bu konu uzman hukukçuların işi fakat kvkk ve veri gizliliği gibi kavramlar her geçen gün daha da önem kazanıyor. Şirketlerin önemsemediği kavramlar yarın bir gün çok canlar yakacak.

Ve her önüne gelen 2000 tl verip gazete açıp insanları karalamayacak. İyi veya kötü bunu ilerleyen günlerde hep birlikte yaşayacağız.